Foto Ministeria de Defensa / Flickr

De Aquarius en de duistere krochten van Europa

Matteo Salvini verbood onlangs het reddingsschip Aquarius om aan te leggen in Italië. Zo wil hij de sluiting van de Europese grenzen voor vluchtelingen afdwingen. Salvini is de nieuwe Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken en voorzitter van het extreem-rechtse Lega Nord. In België wordt dit soort hardvochtige beleid natuurlijk gesteund door Theo Francken. Die roept zelfs op om mensenrechten te “omzeilen” en mensen die vluchten voor oorlog en miserie terug te sturen.

Het schip Aquarius, met 629 mensen aan boord werd door Matteo Salvini, de nieuwe extreemrechtse minister van Binnenlandse zaken van Italië, verhinderd om aan te leggen in dat land. Het schip is eigendom van SOS Méditerranée, een hulporganisatie die elke dag levens red in de Middellandse zee. Ook in dit geval. Van de 629 mensen aan boord, zijn er 129 minderjarigen, 11 baby’s en 7 zwangere vrouwen. Het zijn uitgeputte mensen, die bang zijn om teruggestuurd te worden naar Libië. Daar staat hen opsluiting, foltering, verkrachting, slavernij of zelfs de dood te wachten. “Verschillende mensen dreigden om in het water te springen. Alles beter dan naar Libië teruggestuurd worden”, vertelt Antoine Laurent, coördinator van de maritieme operaties bij SOS Méditerranée. 

Op het schip zijn er vier dokters aanwezig. Zij zorgen voor meer dan 600 mensen. Iemand die bijna was verdronken, moeten ze permanent in het oog houden. Sommige mensen zijn verbrand toen ze in een olielek in de zee vielen. En dan zijn er natuurlijk nog de zwangere vrouwen, die ook medisch moeten opgevolgd worden.

De opluchting was groot, toen de opvarenden hoorden dat de nieuwe Spaanse regering van Pedro Sanchez hen wilde ontvangen. Maar die bestemming ligt wel 1.300 km van het schip vandaan! Het Internationale Rode Kruis zal verantwoordelijk zijn voor de eerste contacten met de vluchtelingen. Het zal samenwerken met lokale ziekenhuizen. Heel wat Spaanse steden en regio’s hebben hun infrastructuur aangeboden om hen te kunnen ontvangen.

Deze krachttoer van de nieuwe extreemrechtse Italiaanse regering komt niet uit het niets. Er ligt een Europese top over het migratiebeleid van de Europese Unie in het verschiet. En ook de Visegradgroep (Polen, Hongarije, Slowakije, Tsjechië) wil de poorten van Europa volledig sluiten voor vluchtelingen. De Oostenrijks kanselier Sebastian Kurz die in coalitie zit met extreemrechts kiest voor hetzelfde kamp. En natuurlijk mag in dat rijtje Theo Francken (N-VA), staatssecretaris voor Asiel en Migratie niet ontbreken. Hij stelt voor om een ‘push back’-beleid te voeren en de mensenrechten te omzeilen. "We praten nu al drie jaar over wie wat moet doen in het Europees Huis, maar het is veel belangrijker dat we intussen de voor- en achterdeur sluiten", verklaarde hij. Hij wil dus artikel 3 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens negeren. Dat artikel stelt dat het verboden is om mensen terug te sturen naar waar er gevaar is dat ze worden gefolterd of onmenselijk of vernederend behandeld worden.

Een "push back"-beleid

“Return to sender!” (Terug naar afzender!) Dat tweette N-VA-jongerenvoorzitter Thomas Roggeman vrolijk, toen de Italiaanse regering aankondigde dat ze het reddingsschip zouden terugsturen. Theo Francken deed het hem vorig jaar voor. Hij tweette toen: “Ze moeten de reddingsmissies stoppen. Zij doen aan mensenhandel”. Hij wilde een polemiek creëren rond de reddingsmissies van Artsen Zonder Grenzen.

De extreemrechtse regering in Italië voegde de daad bij het woord toen het de Aquarius verbood om aan te leggen in Italië. Zij voeren dus een actief “push back”- of terugstuurbeleid. Ze verhinderen mensen die op de vlucht zijn om voet aan wal te zetten op Europese bodem. Dat beleid overtreedt het Verdrag van Genève. De staten die dat verdrag hebben ondertekend, moeten namelijk iedereen toelaten om een asielaanvraag te doen in Europa. 

Mensen die teruggestuurd worden, komen vaak in conflict- of chaosgebieden zoals Libië terecht. Daar lopen ze het risico op foltering, verkrachting, slavernij of zelfs de dood. Francken stelde op radio 1 cynisch vast dat hij dat al had voorspeld: “Salvini zei duidelijk was hij ging doen. Als hij niemand meer redt, dan verdrinken er duizenden, maar dan schendt je artikel 3 van de mensenrechten niet. De oplossing zal moeten komen van een opvangkamp in Noord-Afrika. Ik heb dat allemaal voorspeld.” Hij repte met geen woord over de noodsituatie waarin 629 mensen zich bevinden.

Het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens en de conventie van Genève zijn ontstaan na de Tweede Wereldoorlog en de overwinning op het fascisme. Ze ontstonden tegelijk met de sociale zekerheid. De nederlaag van nazi-Duitsland bracht ook de nederlaag van haar ideeën met zich mee. Ongelijkheid op basis van klasse, ras of godsdienst werd steeds minder aanvaard. Maar vandaag staan de mensenrechten en de sociale zekerheid weer overal in Europa onder druk. Marco Van Hees, federaal volksvertegenwoordiger voor de PVDA reageerde in het Parlement: “De verklaring van Francken dat mensenrechten moeten worden omzeild, betekent dat we vluchtelingen mogen terugsturen naar dictaturen. Het betekent dat de menselijkheid stopt aan de grenzen van Europa. Buiten de grenzen zijn vluchtelingen geen mensen meer. Onze bommen daarentegen, overtreden elke dag de grenzen van Europa. En het zijn die bommen die de mensen op de vlucht jagen. Het was diezelfde Francken die een hevig voorstander was van de interventie in Libië ...”

Een solidair en samenwerkend Europa tegenover een autoritair en nationalistisch Europa

We hebben de keuze aan welk Europa we willen bouwen. Enerzijds is er het liberale en autoritaire Europa van Duits bondskanselier Angela Merkel en Frans president Macron. Aan de andere kant is er het nationalistische en extreemrechtse Europa van Bart De Wever, de Hongaarse Victor Orbán, de Oostenrijkse FPÖ en de Italiaanse Matteo Salvini. Die twee zijden zijn het grondig eens over de vermindering van onze pensioenen, de afbraak van onze openbare diensten en de vermindering van onze lonen. Ook over het verwoesten van landen in het zuiden zijn ze het eens, wat de huidige vluchtelingencrisis veroorzaakt heeft ...    

Die twee kanten zijn het over zoveel eens, dat ze er wonderwel in slagen om samen te regeren. Zoals Michel en De Wever in België of Sebastian Kurz en de FPÖ in Oostenrijk. Maar de aanhangers van het nationalistisch en extreemrechtse Europa willen ook openlijk de mensenrechten in vraag stellen, ze verspreiden openlijk het racisme, vallen agressief de mensenrechten, zoals het stakingsrecht, aan en willen het middenveld het zwijgen opleggen. 

"Er is een politieke strategie die surft op racisme en N-VA is daar specialist in. De Europese verdragen over de besparingen in vraag stellen, dat kan niet. Maar het Europees verdrag voor de Mensenrechten in vraag stellen, geen probleem! De N-VA is heel goed in het surfen op racisme en in doen alsof de bevolking niet aan het verarmen is ten voordele van de rijken. Ik vraag mij trouwens af of u die strategie ook niet aanhangt, meneer de eerste minister.” Die vraag stelde Marco Van Hees aan Charles Michel. De enige reactie van de eerste minister op de tragedie van de Aquarius: “België heeft geen haven aan de Middellandse Zee” ... 

Tegenover die twee visies, zetten wij een Europa van solidariteit en samenwerking. Een Europa dat niet meegaat in oorlogen en ongelijke handelscontracten die aan de basis liggen van gedwongen migratie. Een Europa dat ecologische en sociale investeringen maakt. En waar mensenrechten gerespecteerd worden. En we staan niet alleen. Een groeiend deel van de Europese bevolking, vooral jongeren, verdedigt die visie. We zien het succes van de presidentscampagne van Mélenchon in Frankrijk en Corbyn in het Verenigd Koninkrijk. En natuurlijk de PVDA in België. Een zonnestraal doorbreekt de duisternis.

 

De voorstellen van de PVDA voor de migratiecrisis

  • De oorzaken van de migratie aanpakken door niet langer deel te nemen aan oorlogen die de vluchtelingencrisis veroorzaken, door de ontwikkelingssamenwerking met de landen uit het zuiden te versterken, door een einde te stellen aan de ongelijke handelsakkoorden en door te strijden tegen de klimaatverandering. 
  • Een jaarlijkse internationale conferentie over migratie beleggen, onder auspiciën van de VN, over dringende maatregelen, steun voor opvanglanden, de voorbereiding van de terugkeer van migranten en anticipatie op miljoenen klimaatvluchtelingen in de komende decennia
  • Voor vluchtelingen veilige en legale wegen naar Europa creëren en de mensenhandel bestrijden. Een einde maken aan akkoorden die in strijd zijn met de Conventie van Genève en de mensenrechten, zoals de akkoorden met Turkije, Libië en Soedan. 
  • Meer middelen om in de Middellandse zee duizenden verdrinkingen te voorkomen. De militarisering van de grenzen en van Frontex moet gestopt worden. 
  • Het Dublinsysteem herzien. Hierdoor moeten vluchtelingen hun aanvraag in het eerste land van aankomst indien, bijna altijd Italië of Griekenland. Binnen Europa solidariteit ontwikkelen met de meest kwetsbare landen door een verplichte spreiding van vluchtelingen
  • Een hulpprogramma opstellen voor vluchtelingen die naar hun land willen terugkeren omdat de situatie daar opnieuw veilig is.