Carrefour, wie moet betalen: Els (1.650 euro per maand) of Bernard (16,5 miljard per jaar)?

auteur: 

Claudia Chin

1.233 jobs staan op de tocht, twee hypermarkten sluiten mogelijk de deuren en de directie is van plan de werkomstandigheden en de lonen van het personeel aanpakken. Carrefour heeft “helaas geen keuze”, zegt de CEO. Moeilijk te geloven als je ziet hoe kolossaal rijk de hoofdaandeelhouders van de groep zijn.

Aandeelhouders-miljardairs verrijken zich

Carrefour benadrukt in zijn communiqués dat het “geen winst” maakt, wat zou verklaren waarom het noodzakelijk is over te gaan tot “onvermijdelijke besnoeiingen”. Om te anticiperen op de uitdagingen van de distributiesector, voorziet de directie “strategische” investeringen. Dat soort formuleringen worden wel vaker door directies gebruikt om herstructureringen te rechtvaardigen. Maar het zijn altijd dezelfden die baat hebben bij dat soort operaties. En ze deinzen er niet voor terug duizenden jobs op te offeren als hun dat meer winst bezorgt. Want wat Carrefour niet zegt is, dat de groep in 2016 wereldwijd een miljard euro winst boekte en 65 miljoen in België.

CEO Alexandre Bompard “vergeet” te vermelden dat de groep 8,5 miljard in kas heeft

CEO Alexandre Bompard “vergeet” het ook te hebben over de 8,5 miljard gecumuleerde winst die de groep in kas heeft. Hij hangt een somber plaatje zwijgt over de 50 miljoen euro aan dividenden die Carrefour België uitkeerde aan het moederhuis. En wie heeft belang bij dat soort berichten? De aandeelhouders van Carrefour, onder wie de allerrijkste Fransen.

De grootste aandeelhouder van Carrefour is de superrijke familie Moulin, eigenaars van de luxe Galeries Lafayette. Met een groeiend fortuin, dat in 2017 naar schatting 3,5 miljard euro bedroeg, staat de familie Moulin op de 25ste plaats van de grootste Franse vermogens.

Tweede grootste aandeelhouder is de fameuze Bernard Arnault. Hij is in België goed gekend omdat hij in Ukkel kwam wonen in om in Frankrijk geen belastingen te moeten betalen, maar terugkeerde toen hij de Belgische nationaliteit niet kreeg. Hij was ook hoofdaandeelhouder ten tijde van de laatste herstructurering in 2010. Deze Franse miljardair, eigenaar van de luxegroep LVMH (Louis Vuitton Moët Hennessy), is de rijkste Fransman met een fortuin van 47 miljard euro. In een jaar tijd vermeerderde zijn fortuin met 16,5 miljard euro, dus ruim genoeg om het plan van de groep te financieren zonder dat er ook maar één baan hoeft te sneuvelen.

Werknemers van Carrefour worden armer

Sabine is 25 jaar. Ze werkt bij Carrefour. Nadat ze de halftijdse contracten van bepaalde duur aan elkaar reeg bij een concurrent, tekent ze bij gebrek aan beter een soortgelijk contract bij Carrefour: “Ik stap volgend jaar in het huwelijksbootje. Met de 1.000 euro die ik per maand verdien, zal ik niet veel geld kunnen opzij leggen. Ik zoek naar een andere halftijdse job, maar met mijn flexibele uurroosters is dat onmogelijk.”

Acht jaar geleden werd onze winkel ook met sluiting bedreigd. We hebben ervoor gevochten

De situatie van Sabine is bij Carrefour de norm geworden. Het bedrijf stelt in België 70% halftijdse werknemers te werk, waaronder 80% vrouwen. Velen onder hen zouden liever voltijds werken, maar Carrefour heeft liever flexibele halftijdse uurroosters. Voltijdse vaste contracten zijn een uitzondering in de distributiesector. Colruyt, de marktleider in België in de distributiesector, telt het grootste aantal “voltijdse banen”. Een keuze die het compenseert met zeer lage lonen.

Voor de aandeelhouders telt het feit dat de werknemers moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen niet. Enkel de winst telt. Els, ook een werkneemster van Carrefour, getuigt: “Ik werk hier al twintig jaar. Ik ben alleenstaande met twee kinderen en ik moet rondkomen met 1.650 euro netto per maand. Dat is niet altijd gemakkelijk. Acht jaar geleden werd onze winkel ook met sluiting bedreigd. We hebben gevochten en we hebben grote inspanningen moeten doen om open te blijven. Maar nu moet het stoppen, hoe moet ik anders verder met mijn twee kinderen?”

In 2010, bij de laatste herstructurering, voerden de werknemers actie en slaagden er zo in het plan van de directie gedeeltelijk terug te dringen. Maar het is de werknemers ook duur te staan gekomen: winkels gingen dicht, lonen weren bevroren, het betaalde kwartier werd afgeschaft, er kwamen minder gunstige lonen en werkomstandigheden voor de werknemers in de winkels die werden overgenomen door de groep Mestdagh, enz.

De ene concurrentie is de andere niet

De directie van Carrefour klaagt over de concurrentie van Colruyt en herstructureert. De directie van Delhaize klaagt over de concurrentie van Carrefour en herstructureert. Wie wordt het volgende slachtoffer? Wanneer stopt deze vicieuze concurrentiecirkel? Ze klagen over de concurrentie, maar zelf wakkeren ze de concurrentie tussen de werknemers maximaal aan. En bij dit spel worden ze goed geholpen door het liberale beleid van de rechtse regering die maatregelen neemt om de werkflexibiliteit te versterken. Maar hoe diep zal deze helse spiraal zakken?

Waarom kan de winst die de werknemers met hun werk genereren niet dienen om jobs te beschermen?

In Duitsland, dat als voorbeeld dient voor onze regering, combineren mensen meerdere jobs voor een hongerloon. Het aantal armen is in Duitsland sinds 2010 met 35% toegenomen. Ze zijn vandaag met 13,5 miljoen. En ook al is de werkloosheid afgenomen, een job hebben in Duitsland garandeert geen zekerheid, noch stabiliteit. Lage lonen, onzekere jobs en hyperflexibele werknemers, dat is het gedroomde model van multinationals als Carrefour die er een mogelijkheid in zien om hun kosten te drukken en hun winsten te vergroten. Maar zo zagen ze de tak af waarop ze zelf zitten, want het zijn de werknemers die de economie doen draaien door te consumeren. Door de lonen te verlagen of werknemers in de werkloosheid te duwen draagt Carrefour nog meer bij aan de druk op de winkels.

Vandaag doet Carrefour Sabine, Els en hun collega’s betalen voor de investeringen die het doet. Maar het zou helemaal anders kunnen. Waarom kan de winst die de werknemers met hun werk genereren niet dienen om de werkgelegenheid te beschermen en de winkels open te houden? Waarom kunnen de familie Moulin en Bernard Arnault niet zelf de investeringen van de groep financieren? Het fortuin van enkele miljardairs verminderen om duizenden jobs te redden zou zuurstof kunnen geven aan een sector die onder druk staat.