“Zal bestraft worden met een gevangenisstraf van 3 maand, wie via publieke kanalen acties verspreidt die de openbare orde verstoren, zoals niet toegelaten betogingen”, zo bepaalt een nieuwe Spaanse wet. Spanje verandert van een “sociale staat” in een “strafstaat”. (Foto Adolfo Lujan / Flickr)

Crisis van de democratie en burgerlijke ongehoorzaamheid

David Pestieau

Het was vorige week te horen bij Ruth Joos op Radio 1: in Spanje zal sociaal protest binnenkort allicht strenger bestraft worden. Mensen die deelnemen aan sit-ins riskeren dan gevangenisstraffen. Ook wie via Facebook of Twitter oproept om te betogen, kan vervolgd worden als die betoging op rellen uitdraait. Ik zocht het verder uit en vond het volgende.

Artikel 559: “Zal bestraft worden met een gevangenisstraf van 3 maand, wie via publieke kanalen acties verspreidt die de openbare orde verstoren, zoals niet toegelaten betogingen.” De Spaanse ministerraad keurde dat nieuwe artikel goed als onderdeel van een herziening van de strafwet. Wie een (bank-)gebouw bezet of het verkeer hindert, wie weerspannig is of zich vastketent om een uithuiszetting te verhinderen, zal met vier jaar hechtenis bestraft worden. De woordvoerder van een progressieve advocatenvereniging verwoordde het zo: “Spanje verandert van een sociale staat in een strafstaat.”

Eerder dit jaar decreteerde de Griekse regering de opeising van stakende dokwerkers, metroarbeiders en leraars. Daarvoor werd een uitzonderingswet uit de tijd van de kolonels bovengehaald. Die wet voorziet stakingsverbod en het opvorderen en aanhouden van stakers.

De economische crisis duwt Europa en vooral Zuid-Europa in een crisis van de democratie. De door de multinationals aangejaagde wedloop naar competitiviteit en bezuinigingen wordt zo ook een wedloop naar een meer autoritair regime, om verzet de kop in te drukken.

Tijd om aan de alarmbel te trekken. Sociaal protest wordt gecriminaliseerd, maar wie geld heeft, kan zijn vervolging afkopen

Sinds 2011 probeert de Europese Commissie het stakingsrecht ondergeschikt te maken aan “de vrijheid van ondernemen”. De trend om het actieterrein van vakbonden en sociale bewegingen te beperken, wint veld. Ook in België. Met dwangsommen tegen stakersposten, met het voornemen blokkades van industriezones, luchthavens en havens te verbieden. Met een pas goedgekeurde wet die het “indirect aanzetten tot terrorisme” inroept. Mensenrechtenorganisaties en vakbonden dienden bezwaar in. Zij zien er een inmenging in in de vrijheid van meningsuiting, van pers en van vereniging maar ook in de vakbondsvrijheid: vakbondsactie zou strafrechtelijk in het gedrang kunnen komen.

Verraderlijker nog zijn de recente wetten over de loonstop en over het statuut arbeiders-bedienden. Zij beperken de vrijheid van onderhandelen en van vakbondsactie op interprofessioneel vlak.

Tijd om aan de alarmbel te trekken. Sociaal protest wordt gecriminaliseerd, maar wie geld heeft, kan zijn vervolging afkopen. Een Gentse vastgoedmiljonair met een bouwfirma van 35 miljoen euro trok vier jaar lang frauduleus een werkloosheidsuitkering. De man ontsnapte aan anderhalf jaar cel door zijn zaak voor 33.000 euro af te kopen. Een drugsfabrikant en smokkelaar van 800.000 euro misdaadgeld kocht zijn proces af voor 5.000 euro. En in de entourage van de voormalige Fortis-top, die het land heeft opgelicht en naar de rand van het failliet gebracht, spreken sommigen al over een rechtelijke schikking om daarmee het proces te vermijden.

Als de wet krom is, is burgerlijke ongehoorzaamheid recht. 

Commentaar toevoegen