Foto Solidair, Raf De Geest

Armoede is een keuze … een politieke keuze

Gemiddeld komen er in België elk jaar 12.000 miljonairs bij (jawel!), maar tegelijk stijgt de armoede onder de werkende mensen, zowel bij de mensen met als zonder een job. De PVDA vindt dat onaanvaardbaar. Als linkse partij willen we van de strijd tegen armoede een prioriteit maken, zowel lokaal als nationaal. En dat willen we zo aanpakken.

15% van de inwoners in ons land heeft een inkomen dat onder de armoedegrens ligt (1.083 euro voor een alleenstaande, 2.274 euro voor een gezin van twee volwassenen en twee kinderen).1 In Brussel loopt dat zelfs op tot 30 %.2 De meest recente Sociaaleconomische Barometer van het ABVV geeft nog meer zorgwekkende cijfers. De werkende mensen hebben in 2016-2017 gemiddeld 1,7 % aan koopkracht verloren. Het reële aantal werkzoekenden bedraagt momenteel 515.000 mensen. Gepensioneerde vrouwen hebben een gemiddeld pensioen van 882 euro, mannen gemiddeld 1.182 euro. Ter vergelijking: voor een kamer in een rusthuis betaal je momenteel per maand gemiddeld … 1.562 euro.

Het aantal mensen die een job hebben, maar toch arm zijn, groeit. Steeds meer werknemers kunnen maar rondkomen met een toelage van het OCMW. Ook het aantal mensen – vooral vrouwen – die moeten leven met 1.000 euro omdat ze deeltijds werken zonder dat ze een stuk werkloosheidsuitkering krijgen, stijgt. Hoe kan, bijvoorbeeld, een alleenstaande moeder in die omstandigheden het hoofd boven water houden?

PVDA-woordvoerder en Kamerlid Raoul Hedebouw zei het onlangs nog in het parlement: “De goednieuwsshow is vooral geschreven op maat van de rijken. Bedrijven hebben ruim 12 miljard fiscale cadeautjes in hun zakken gestoken en hebben recordwinsten geboekt zoals we recentelijk hebben aangetoond met een document van onze studiedienst. (…) Het aantal leefloners is de voorbije tien jaar nog nooit zo hoog geweest. Dat de winsten zo hoog zijn, vloeit voort uit het feit dat er flink gegraaid is bij de salarissen. Sinds het begin van de legislatuur is 9 miljard euro van onze lonen overgeheveld naar bedrijfswinsten.”3

Bestrijd de armoede, niet de armen

Het beleid dat in de loop van de voorbije legislaturen is gevoerd, heeft deze dramatische situatie gecreëerd. Of het nu gaat om de uitsluiting  van werkzoekenden door Elio Di Rupo, de loonstop, de aanvallen op onze pensioenen, de privatisering van de openbare diensten, de vermindering van de terugbetalingen in de gezondheidszorg, de uitbreiding van de "flexibele banen" (of beter precaire mini-jobs), enzovoorts ... de lijst van regeringsmaatregelen die de werknemers verarmen is bijzonder lang.

In een wereld waar 8 mensen evenveel bezitten als meer dan 3,5 miljard mensen, valt de ongelijkheid niet uit de lucht. Zeker als je weet dat de rijkste gezinnen in België bijna geen belasting betalen. Zoals Kamerlid en PVDA-belastingspecialist Marco Van Hees in zijn laatste Top 50 van de bedrijven die het meest profiteren van de Belgische fiscaliteit opmerkte, "betalen deze rijke families niet één euro belasting op hun vermogen. (.....) En zij plaatsen hun rijkdom bij holdings die praktisch geen belasting betalen. In plaats van bij te dragen naar hun gigantische rijkdom, ontsnappen deze families helemaal aan ons belastingstelsel."4 Terwijl de kleine zelfstandigen het volle pond betalen.

Er bestaan concrete maatregelen

Armoede is dus een beleidskeuze. Waarom zouden we, als het over de belastingen gaat, de grote fortuinen niet belasten? De PVDA heeft bijna tien jaar geleden het idee van een  miljonairstaks  gelanceerd. De verschillende regeringen hebben dat voorstel allemaal van tafel gevaagd. Een vermogenskadaster is daarvoor nodig. Dat zou ook de fiscale fraude effectief bestrijden. Die fraude wordt in België geschat op ... 28 miljard euro per jaar.

Zo'n miljonairstaks kan ook een ander voorstel van de PVDA financieren, waar veel sociale organisaties om vragen: een verhoging van alle uitkeringen tot boven de armoedegrens. We schreven in 2014 in ons federaal programma: "Het is onaanvaardbaar dat gepensioneerden, werklozen, gehandicapten of mensen met OCMW-steun … in een beschaafd land als België onder de armoedegrens leven.” 5

Ook steden en gemeenten kunnen al iets doen

Ook de steden en gemeenten kunnen dingen doen. Enkele voorbeelden:
• in elke wijk een Solidariteitshuis met als opdracht het verlenen van administratieve diensten, ondersteuning, activiteiten en vergaderingen;
• de belastingdruk voor de gezinnen verminderen door de huisvuiltaks te verlagen of de riooltaks af te schaffen;
• het recht op huisvesting garanderen door een kwaliteitslabel en een maximale huurprijs voor woningen op te leggen, lokale woningcorporaties op te richten, leegstaande gebouwen op te eisen;
• de financiering van de OCMW's verhogen door de dotaties te koppelen aan de stijging van de inkomsten van de stad;
• meer personeel aanwerven bij gemeentelijke diensten;
• lokale bedrijven voor de productie van hernieuwbare energie tegen betaalbare prijzen op richten, enz.

Tegen de stroom ingaan

Kortom, oplossingen zijn er genoeg. Maar die vereisen wel dat we ingaan tegen het huidige beleid op lokaal, regionaal of federaal niveau.  In het Parlement citeerde Raoul Hedebouw Nelson Mandela: "We moeten een land niet beoordelen aan de hand van de manier waarop het zijn rijkste burgers behandelt, maar op zijn houding tegenover zijn armste burgers."

De eerste zin van het regeerakkoord van de regering-Michel in 2014 luidde: “Werken is de beste remedie tegen armoede.” Dat klopt, maar de rechtse regering heeft wel een heel vreemd idee over “werk”. De mini-jobs van de regering Michel-De Wever duwen werknemers in de bestaansonzekerheid. Alleen stabiele, correct verloonde jobs kunnen mensen een waardig leven bieden.

Terwijl rechts probeert de armen te "responsabiliseren",  het idee te verspreiden dat als werknemers arm zijn, dit hun eigen verantwoordelijkheid, hun eigen keuze is, moet links aantonen dat dit totaal fout is. En dat er alternatieven bestaan.