(Foto Solidair, Christoph Van Dyck)

Agfa Gevaert, Heinz, Ingram Micro, Saint-Gobain… :: Redden cadeaus aan multinationals en loonsverminderingen onze jobs?

Op donderdag 27 februari 2014 vernemen de 200 werknemers van Heinz de sluiting van de fabriek in Turnhout. Diezelfde dag huilt eerste minister Elio Di Rupo (PS) krokodillentranen in het Parlement: “Het is onaanvaardbaar dat raden van bestuur blijven streven naar de maximalisatie van de financiële winst.” Maar terloops komt hij ook terug op… de cadeaus die zijn regering toekent aan de ondernemingen en de wil om op die weg te blijven voortgaan: “De loonlasten zullen geleidelijk worden verlaagd voor een bedrag van 4,7 miljard euro.”

Bij elke herstructurering of sluiting van een onderneming – zoals eerder bij Ford, ArcelorMittal en Caterpilar, en nu bij Heinz, Ingram Micro of Saint-Gobain – schreeuwen werkgeversorganisaties en bepaalde politici dat de oplossing de vermindering van de loonkosten is.

Waartoe dienen die cadeaus?

De meeste werknemers laten zich niet vangen door de krokodillentranen van de eerste minister: “Wat ik zie, is dat de regering de patroons helpt. De patroons die hun zakken vullen en uiteindelijk vertrekken. Dat is niet normaal of logisch”, zegt Hicham Komliss, BBTK-delegee bij Ingram Micro, als de sluiting wordt aangekondigd. 

En de grote patroons krijgen cadeaus bij de vleet: “Wist u dat de werkgevers eigenlijk meer krijgen van de staat dan dat ze betalen aan belastingen?”, vraagt Guido Deckers, nationaal propagandist voor de christelijke vakbond (ACV) voor een rechtvaardigere belasting, zich af. De werkgevers ontvingen meer dan 11 miljard euro aan verminderingen van de socialezekerheidsbijdragen en aan loonsubsidies. Dat wil zeggen meer dan de belastingen die ze hebben betaald! En aan de cadeaus van de regering komt nog geen einde, omdat in de komende jaren nog extra miljarden aan cadeaus zijn gepland. 

En redden al die cadeaus jobs? Neen. De ondernemingen die de cadeaus incasseerden, maken miljarden winst en danken toch mensen af. In 2013 gingen in België bovendien netto meer dan 11.000 jobs verloren. Al die cadeaus dienen vooral om de al goed gevulde zakken van miljardairs als Warren Buffet, hoofdaandeelhouder van Ketchup Heinz, nog wat dikker te maken.

En de daling van de loonkosten?

Ondanks al die cadeaus blijven de werkgeversorganisaties als een plaat die blijft hangen bij iedere sluiting herhalen dat de loonkosten de oorzaak ervan zijn. Hun redenering is de volgende: “Indien de loonkosten in België lager zijn, dan blijven de ondernemingen – en dan zullen ze sluiten in andere landen.” Die stelling is fout, maar ook zeer gevaarlijk op economisch en sociaal vlak:

• ze is fout. De arbeidskosten zijn in België tussen 1996 en 2014 minder snel gestegen dan in de buurlanden (met inbegrip van Duitsland)1.

• ze is gevaarlijk op economisch vlak. Een dalende koopkracht zal tot gevolg hebben dat “de consumptie daalt en dat de ondernemingen hun producten niet meer kwijt kunnen. Die elementen zijn de basis van iedere crisis”, legt Guido Deckers uit. Neem nu het voorbeeld van de glassector. Die is het slachtoffer van de sluiting van de autofabrieken (in het bijzonder Ford Genk). Ford sloot zelf de deuren, omdat de daling van de koopkracht leidde tot een daling van de autoverkoop. De aandeelhouders van Ford wilden hun winst beschermen en kozen ervoor om een moderne fabriek te sluiten. Ze kozen België, omdat ons land van alle landen waar Ford is ingeplant, het land is waar mensen ontslaan het eenvoudigst en het goedkoopst is.

• ze is gevaarlijk op sociaal vlak. De werkgevers eisen dat ze nog minder sociale bijdragen moeten betalen. Het zijn die bijdragen die onder meer instaan voor de betaling van de pensioenen, de gezondheidszorg, de werkloosheidsuitkeringen… Die bijdragen verminderen zal een sociaal drama veroorzaken op het vlak van de kwaliteit van de zorg, de betaling van de pensioenen, nieuwe sancties tegen werklozen. Minder overheidsuitgaven is verder ook slecht voor de economie. Omdat dit minder jobs of lagere uitkeringen betekent, wat leidt tot een daling van de consumptie en dus minder productie en nieuwe sluitingen. 

Van logica veranderen…

Cadeaus, cadeaus en nog eens cadeaus aan de ondernemingen redden onze jobs niet. Onze lonen verminderen redt onze jobs evenmin. Die cadeaus zorgen er vooral voor dat de winsten van de ondernemingen, die de jongste twintig jaar twee maal zo snel zijn gestegen dan de lonen, de pan uit swingen. 

Wat moet er dan gebeuren? Er moet radicaal van logica worden veranderd.

• De werknemers moeten worden beschermd tegen ontslag door het moeilijker te maken. Ondernemingen die winst maken, moet verboden worden om volk te ontslaan (wet Inbev). Met een dergelijk mechanisme, zouden ondernemingen als ArcelorMittal de miljarden aan belastingvoordelen, overheidssteun en verminderingen van werkgeversbijdragen die ze van de staat hebben gekregen, moeten terugbetalen.

• België is ook een van de landen waar iemand ontslaan het eenvoudigst is. Die tendens moet worden gekeerd. Ieder ontslag moet worden gemotiveerd en de werknemers moeten het kunnen betwisten en opnieuw in het bedrijf worden opgenomen indien het gaat om een misbruik van het ontslagrecht.

• Overheidsgeld moet worden geïnvesteerd in publieke innovatie en in de overheidsbedrijven. Daardoor behoudt de overheid de controle op het uitgegeven geld. Duizenden sociale woningen bouwen, investeren in onderwijs of openbaar vervoer… Daarvoor zijn verschillende duizenden jobs nodig die zorgen voor rijkdom en sociale diensten.

1.  Technisch Verslag van de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven over de evolutie van de loonkost (12 december 2013). Die cijfers werden gecorrigeerd doorde loonsubsidies die de patroons ontvingen in rekening te brengen. Tussen 1996 en 2014 ontstond er in België een loonkloof van 3,8 % met het gemiddelde van de ons omringende landen. Maar het rapport legt uit dat hierbij geen rekening gehouden werd met de 6 miljard loonsubsidies die de ondernemers ontvingen, wat overeenkomt met 4 % van de totale loonmassa van de privésector. Wanneer je die 4 % aftrekt van de 3,8 % loonkloof, krijg je een cijfer dat kleiner is dan nul.

Een transfer van de werknemers naar de aandeelhouders

“Wij zijn de eerste regering sinds 1996 die de loonhandicap heeft verkleind. Wij hebben maatregelen genomen die tegen 2018-2019 een invloed van 4,5 à 4,7 miljard euro op de loonkosten zullen hebben.” Dat verklaarde Elio Di Rupo net voor hij naar de top van de financiële elite in Davos vertrok. Vertaald in onze woorden: wij hebben maatregelen genomen die de loontrekkenden van dit land jaarlijks meer dan 4,5 miljard euro zullen kosten. Met andere woorden, dankzij de regeringsmaatregelen zal iedere werknemer een cheque van gemiddeld 1.000 euro geven aan de grote ondernemingen van het land. Alsof onze lonen te hoog liggen, alsof onze gezondheidszorg, onze pensioenen en andere uitkeringen voldoende verzekerd zijn, alsof de grote ondernemingen niet al genoeg winst zouden maken, alsof de vele fiscale cadeaus die ze krijgen niet zouden volstaan, alsof…

 

Operatie Waarheid

Tussen 1996 en 2014 zou België een loonkloof van 3,8 % met het gemiddelde van de buurlanden hebben opgelopen. Maar het verslag legt uit dat dit is berekend zonder de meer dan 6 miljard euro aan loonsubsidies die de werkgevers krijgen, mee te tellen. Die subsidies komen neer op meer dan 4 % van de totale loonmassa van de privésector. Jullie hebben begrepen dat wanneer je 4 % aftrekt van de loonkloof van 3,8 %, je dan op een cijfer lager dan nul komt. Conclusie nr. 1: er is geen loonkloof tussen België en de buurlanden. Integendeel. Conclusie nr. 2: dat hele discours over de loonkloof – dat ook in de ons omliggende Europese landen wordt gebruikt – dient maar voor één ding: onze lonen doen dalen om de winsten van de ondernemers en daaruit volgend de dividenden voor de aandeelhouders te doen stijgen.