Pieter Heymans (Foto Ken Laureys)

Asbestafbouw in Vlaanderen: mag het wat sneller en met meer middelen!

auteur: 

Jef Maes

De Vlaamse regering heeft een actieplan klaar om Vlaanderen tegen 2040 asbestveilig te maken. Wie risicovol asbest wil laten verwijderen zou kunnen rekenen op een financiële tegemoetkoming. We praten hierover met Pieter Heymans, voorzitter van het Actiecomité Asbeststort Dicht in Sint-Niklaas. Hij sloot onlangs de strijd voor de sluiting van het asbeststort in zijn achtertuin succesvol af.

 

Een asbestafbouwplan voor Vlaanderen, een goede zaak?

Pieter Heymans. Er zitten zeker positieve elementen in. Positief is dat er een juiste focus ligt op kwetsbare groepen: asbestvrij maken van scholen, verwijderen van losse asbest, ... Ook het verplicht opmaken van een asbestinventaris voor elke woning is een positief element, zodat mensen niet meer voor verrassingen komen te staan bij de aankoop van een huis. Positief is ook dat er een sensibiliseringscampagne komt om te wijzen op de gevaren van asbest en het gevaar van er onzorgvuldig mee om te springen.

U heeft het plan van minister Schauvliege gelezen. Wat zijn de krachtlijnen ervan?

Pieter Heymans. Grosso modo kan je het plan in drie luiken opdelen. Ten eerste komt er een inventarisplicht voor huizen om aan te geven of er asbest aanwezig is. Tegen 2022 bij de verkoop van huizen, tegen 2032 geldt dit voor elke woning. Ten tweede moeten tegen 2040 alle publieke ruimtes asbestvrij gemaakt worden, onder het motto dat de overheid het goede voorbeeld moet geven. Tenslotte komen er subsidies en omkadering vanuit OVAM voor lokale besturen die initiatieven willen nemen om asbest te verwijderen. Daarvoor wordt de komende twee jaar 27,2 miljoen voorzien. Maar in het plan staat heel vaak: “Dit moeten we verder bekijken, verder te onderzoeken, nog te evalueren.” Er zijn dus nog heel veel elementen onduidelijk of nog niet ingevuld.

Dus toch ook zwakke plekken in het plan?

Pieter Heymans. Dat zijn er toch heel wat. Het plan legt heel veel initiatief bij de lokale besturen. Dus veel hangt af van de initiatieven die gemeentes nemen. In kleine gemeentes kan je verwachten dat dit veel moeilijker ligt dan in grote steden. Er zijn ook heel weinig incentives voorzien voor particulieren om asbest te verwijderen. Er wordt nu wel uitgepakt met voorbeelden van mensen die de helft van de kosten van verwijdering van asbestisolatie hebben kunnen recupereren via subsidies. Maar dat gaat over proefprojecten in een bepaalde stad. Het is helemaal niet duidelijk of dit mogelijk zal zijn in elke gemeente. Zonder bijkomende incentives verwacht OVAM dat asbesthoudende producten pas tegen 2070 grotendeels verdwenen zullen zijn. Nog decennia lang daarna zal asbest dodelijke asbestkankers blijven veroorzaken. Er is ook geen enkel antwoord op de vraag wat er gaat gebeuren met het asbestafval. Men blijft het verder storten, terwijl in onze buurlanden al volop werk wordt gemaakt van andere technieken (vitrificatie, verglazing, … ) om asbest te neutraliseren.

Staat er in het plan iets over tegemoetkomingen aan de asbestslachtoffers?

Pieter Heymans. Het plan zegt helemaal niets over het asbestfonds. Nu is het zo dat slachtoffers die geld krijgen van het asbestfonds geen proces meer kunnen voeren tegen een asbestproducent zoals bijvoorbeeld Eternit of SVK. Dat zou best geschrapt worden uit de steunvoorwaarden. Er is ook niets voorzien om de schuldigen, de asbestproducenten zoals Eternit of SVK, meer te laten bijdragen tot het asbestfonds. Nu draagt iedereen bij vanuit de sociale bijdragen en dat is niet rechtvaardig.

De minister voorziet 27,2 miljoen de komende twee jaar. Volstaat dat?

Pieter Heymans. Het is een druppel op een hete plaat. De totale asbestfactuur kan oplopen tot 23 miljard euro. Met 27,2 miljoen spring je dus niet ver. De vraag is ook: hoeveel gaat uiteindelijk bij de particulieren terecht komen? Want uit die middelen moeten ook de omkadering en de sensibiliseringscampagnes gefinancierd worden. OVAM heeft berekend dat het asbestvrij maken van Vlaanderen tegen 2040 zowat 440 miljoen gaat opbrengen. Waarom investeert men dan maar een fractie hiervan?

Welke score zou u dit plan geven?

Pieter Heymans. Net niet gebuisd: 6 op 10. Ik ben al blij dat er na vier jaar eindelijk een plan is. Dat plan was al beloofd in 2017, dus echt veel haast heeft de minister niet gemaakt. Het is wel positief dat er nu eindelijk iets beweegt. Maar belangrijk is wel dat de druk op de ketel blijft en verder wordt opgevoerd. Er moet in elk geval meer geld worden vrijgemaakt, want de beloofde 27,2 miljoen is veel te weinig om Vlaanderen asbestveilig te maken, laat staan asbestvrij. Ondertussen gaan er nog steeds heel wat asbestslachtoffers bijkomen, iets wat we zouden moeten kunnen voorkomen door sneller werk te maken van de asbestafbouw.
 

Commentaar toevoegen