(Foto Solidair, Evy Menschaert)

5 redenen om “neen” te zeggen tegen de wet-Peeters

Het einde van de 38-urenweek, superflexibele werkweken of levenslang interimwerk. Het zijn slechts enkele van de gevaren achter het voorstel voor de hervorming van de arbeidsmarkt van minister van Werk Kris Peeters (CD&V). We vatten de vijf belangrijkste maatregelen van de wet-Peeters kort samen en geven evenveel redenen om de wet te verwerpen.

1. Honderd extra overuren maken een einde aan de 38-urenweek

De wet-Peeters biedt werkgevers de mogelijkheid om met elk van hun werknemers te onderhandelen over honderd extra overuren. Honderd overuren per jaar, dat is omgerekend twee overuren per week. Dat is duidelijk het einde van de 38-urenweek en een overstap naar een werkweek van gemiddeld 40 uur. Honderd overuren, dat zijn twaalf extra werkdagen per jaar.

Dat pakket van honderd overuren zorgt voor een compleet nieuw overurenstelsel dat bovenop het reeds bestaande systeem komt. Het kan zelfs uitgebreid worden tot 360 uren als dat in de sectorovereenkomst zo is voorzien. Het pakket wordt geregeld buiten alle bestaande collectieve overeenkomsten om en is per individuele werknemer van toepassing, zonder motivatie, zonder toezicht van de vakbonden en zonder recuperatie.

De enige beperking? Een werkdag mag niet langer duren dan 11 uur, een werkweek niet langer dan 50 uur.

Deze maatregel is slecht …

  • … voor de gezondheid van de werknemers. Alle studies zijn het erover eens dat er tijdens overuren een verhoogd risico is op arbeidsongevallen. Overuren presteren heeft bovendien op lange termijn een nefaste invloed op de gezondheid, zoals het risico op burn-out.
  • … voor de werkgelegenheid. Als 19 werknemers elk 100 overuren presteren, betekent dat telkens een werkloze meer.
  • … voor de sociale democratie. Door de vakbonden buitenspel te zetten, wordt meteen ook elke inbreng van de werknemers in de kiem gesmoord.

2. Flexibele werknemers en annualisering van de arbeidstijd

De arbeidsduur zou niet meer per week, maar per jaar worden berekend (de zogezegd annualisering van de arbeidsduur). Met andere woorden, soms werk je veel, andere momenten minder, het kan allemaal zolang je op jaarbasis gemiddeld 38 uur per week presteert, zonder de 9 uur per dag en de 45 uur per week te overschrijden. Vandaag hanteren bepaalde sectoren en ondernemingen reeds dit stelsel van annualisering van de arbeidsduur.

Afhankelijk van de sectoren zou het ook mogelijk zijn nog eens tot 143 extra flexibele uren op te leggen, bovenop het normale dienstrooster, 17 werkdagen dus, zonder dat je daar compensatierust voor krijgt (bovenop het pakket van honderd overuren).

Deze maatregel is slecht …

  • … voor de werknemers die reeds onder dat stelsel werken. In de sectoren en ondernemingen die reeds werken onder het stelsel van annualisering van de arbeidsduur, werden de voorwaarden onderhandeld om de gevolgen minder ingrijpend te maken. Nu zou dit stelsel de norm worden en de onderhandelde voorwaarden zouden geen bestaansreden meer hebben.
  • … voor de werknemers die in de toekomst onder dat stelsel zullen werken. Werknemers die vandaag onder dat stelsel werken, hebben daaronder te lijden. De mogelijkheid bestaat immers dat ze vijf maanden lang werkweken van 45 uur moeten draaien, gevolgd door vijf maanden met werkweken van 31 uur en twee maanden met 38-urenweken. Gemiddeld komen ze dan op jaarbasis wel aan een 38-urige werkweek. Maar het kan wel een hoop problemen met zich meebrengen, voor de gezondheid, het gezinsleven, het sociaal leven enz.

3. De uurroosters van deeltijdse werkneemsters worden nog flexibeler

De mogelijke uurroosters zullen bijvoorbeeld niet meer in het arbeidsreglement  staan. Alleen de eventuele begin- en eindtijden zullen nog vermeld worden. Dat geldt ook voor de dagen van de week.

De wet zet de deur open om dienstroosters pas 24 uur van tevoren kenbaar te maken.

De loontoeslag voor bijkomende uren (= uren die gepresteerd worden bovenop het uurrooster vastgelegd in het deeltijdse contract en die het aantal uren van een voltijds contract niet mogen overschrijden) zal veel beperkter zijn. En als de werknemer zelf “vraagt” om die bijkomende uren te presteren, zal hij geen recht meer hebben op enige loontoeslag.

Deze maatregel is slecht …

  • … voor het sociale leven en het gezinsleven. Hoe kunnen mensen zich organiseren om de kinderen van school te halen, een afspraak met de tandarts vast te leggen, zich in te schrijven voor een activiteit of vrijwilligerswerk te verrichten als ze hun uurrooster pas 24 uur van tevoren kennen?
  • … voor het loon. Tal van deeltijdse werknemers willen meer werken, want hun loon is vaak te laag om te overleven en het deeltijds werken is niet hun keuze. Ze zijn dus “vragende partij” om bijkomende uren te presteren, maar daar zal niet langer een loontoeslag voor worden betaald. De wet-Peeters zal leiden tot een lager loon en zal werkgevers nog meer aanzetten om deeltijdse in plaats van voltijdse krachten aan te werven.
  • … vooral voor vrouwen. In het deeltijdse circuit zitten vooral vrouwen en dan in het bijzonder alleenstaande moeders. Heel veel van hen zullen hun inkomen nog zien verminderen en zullen het nog lastiger krijgen om hun dagelijkse leven te organiseren.

4. Loopbaanrekening: een Amerikaans systeem dat de sociale zekerheid ondermijnt

De wet-Peeters wil de loopbaanrekening invoeren. Daarop kunnen niet-betaalde overuren, nog te nemen vakantiedagen en dergelijke opgespaard worden.

De maatregel is slecht …

  • … voor de sociale zekerheid. Volgens de regering is het de bedoeling een extraatje op te bouwen dat gebruikt kan worden als aanvulling op de werkloosheidsuitkering, op het pensioen, wanneer je tijdskrediet opneemt … En dat op een moment dat de werking van de sociale zekerheid (werkloosheid, pensioenen …) steeds verder wordt afgebouwd. Dit systeem houdt werknemers weg af van de sociale zekerheid als instrument van collectieve verzekering. In de praktijk worden mensen gedwongen tot een Amerikaans systeem, waar ieder voor zich een eigen sociale bescherming, een eigen verzekering moet opbouwen.
  • … voor de vakanties van de werknemers. Dit systeem geeft de indruk dat je de vrijheid hebt je vakanties te plannen. Dat is echter absoluut niet zo. De enige vrijheid die je in werkelijkheid hebt, is dat je bezoldigingen en tijd kunt opsparen. De manier om die te recupereren zal afhangen van de goodwill van de werkgever, met wie elke werknemer individueel zal moeten onderhandelen.
  • … voor de gezondheid van de werknemers. Het risico bestaat dat men gedwongen wordt “uren te kloppen”, dat mensen tot het uiterste moeten gaan om iets “voor later opzij te zetten”. Een dergelijke druk kan al snel schadelijk zijn voor de gezondheid.

5. Interimmer voor het leven

De wet-Peeters wil het interimcontract voor onbepaalde duur invoeren. Werknemers zullen bijgevolg gebonden zijn aan een interimkantoor en elke onderneming zou daar rechtstreeks een beroep kunnen op doen.

De maatregel is slecht …

  • … voor de interimmers. De interimmer die zo’n contract ondertekent, veroordeelt zichzelf tot een soort van moderne slavernij. Als er weinig werk is, en om te vermijden dat ze bij inactiviteit geld moeten neertellen, zullen de interimkantoren hun werknemers aanzetten tot het aanvaarden van opdrachten die misschien wel mijlenver afstaan van de bekwaamheden en verwachtingen van die werknemers. Het zal moeilijk worden een opdracht te weigeren, op gevaar van verbreking van het contract (waardoor de interimmer zijn recht op een werkloosheidsuitkering zou verspelen).
  • … voor de werkomstandigheden van interimmers. Dit contract zal een bron van stress zijn voor de werknemers, met steeds wisselende opdrachten en collega’s. Het zou voor een situatie zorgen waarin het erg moeilijk is om sterke sociale contacten op te bouwen. En geen sociale contacten betekent geen sociale bescherming. Dus nog een manier om de vakbonden buitenspel te zetten.
  • … voor het loon. Dit interimcontract zou zijn eigen loonbarema’s kunnen hebben, die lager zijn dan die van de gewone werknemers. Met andere woorden, het zou een nieuwe vorm van loondumping in de hand werken.
  • … voor stabiele contracten. Het systeem zou als een soort paard van Troje kunnen worden ingezet om de normale arbeidscontracten te ondergraven. Voldoen aan strikte voorwaarden of aan het akkoord van de vakbonden zouden niet langer een vereiste zijn om in de onderneming met interimmers te werken.
  • … voor het stakingsrecht. Die contracten vormen een groot gevaar voor de sociale actie. Werkgevers en regering eisen immers dat de interimmers in geval van staking ingeschakeld kunnen worden.

Waarom deze hervorming? “De winstmarges moeten omhoog”

Tijdens het begrotingsconclaaf begin april liet minister van Werk Kris Peeters de regering een nota goedkeuren voor een “structurele hervorming van de arbeidsmarkt”, nu bekend als de wet-Peeters. De doelstelling van deze hervorming laat aan duidelijkheid niets te wensen over: “de productie, omzet en winstmarge moeten omhoog, de kosten omlaag”. Kortom, de hervorming moet bedrijven helpen hun winsten te verhogen (de winstmarge) en hun kosten te laten dalen (wij, de werknemers).

Brochure: het plan Peeters ontrafeld

Het plan van minister van Werk Peeters (CD&V) heeft de voorbije weken heel wat stof doen opwaaien, vooral omdat het de 38-urige werkweek in gevaar brengt. Is die analyse niet overdreven? Als antwoord op die vraag heeft de studiedienst van de PVDA een brochure uitgebracht: “Het plan Peeters: meer werken, minder verdienen en een dalende levenskwaliteit”.

Lees hier de brochure.