“Besparingen in de gezondheidszorg gebeuren op de kap van de patiënten”

De regering laat weten dat ze 355 miljoen euro gaat besparen in de gezondheidszorg. En het is vooral de patiënt die het zal voelen, stelt PVDA-gezondheidszorgspecialist Dirk Van Duppen vast.

Is er ruimte voor besparingen?

Dirk Van Duppen. Integendeel, er zijn net heel veel noden en behoeften die nog onvervuld zijn.

Uit de Gezondheidsenquête blijkt dat steeds meer Belgen een medische behandeling uitstellen om financiële redenen. In 2008 stelde al 14% van de Belgen een behandeling uit om financiële redenen, terwijl dat in 2003 nog maar 8% was. Dat cijfer stijgt bijna exponentieel.

De noden zijn nochtans hoog. Er is bijvoorbeeld een grote vraag naar terugbetaling van psychotherapie. Ook dat blijkt uit studies: steeds meer mensen kampen met depressies, slaapstoornissen, angststoornissen en zelfmoordneigingen. De behoefte aan psychotherapie is gigantisch en gaat nog toenemen met de crisis, en toch weigert de regering de terugbetaling ervan te organiseren.

In de gezondheidszorg bestaat zoiets als de groeinorm. Dat wil zeggen dat het budget voor gezondheidszorg jaarlijks moet stijgen.

Dirk Van Duppen. De groeinorm in de ziekteverzekering is een tiental jaar geleden ingevoerd om drie redenen: de toenemende vergrijzing, de oplopende kosten van technologische vooruitgang en de onvervulde noden. Denk maar aan de grote bedragen die kankerpatiënten uit eigen zak moeten betalen aan verzorging, pijnstilling, thuiszorg… Dat is een schande.

De behoefte aan psychotherapie is gigantisch en gaat nog toenemen met de crisis, en toch weigert de regering de terugbetaling ervan te organiseren.

Die groeinorm van 4,5% boven de inflatie is ook onderhandeld tussen de sociale partners in ruil voor een verlaging van de patronale socialezekerheidsbijdragen. Maar de groeinorm is door de regering-Di Rupo teruggebracht tot 3% en nu gaat de regering-Michel-De Wever daar 1,5% van maken.

Het budget voor de gezondheidszorg stijgt met 456 miljoen en toch moet er 355 miljoen euro bespaard worden.

Dirk Van Duppen. Het budget stijgt inderdaad met 1,9%, maar dat is niet meer dan de inflatie. De reële noden liggen veel hoger. Door de stijging van het budget voor de gezondheidszorg te beperken tot 456 miljoen euro, gaat de regering 355 miljoen euro extra moeten besparen.

Daar stel ik mij grote vragen bij als ze stellen dat ze toch nog een groeinorm van 1,5% respecteren.

Waar moet volgens u bespaard worden?

Dirk Van Duppen. Kijk, wij zijn ook voor besparingen, maar dan niet op de kap van de patiënten. Wij willen het geld gaan halen bij de Big Pharma en de rijke specialisten. Ons Cactusplan staat vol van dat soort besparingen. We vinden dat dat geld opnieuw moet worden geïnvesteerd in de ziekteverzekering.

Als je kijkt in welke richting de besparingen gaan… Ons Cactusplan stelt voor om te besparen op verspillingen in de ziekteverzekering. Wij stellen voor om het kiwimodel in te voeren voor geneesmiddelen en medisch materiaal, we willen de buitensporige ereloonsupplementen van rijke specialisten aanpakken en een halt toeroepen aan de overconsumptie door de prestatiegeneeskunde. Sommige rijke specialisten hebben een inkomen dat twee tot drie keer hoger ligt dan dat van een professor geneeskunde. Daarover gaat het.

Waaraan wil de PVDA dat geld besteden?

Dirk Van Duppen. Wij willen dat dat geld gebruikt wordt om de eerstelijnszorg gratis te maken voor iedereen, om de prijs van geneesmiddelen naar beneden te halen, om broodnodige jobs te creëren in de zorgsector. Als 900.000 Belgen hun gezondheidszorg uitstellen, zoals uit een recente studie van de Europese Unie blijkt, dan is daar een grote behoefte aan.

Wij willen besparen om de eerstelijnszorg gratis te maken voor iedereen, om de prijs van geneesmiddelen naar beneden te halen, om broodnodige jobs te creëren in de zorgsector.

Dat is geld van de ziekteverzekering. En we willen dat het geïnvesteerd wordt in de onvervulde noden. Dat geld mag niet gebruikt worden om de putten van de overheid te dichten die door het speculeren van de banken veroorzaakt zijn. Wij hebben dus een totaal andere filosofie.

Doet de regering op die punten dan niks?

Dirk Van Duppen. De ingrepen van de regering zijn miniem tegenover de belangengroepen van de farma-industrie en de specialisten, terwijl er wel steeds meer wordt bespaard op de kap van de patiënt. De regering verhoogt het remgeld voor specialisten als gynaecologen, oogartsen… Dat is direct op de kap van de patiënt, hè. En dat terwijl nu al honderdduizenden mensen gezondheidszorg uitstellen door te hoge remgelden.

Een opvallende maatregel: pas bevallen moeders moeten sneller naar huis na de bevalling.

Dirk Van Duppen. Men wil de mensen sneller ontslaan uit de ziekenhuizen. Dat probleem is al een tijd aan de gang. Voor sommige behandelingen is er een forfaitaire prijs, waardoor je nu al ziet dat mensen vroegtijdig naar huis gestuurd worden, gewoon omdat ze niet meer rendabel zijn.

Men gaat patiënten aanzetten tot verminderde hospitalisatie door financiële drempels op te werpen. Maar als je mensen vroegtijdig ontslaat uit het ziekenhuis, kan dat op termijn financieel zelfs contraproductief zijn. Nu al zien we dat patiënten te snel worden ontslagen uit het ziekenhuis, terwijl hun thuissituatie niet geschikt is om ze op te vangen, waardoor ze complicaties krijgen en soms opnieuw moeten worden opgenomen in het ziekenhuis.

Dat gaat ook gebeuren met moeders die bevallen. Als de thuissituatie niet geschikt is, kúnnen ze moeilijk vroeger naar huis. Sommige moeders vinden dat ze in het ziekenhuis beter tot rust kunnen komen na een bevalling, dan moeten zij dat recht hebben. Maar moeders die wél naar huis kunnen, moeten dat ook kunnen. Als dat kan en als de patiënt dat wil, dan zijn wij daar voor.

Maar dan moet men de thuiszorg wel beter uitbouwen en beter financieren, natuurlijk.

Dirk Van Duppen. Je krijgt nu een situatie waarbij de thuiszorg verzorgd wordt door zelfstandige vroedvrouwen, en die nu al dikwijls extra erelonen vragen. De thuiszorg moet dus inderdaad beter worden gefinancierd. En dan kan het inderdaad dat pas bevallen vrouwen vroeger naar huis kunnen, maar doe het dan patiëntgericht en niet centengericht, want dat is wat de regering nu doet.

Door het remgeld te verhogen, door financieel te bestraffen als men langer in het ziekenhuis blijft… wentelt de regering de besparing af op de patiënten.

Als je centengericht gaat afremmen, creëer je een geneeskunde aan twee snelheden. Een voor degenen die zich wél alle nodige thuiszorg kunnen permitteren en een voor degenen die dat niet kunnen.

Hoe dan ook: door het remgeld te verhogen, door financieel te bestraffen als men langer in het ziekenhuis blijft… wentelt de regering de besparing af op de patiënten.

In het regeerakkoord zet de regering ook dat ze bepaalde ingrepen wil centraliseren en toekennen aan ziekenhuizen die het meeste ervaring en expertise hebben.

Dirk Van Duppen. Daar zijn we niet tegen, integendeel, maar we vrezen dat men bepaalde misstanden wil aanpakken om het hele fundament van de solidaire gezondheidszorg te breken. De regering wil op die manier wellicht bepaalde behandelingen enkel terugbetalen als ze in een specifiek centrum zijn gebeurd.

Maar ook dat kan weer een voedingsbodem voor een geneeskunde met twee snelheden zorgen. De belangrijkste waarom er überhaupt zo’n wildgroei is aan geneeskundige disciplines is dat ziekenhuizen concurrentieel gemaakt zijn om centen binnen te rijven. Het is het marktdenken in de zorg die leidt tot dergelijke wantoestanden.

Maar men pakt het marktdenken niet aan. Integendeel, men gaat nog meer mensen stimuleren om de thuiszorg zelf te doen of om er private instanties voor te zoeken, om de hospitalisatieduur in te korten. Iets wat men in Nederland tot het uiterste heeft doorgedreven. De publiek thuiszorg is er afgebouwd. Men heeft dat allemaal geprivatiseerd. Aan de armsten werd subsidies gegeven om op de markt hun zorg te kopen. Maar uiteindelijk leidt dat tot een gezondheidszorg die gericht is op de centen en niet op de patiënten.

Wat wel in het regeerakkoord stond is de veralgemening van de derdebetalersregeling voor mensen met een verminderd inkomen. Op zich een goede maatregel, maar op het Riziv-comité is al gezegd dat deze maatregel wordt uitgesteld. De beloofde maatregelen die op het eerste gezicht positief blijken, zijn de eerste die sneuvelen als er moet worden bespaard…