Besparen op wachtposten slecht voor patiënten en voor artsen

auteur: 

Webredactie

Afgelopen week maakte minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) haar begrotingsvoorstel bekend voor het RIZIV in 2016. Een van de maatregelen die het meeste verzet uitlokt, is de bevriezing van het budget voor de huisartsenwachtposten. PVDA-huisarts Tim Joye reageert.

Het budget voor het RIZIV voor 2016 bedraagt 23,8 miljard euro. Dat is amper een groei van 0,63%, nog minder dan de 1,5% die de regering in het regeerakkoord vooropgesteld had. En die 1,5% was al een halvering van de vorige groeinorm van 3%. Die groeinorm was nodig, omdat de noden in de gezondheidszorg sterk stijgen door de vergrijzing en door de nieuwe technologieën.

Maar bij deze regering is het al besparen wat de klok slaat, ook in de zorg. Eerst was er de 355 miljoen in de begroting van 2015. Iedereen herinnert zich waarschijnlijk nog de beslissing dat moeders voortaan een dag vroeger naar huis moeten, zonder investering in iets van extra opvang. Deze zomer waren er dan de besparingen bij de ziekenfondsen en op kap van de langdurig zieken, als belangrijkste onderdeel van de budgetcontrole. En nu dus nog eens 408 miljoen euro besparingen erbij.

Eerstelijn geviseerd

“De patiënt zal er niets van voelen”, liet Maggie De Block weten in de kranten. Maar daar vallen toch wel enkele vraagtekens bij te plaatsen. Trouwens zowel de ziekenfondsen als de huisartsenvereniging Domus Medica reageerden meteen ontgoocheld, omdat de eerstelijn serieus verwaarloosd wordt. De eerstelijn, dat zijn de huisartsen, de thuisverpleging, de tandartsen en kinesisten ... net die mensen die het dichtst bij de patiënt staan en vaak het eerste aanspreekpunt zijn. Zowel op gebied van toegankelijkheid als van organisatie zijn er grote noden in die eerstelijn, maar deze worden door onze minister volledig genegeerd.

Een van de maatregelen die o.a. de ziekenfondsen en Domus Medica aanklagen, is het bevriezen van het budget voor de huisartsenwachtposten. Deze ontstonden een aantal jaren geleden om de wachten in het weekend voor de huisartsen efficiënter en aangenamer te organiseren. Ondertussen hebben de meeste regio's zo'n huisartsenwachtpost, een succes dus. PVDA-huisarts Tim Joye vertelt waarom: “De huisartsenwachtposten zijn een van de belangrijkste evoluties de laatste tien jaar om de job van huisarts aantrekkelijker te maken voor jonge afgestudeerden. We zijn als jong afgestudeerd arts minder vaak van wacht, en wanneer we van wacht zijn, zijn we nooit alleen. Die verbetering tegenover vroeger was nodig, want er is een groot tekort aan jonge huisartsen. Heel veel dokters gaan met pensioen en worden niet vervangen, ook in onze praktijken van Geneeskunde voor het Volk voelen we dat steeds meer patiënten op zoek zijn naar een huisarts.”

Dan maar terug naar de spoeddienst?

Een ander positief gevolg van de huisartsenwachtposten is dat ze de drempel verlagen voor patiënten om eerst de huisarts van wacht te consulteren als ze 's nachts of in het weekend een medisch probleem hebben. Nu gaan heel veel mensen rechtstreeks naar de spoeddienst, terwijl de huisarts hen perfect had kunnen verder helpen. Tim Joye legt uit hoe dat komt: “De huisartsenwachtposten maken de eerstelijn veel toegankelijker. Zo'n post betekent dat er nu een vaste locatie is waar je in het weekend altijd terecht kan. In sommige gevallen bevinden ze zich zelfs naast het ziekenhuis. Zo is het voor de patiënt veel duidelijker dat de spoedarts niet de enige is die nog bereikbaar is. Sommige wachtposten, zoals deze van Antwerpen-Zuid waar ik werk, werken bovendien met een veralgemeend derdebetalerssysteem om de financiële drempel laag te houden.  Een raadpleging bij de huisarts van wacht in het weekend kost meer dan 50 euro en dus rijden patiënten sneller naar de spoeddienst waar ze de factuur pas achteraf krijgen.”

Uit recent onderzoek bleek dat veel patiënten op spoed eigenlijk geen spoedarts nodig hadden. Dat kost de gezondheidszorg veel geld, want op spoed worden er sneller allerlei onderzoeken gedaan dan bij de huisarts. Daarom is het onbegrijpelijk dat de minister nu beslist om het budget van de wachtposten te bevriezen. De minister is echter al aan het denken aan een andere oplossing: patiënten die niet thuishoren op spoed, wil ze financieel bestraffen, meer doen betalen. Tim Joye reageert kwaad: “Typisch voor deze regering! In plaats van te investeren in sociale en duurzame oplossingen kiest ze weer voor de asociale optie. Als iemand denkt dat hij een dringend medisch probleem heeft, dan zou geld geen rem mogen zijn. Zorg ervoor dat een huisarts van wacht toegankelijk is voor iedereen, en dan kan de patiënt daar terecht als hij twijfelt of zijn klacht dringend is of niet. Voor maatschappelijke problemen heb je collectieve oplossingen nodig zoals het systeem van de wachtposten, niet het culpabiliseren van individuen.”