Foto Solidair, Salim Hellalet

Ambtenaren: langer werken voor 187 euro minder pensioen

Op woensdag 11 maart 2015, het moment dat op het Muntplein in Brussel een militantenconcentratie van de vakbonden plaatsvindt, buigt de Commissie Sociale zaken van het federaal parlement zich over een wetsontwerp "houdende bepalingen betreffende de pensioenen van de publieke sector".

Samenvatting

Het wetsontwerp van de regering houdt een achteruitgang in van het recht op pensioen van de ambtenaren op twee domeinen: de diplomabonificatie en de pensioenbonus worden afgeschaft. De wet zal een directe impact hebben vanaf 1 januari 2015 (en dus met terugwerkende kracht).

Alle ambtenaren met een diploma hoger onderwijs zullen door deze maatregel langer moeten werken. Bovendien zullen zij tot 187 euro pensioen per maand verliezen (brutobedrag). Naast de afschaffing van de pensioenbonus en de diplomabonificaties plant de regering nog andere maatregelen: de wijziging van de tantièmes, het niet meer laten meetellen van de contractuele tewerkstelling in de berekening van het pensioen en de wijziging van het referteloon voor de berekening van het pensioen.

Deze hervorming is onrechtvaardig, onlogisch en onnodig. Ze is onrechtvaardig omdat de ambtenarenpensioenen de enige correcte pensioenen zijn in België. Gemiddeld bedragen de ambtenarenpensioenen 1.599 euro (nettobedrag). In vergelijking met onze buurlanden is dat niet overdreven. De ambtenarenpensioenen zijn de enige correcte pensioenen in België. In plaats van die af te breken, moeten we de pensioenen van werknemers en zelfstandigen omhoog trekken. De hervorming is ook onlogisch, omdat België nog altijd 600.000 werklozen telt. Het is niet door de ouderen langer te doen werken dat er meer werkgelegenheid komt. Deze hervorming is ten slotte onnodig. Volgens cijfers van de Studiecommissie over de vergrijzing zijn onze pensioenen wel betaalbaar. In 2060 zullen we voor onze pensioenen proportioneel evenveel betalen als Oostenrijk en Frankrijk nu voor hun pensioenen betalen, ongeveer 15 % van het bnp. Is dat onbetaalbaar? Natuurlijk niet. Het is een kwestie van keuzes.

 

Diplomabonificatie

Principe

De diplomabonificatie houdt in dat ambtenaren bij de berekening van hun pensioenrechten hun studiejaren kunnen laten meetellen als loopbaanjaren. Dat afschaffen betekent een vermindering van het aantal dienstjaren. Als een ambtenaar bijvoorbeeld 40 dienstjaren heeft, waarvan vier jaar diplomabonificatie voor hogere studies, dan brengt de afschaffing van de bonificatiejaren zijn dienstjaren terug tot 36.

Er komt een overgangsregeling voor pensioenen die ingaan tussen 1 januari 2016 en 31 december 2029: “De studieduur die in aanmerking kan worden genomen voor de opening van het recht wordt vanaf 1 januari 2016 voor een diploma van 4 jaar of meer jaarlijks progressief met 6 maanden verminderd.”

Het principe dat de regering invoert komt hierop neer: de ambtenaren zullen vanaf 2016 elk jaar zes maanden langer moeten werken om van vervroegd pensioen te kunnen genieten. Alle ambtenaren met een hoger diploma (onderwijzend personeel inbegrepen) zullen vanaf volgend jaar al langer moeten werken.

Voorbeeld

Stel een ambtenaar met een loopbaan van 34 jaar en recht op een diplomabonificatie van 48 maand (4 jaar studie). Met het huidige systeem kan hij op vervroegd pensioen gaan tegen 2020 (456 maanden loopbaan en 48 maanden diplomabonificatie). Met de afschaffing van de diplomabonificatie verliest hij dertig maanden bonificatie (6 maanden per jaar tussen 2016 en 2020). Bijgevolg zijn de voorwaarden om van vervroegd pensioen te genieten niet meer vervuld. Hij kan pas op 1 maart 2023 vertrekken. Hij moet 3 jaar langer werken.

Afschaffing van de pensioenbonus

Tot 187 euro minder pensioen per jaar

De wet van 23 december 2005 betreffende het Generatiepact voerde een pensioenbonus in. Deze bonus verhoogt het wettelijk pensioen van mensen die actief blijven na de leeftijd van het vervroegd pensioen. Hij was bedoeld om de bittere pil van de ontmanteling van het brugpensioen te doen slikken.

Het eerste jaar dat men actief blijft na het vervroegd pensioen, bouwt men geen bonus op. Het tweede jaar krijgt men een bonus op van 1,5 euro per effectief gewerkte dag (of 468 euro per jaar), het derde jaar van 1,7 euro per effectief gewerkte dag (of 998 euro per jaar), enzovoorts, zoals beschreven in de tabel hieronder (brutobedragen).

Jaren actief na het vervroegd pensioenBonus per effectief gewerkte dagGecumuleerd totaal per bijkomend gewerkt jaar
100
1,5 € 468 €
1,7 € 998 €
1,9 € 1 591 €
2,1 € 2 246 €

De regering-Michel-De Wever wil nu de pensioenbonus afschaffen vanaf 1 januari 2015. Ambtenaren die actief blijven tot hun 65ste verliezen 83,16 euro (bruto) per maand. Ambtenaren die actief blijven tot de leeftijd van 67ste levensjaar verliezen 187,16 euro (bruto) pensioen per maand. De wortel om langer te werken is niet meer. Rest nu alleen nog de stok.

Terugwerkende kracht

Het wetsontwerp van de regering heeft terugwerkende kracht. Het treedt in werking vanaf 1 januari 2015. Artikel 23 bepaalt dat artikel 22 in voege treedt op 1 januari 2015. Artikel 22 legt de afschaffing van de pensioenbonus vast.

Deze hervorming is onrechtvaardig, onlogisch en onnodig

Onrechtvaardig

Ambtenarenpensioenen zijn de enige pensioenen in België die correct zijn. In vergelijking met de buurlanden zijn onze ambtenarenpensioenen allesbehalve extra voordelig. In plaats van deze pensioenen te verlagen, zou men de pensioenen van de werknemers en de zelfstandigen moeten verhogen. Dat is perfect mogelijk, indien we de welvaart beter verdelen: door een vermogensbelasting en een betere strijd tegen de fiscale fraude, door de invoering van een vermogenskadaster, de opheffing van het bankgeheim en een nultolerantie tegenover grote fraudeurs.

Onlogisch

In België is er nog altijd een groot probleem van werkloosheid, zowel voor jongeren als ouderen. Een jongere zonder ervaring vindt moeilijk werk. Een oudere en versleten werknemer kan moeilijk nog langer blijven werken. In 2014 trok het human-resourcesbedrijf Securex aan de alarmbel: het aantal langdurig zieken neemt spectaculair toe, het verdubbelde tussen 2001 en 2013. Het is niet toevallig dat in diezelfde periode het aantal werknemers van boven de 50 op de arbeidsmarkt eveneens verdubbelde. Volgens Securex ligt het verband voor de hand: het hoger aantal zieken is het gevolg van de verplichting om langer te werken.

De verplichting om langer te werken houdt geen enkele verplichting in voor de werkgevers. Er zijn nochtans verschillende maatregelen mogelijk. Zweden experimenteert met arbeidsduurvermindering (dagen van 6 uur met behoud van loon voor alle 50-plussers). Denemarken voerde het recht op een aangepast werk in. Nederland heeft beschermingsmechanismen tegen afdanking. Die maatregelen scheppen jobs, zowel voor de jongeren als voor de ouderen.

Onnodig

Volgens de cijfers van de Studiecommissie over de vergrijzing zijn onze pensioenen betaalbaar. In 2060 zullen we voor onze pensioenen proportioneel evenveel betalen als Oostenrijk en Frankrijk vandaag betalen voor hun pensioenen: ongeveer 15 % van het bnp. Is dat zo exorbitant? Natuurlijk niet? Het is een kwestie van sociaal en fiscaal beleid.

Besluit

De ambtenaren zullen twee tot vier jaar langer moeten werken voor minder pensioen (als snel 83,16 tot 187,16 euro per maand minder). Deze hervorming is onrechtvaardig, onlogisch en onnodig. Ze is onrechtvaardig, omdat de ambtenarenpensioenen de enige correcte pensioenen zijn in België. Gemiddeld bedraagt het pensioen van een ambtenaar 1.599 euro (netto). Dat is niet overdreven in vergelijking met onze buurlanden. Deze hervorming is onlogisch, want België telt nog altijd meer dan 600.0000 werklozen. Het is niet door de ouderen te verplichten langer te werken dat er meer werkgelegenheid komt. Deze hervorming is onnodig. Volgens de cijfers van de Studiecommissie over de vergrijzing zijn onze pensioenen perfect betaalbaar. In 2060 zullen we voor onze pensioenen proportioneel evenveel betalen als Oostenrijk en Frankrijk nu reeds voor hun pensioenen betalen: ongeveer 15 % van het bnp. Is dat zo exorbitant? Natuurlijk niet. Het is een kwestie van keuzes in ons sociaal en fiscaal beleid.