Besparingen Bourgeois als donkere wolken boven eerste schooldagen

auteur: 

Tino Delabie

Voor het eerst sinds lang zal er in het Vlaams onderwijs méér bespaard dan geïnvesteerd worden. Volgens ‘De Standaard’ (23 juli 2014) plant de Vlaamse regering een nettobesparing van 100 miljoen euro. Op een budget van bijna 11 miljard euro betekent 100 miljoen bijna 1 procent. Dat lijkt misschien een kleine besparing maar voor een sector die minstens 1 miljard extra nodig heeft om behoorlijk te functioneren is elke euro besparing er één te veel.

De leerplicht komt in het gedrang

De jongste dagen stonden de kranten vol over ouders die in Brussel of in Antwerpen hopeloos op zoek waren om nog een school te vinden voor hun kind. “In Deurne en Wilrijk zijn alle basisscholen volzet” (De Standaard, 27 augustus). “Liefst 1.515 kinderen, waarvan 479 Nederlandstalige, kunnen op 1 september niet naar school gaan in Brussel. Dit ondanks dat er sinds vorig schooljaar honderden plaatsen bijkwamen." De leerplicht in Brussel komt in het gedrang", zegt Walentina Cools van het Lokaal Overlegplatform (LOP).” (Brussel deze week, 28 augustus). In Brussel waren de Nederlandstalige scholen zes dagen voor het nieuwe schooljaar trouwens ook op zoek naar 65 leerkrachten.

De Vlaamse regering kondigt aan dat er de komende vijf jaar 500 miljoen extra wordt uitgetrokken voor scholenbouw, dus gemiddeld 100 miljoen per jaar. Maar dat is ruim onvoldoende. Lieven Boeve, de nieuwe baas van het katholiek onderwijs, verklaarde op 29 augustus (VRT Radio) dat zijn net minstens 120 miljoen euro per jaar extra nodig heeft. Raymonda Verduyck, de topvrouw van het Gemeenschapsonderwijs: “Op basis van de evoluties die eraan komen heeft het Gemeenschapsonderwijs alleen al per jaar 50 miljoen euro extra per jaar nodig”. (De Standaard, 31 augustus). De wachtlijsten voor nieuwbouw en renovatie van scholen bedragen 2,5 miljard euro in het katholiek onderwijs, 1,8 miljard in het Gemeenschapsonderwijs en 610 miljoen in het gemeentelijk onderwijs. Het Nieuwsblad en de Gazet van Antwerpen (1 september) titelen dan ook: “Geen half, maar wel vijf miljard nodig voor nieuwe infrastructuur scholen”.  

Wachtlijsten voor het buitengewoon onderwijs

“Ouders die hun kinderen in het buitengewoon onderwijs willen inschrijven, krijgen almaar vaker het deksel op hun neus. De scholen zitten vol, en meer ouders willen hun kind laten overstappen naar het buitengewoon onderwijs voordat een nieuw decreet dat zal bemoeilijken. Niet minder dan 783 keer kregen ouders vorig schooljaar te horen dat ze hun kind niet konden inschrijven in een school van het Vlaams buitengewoon onderwijs. Het aantal weigeringen is de jongste jaren sterk gestegen”. (De Standaard, 9 augustus)

Gepeperde schoolfacturen

200 ouders hebben voor het onderwijstijdschrift ‘Klasse’ een jaar lang alle schoolrekeningen bijgehouden. Enkele voorbeelden uit het leven gegrepen: 5de jaar elektromechanica: 617 euro; 4de jaar hotel: 4.422 euro (internaat inbegrepen); 6de jaar Grieks-wiskunde: 4.024 euro (Italië-reis en 2100 euro vervoerskosten auto inbegrepen). In het basisonderwijs bestaat er een maximumfactuur, in het secundair onderwijs niet, behalve in enkele uitzonderlijke gevallen, zoals het stedelijk onderwijs Antwerpen. Volgens onderwijsexperts houden sommige scholen de rekening met opzet hoog om kansarme jongeren te weren.

Steeds minder schoolkinderen kunnen zwemmen

Zwemexperts maken zich grote zorgen over de zwemcapaciteiten van kinderen. In Gent gaat de sportdienst dit najaar zwemles geven aan 10- en 11-jarigen omdat veel van die oudere kinderen niet of nauwelijks kunnen zwemmen. Ook andere grote steden kampen met dat probleem, omdat schoolzwemmen te duur wordt en de directies erop besparen. ‘Pas als een kind verdrinkt, zal er misschien iets veranderen’, zeggen specialisten in Het Nieuwsblad (27 augustus).

Volgens de eindtermen (minimale doelstellingen die alle leerlingen zouden moeten bereiken) moet iedereen nochtans kunnen zwemmen na het zesde leerjaar. Het probleem beperkt zich niet tot Gent, zegt Peter Van Gerven, zwemexpert bij Baan Vier, een organisatie die scholen en leraars bijstaat bij de zwemlessen. ‘In alle grootsteden gaat het aantal kinderen dat kan zwemmen zienderogen achteruit. ’Grote boosdoener is het gebrek aan middelen van de scholen, zegt Van Gerven. ‘Bovendien zijn er niet genoeg zwembaden waar scholen terechtkunnen. Ik ken gevallen waar de school­directie bij hotels moet aankloppen om het zwembad te mogen gebruiken. Dat is een zeer tijdelijke oplossing en ze kost handenvol geld.’

Hoger onderwijs zit op zijn tandvlees

Het aantal studenten in het hoger onderwijs is de jongste 10 jaar veel sneller gegroeid dan de financiering. Met als gevolg overvolle aula’s, proffen die geen tijd meer hebben om alle thesissen te begeleiden, lage slaagcijfers in het eerste jaar…  In plaats van de nodige herfinanciering voorziet de nieuwe Vlaamse regering voor het hoger onderwijs de zwaarste besparingen. (Zie begrotingstabel hieronder.) Het is dan ook geen toeval dat de studenten als eersten in actie zijn gekomen tegen de besparingen.

Alternatief van de PVDA

De Vlaamse regering voorziet 108 miljoen euro besparingen in 2015 en dit bedrag loopt op tot 188 miljoen euro in 2019. (Zie begrotingstabel hieronder.) Op vijf jaar tijd wordt 819 miljoen bespaard, dat is veel méér dan de 500 miljoen extra die in scholenbouw wordt geïnvesteerd.

De PVDA verwerpt elke asociale besparing in het onderwijs en pleit voor een herfinanciering van het onderwijs. De PVDA stelt voor een miljonairstaks in te voeren waarvan 1,6 miljard euro zou worden geïnvesteerd in het Vlaams en Franstalig onderwijs: 1 miljard euro voor 25.000 extra leerkrachten, 300 miljoen voor de scholenbouw en 300 miljoen voor het hoger onderwijs.

De PVDA is gekant tegen elke verkwisting van overheidsgeld. Daarom vraagt de PVDA dat er klaarheid wordt geschapen in het miljoenen verslindende dossier "PPS" (publiek private samenwerking) rond de scholenbouw. In mei 2009 ondertekende de regering Peeters I (CD&V, SP.a, Open VLD, N-VA) met een bankconsortium een contract om tegen 2014 voor 1 miljard euro 200 scholen te bouwen. Inmiddels is de kostprijs reeds opgelopen tot minstens 1,5 miljard euro en is er… 1 (één) school klaar (op 1 september). De PVDA is van mening dat de publieke opinie het recht heeft te weten wie verantwoordelijk is voor deze meeruitgave van minstens 500 miljoen euro en wie er voor zal opdraaien. 

Hieronder ziet u het onderwijsluik van de begrotingstabel bij het Vlaams regeerakkoord.

Zie ook artikel: “Vlaams regeerakkoord draait onderwijsklok terug” (over het onderwijsluik in het Vlaams regeerakkoord)