Dr. Claire Geraets in gesprek met de Pakistaanse vluchteling, en ingenieur, Irfan. (Foto Solidair, Frank Sonck)

Claire Geraets: “We kunnen niet de rijkdom van de wereld willen maar de ellende buitensluiten”

auteur: 

Frank Sonck

Daags na het nieuws over de bootramp waarbij 950 vluchtelingen de dood vonden op de Middellandse Zee, stuurde de PVDA een solidariteitsmissie naar de Siciliaanse havenstad Catania. Daar arriveerden de 27 overlevenden van de ramp én leven duizenden vluchtelingen in een opvangkamp. Dr. Claire Geraets, volksvertegenwoordiger voor de PVDA in het Brussels parlement, nam deel aan de missie.

Waarom deze missie van de PVDA en waarom jouw deelname?

Claire Geraets. Ik wilde ginder getuigen van de Belgische solidariteit met de vluchtelingen. En omgekeerd terugkeren met hun getuigenissen. “1.000 doden in de Middellandse Zee” lees je hier in de krant. Dat zijn toch zeer abstracte cijfers? Pas als je namen en gezichten kan kleven op die cijfers, kunnen we ons beter inleven in de realiteit achter zo’n titel.

Het was ook persoonlijk belangrijk om te gaan, als vertegenwoordiger van het Brussels parlement. Het is in Brussel dat Europa en de NAVO zetelen. En waar ook beslissingen worden genomen die elders miserie en oorlog veroorzaken. We realiseren ons soms te weinig hoe men in het buitenland aandachtig volgt wat er in Brussel gebeurt. Daarom hebben wij hier een bijzondere verantwoordelijkheid om in beweging te komen rond bepaalde kwesties.

Wat blijft je bij van deze missie?

Claire Geraets. Wanneer je in Sicilië aankomt, merk je meteen hoe arm deze regio is. Er is 60% werkloosheid, tot 70% onder vrouwen. Je voelt de miserie overal in de straten en winkels. En toch zijn de Sicilianen enorm solidair met de vluchtelingen. Maar er moeten oplossingen gevonden worden waar iedereen beter van wordt. En de Sicilianen kunnen die oplossingen niet alleen vinden, we moeten er samen aan bouwen.

De armoede onder de lokale bevolking op Sicilië is opvallend, en de solidariteit met de vluchtelingen des te aangrijpender. (Foto Solidair, Frank Sonck)

Bij de vluchtelingen zag ik een enorme ontreddering. Je voelt de eenzaamheid van die mensen, zonder hun familie of naasten. Het lange wachten, vaak maanden of zelfs jaren, vooraleer hun asielaanvraag behandeld wordt, is echt onmenselijk. De voortdurende onzekerheid over de toekomst, het wonen in zeer oncomfortabele omstandigheden, de hele dag niets om handen hebben... Het opvangkamp voor vluchtelingen in Mineo, op een 60km van Catania, is een voormalig militair kamp, afgezet met prikkeldraad en bewaakt door zwaarbewapende militairen, er zijn overal camera's, de ingang is afgesloten. Het kamp is voorzien voor 1.800 mensen maar er zitten er 4.000 opeengepakt. Voor mij is dat echt mentale foltering.

Het leven in zo'n opvangkamp, dat is écht mentale foltering.

Wij konden zelf niet naar binnen maar konden wel met mensen praten bij de ingang, onder andere mensen van Gambiaanse origine. Mieke Van Laere, de advocate in ons team, spreekt een beetje Wolof, een lokale taal in Gambia, en dat vergemakkelijkte het contact. In veel andere gevallen vroegen vluchtelingen, aan journalisten, geld voor hun getuigenis.

Het zegt veel over de perversie van dit systeem. Officieel ontvangen de vluchtelingen 4,5 euro per dag maar in realiteit krijgen ze om de twee dagen, ook kinderen, sigaretten ter waarde van 5 euro. De enige manier om wat cash te bemachtigen, om bijvoorbeeld wat gevarieerdere voeding aan te kunnen schaffen, is het doorverkopen van die sigaretten, meestal aan zo’n 3,5 euro. Daarmee kunnen ze dan naar een winkel, ver weg van het centrum, dat zelf op het platteland ligt. Er zijn ook verhalen over prostitutie… [blijft even stil] Het is een pervers systeem. En verschrikkelijk voor de mentale gezondheid van mensen. Werkelijk alles wordt koopwaar, ook relaties en zelfs het verhaal van mensen.

Een geëmotioneerde Claire Geraets na het getuigenis van de Gambiaanse vluchteling Pa Chebou: “Deze man komt uit Gambia, is alleen, zonder vrienden, en zit hier al enkele jaren. Hij wil alleen maar een beter leven, en voor hem is dat een familie hebben en een kind. Een kind dat er ook zal zijn nadat hij overleden is. Zonder dat wordt hij vergeten en is het alsof hij nooit heeft bestaan. Niet vergeten worden, dat is toch het minste dat iemand van zijn leven kan verwachten…’ (Foto Solidair, Frank Sonck)

Sommigen zeggen: het is triest maar we kunnen niet alle ellende van de wereld opvangen, we zijn niet het OCMW van de wereld. Wat antwoord je daarop?

Claire Geraets. Het is wel té gemakkelijk om alle rijkdom van de wereld hier op te willen vangen en zich niets aan te trekken van wat er gebeurt met de volkeren in de landen waar die rijkdom vandaan komt. 1% procent van de bevolking bezit vandaag meer dan 48% van de wereldrijkdom. Het is een illusie om te denken dat dat geen gevolgen zal hebben voor de andere 99%.

De internationale politiek en verhoudingen moeten herdacht worden, zodat landen in het Zuiden en elders een rechtvaardige vergoeding krijgen voor de rijkdommen die ze voortbrengen. Ik reisde eind jaren '70 door zwart Afrika en toen al zag je de ravages die de mondialisering aanricht. 40 jaar later is de situatie nog veel erger en het is echt hoog tijd om dat te veranderen. Het is een illusie om te denken dat we ons hier in ons afgesloten Fort Europa kunnen verschuilen, dezelfde onrechtvaardige verhoudingen behouden en ons niets van de volkeren rond ons moeten aantrekken.

Je mening over vluchtelingen staat duidelijk niet los van je vorige reizen, waaronder die naar Irak...

Claire Geraets. Het is ook deel van mijn persoonlijk verhaal, weet je... [krijgt tranen in de ogen]. In maart 2003 nam ik deel aan een missie -  ook van de PVDA - naar Irak. Het was het moment van de Amerikaanse inval in Bagdad. Sindsdien is het ginder de totale chaos en ellende. De Amerikanen bombardeerden het land met verarmd uranium, een zwak-radioactief metaal met hoge giftigheid, zoals lood. De radioactiviteit ervan verhoogt de kansen op kankers en misvormingen bij baby's. Wist je dat de halfwaardetijd van dat verarmd uranium, de tijd dat het duurt vooraleer de radioactiviteit ervan met de helft is gedaald, 4 miljard jaar is? Dat is de tijd dat de aarde nog bestaat. Kan je je dat voorstellen? De radioactiviteit in Irak zal de aarde overleven! Dit soort wapens werd wellicht ook gebruikt in Joegoslavië en in Gaza.

Allerlei interventies en humanitaire bombardementen hebben alleen maar miserie voortgebracht.

Het valt gewoon niet te ontkennen dat allerlei interventies en humanitaire bombardementen om volkeren te ‘bevrijden’ van dictators alleen maar miserie hebben voortgebracht, letterlijk tot het einde der tijden. Kijk naar Libië, ook al gebombardeerd tot een complete chaos.

En dan [verontwaardigd] wil men hier bij ons nieuwe F35 gevechtsvliegtuigen aankopen, ter vervanging van de oude F16's, maar mét de mogelijkheid om kernbommen te dragen. Néén! Dat geld moet niet gebruikt worden voor de vernietiging maar voor de opbouw van landen, zodat mensen ginder zélf hun rijkdom, hun gezondheidszorg en onderwijs kunnen uitbouwen.

Alleen zo zal er meer stabiliteit komen. Want laten we wel wezen: mensen hopen altijd op een beter leven. En als dat beter leven elders te vinden is dan zullen ze natuurlijk de zee en zelfs de oceaan oversteken. En geen enkele Frontex[1] zal hen daar van kunnen weerhouden. In 1940 is de Belgische bevolking toch ook op de vlucht geslagen voor de oorlog? Misschien zijn wij dat hier teveel vergeten. Als ze ons bombarderen zullen we ook niet blijven wachten tot de bommen ons op het hoofd vallen?

De PVDA-missie, met v.l.n.r. Frank Sonck (journalist Solidair), Mieke Van Laer (advocate PROGRESS Lawyers Network) en dr. Claire Geraets bij Emmanuel Sammertino (vakbond CGIL): “Voor de CGIL zijn de bootvluchtelingen ook arbeiders en dus verdedigen we ook hun belangen.” (Foto Solidair, Frank Sonck)

 

Hoe kunnen we de huidige drama’s op de Middellandse Zee voorkomen?

Claire Geraets. Weet je, ik ben altijd verbaasd dat de ‘oplossingen’ blijkbaar alleen uit de veilige kantoren van de Europese Unie, in Brussel, lijken te kunnen komen. En dat men nooit de mening van de betrokken mensen zelf vraagt, geen vertrouwen heeft. Ik denk aan de vluchtelingen maar ook aan de Spanjaarden, Grieken, Italianen. In Catania spraken we met een syndicalist die dagelijks met immigranten werkt. “We leven in Europa, de grenzen van Italië, Spanje en Griekenland zijn daarom de grenzen van ons allemaal, en niet enkel die van de Italianen, Spanjaarden en Grieken”, vertelde hij. Kijk, dàt vind ik inspirerend, het verandert mijn perspectief: als er iets gebeurt aan 'mijn' grens dan ga ik inderdaad meedenken over oplossingen en dus wérkelijk solidair zijn. Hier in België zijn we enorm beschermd. Volgens de Conventie van Dublin moeten mensen hun asielaanvraag doen in het land van aankomst, dus zowat nooit bij ons. Maar als ik er van uit ga dat Italië ook mijn grens is dan wordt het dus ook mijn uitdaging.

Volgens hem moet Europa ook erkennen dat er in landen als in Afghanistan of, aan de overkant van de Middellandse Zee, in Libië, een toestand van oorlog is. En eens je dat erkent, moet je, volgens internationale conventies, ook humanitaire corridors instellen om de slachtoffers te beschermen. En hen toe te laten een asielaanvraag te doen op een veilige plaats. Het geld voor oorlogsbodems en bombardementen zou beter daar naartoe gaan.

Wie is Claire Geraets?

  • 63 jaar, huisarts bij gezondheidscentrum De Sleutel in Schaarbeek, een van de 11 centra van Geneeskunde voor het Volk.
  • Ging in 1992, 2002 en 2003 op missie naar Irak. Ook Palestina ligt haar nauw aan het hart. De Sleutel is verbroederd met een dorp in Palestina, waar ze zelf al verschillende keren naartoe reisde.
  • Gepassioneerd door de rechten van de arbeiders en gezondheid op het werk. 
  • Werd in 2014 verkozen in het Brussels Parlement.

[1] Het Europees agentschap dat instaat voor de bewaking van de Europese buitengrenzen.