Foto Iñaki MT / Flickr

De economische situatie wordt beter … voor de graaiers

De regering-Michel kan haar geluk niet op. De economie begint opnieuw te groeien, verklaart de eerste minister. Het bbp, de waarde van alle geproduceerde goederen en diensten in ons land, is in 2017 gestegen met 1,7%. Oké, dat is minder dan in de buurlanden, maar daar gaat het niet om. De vraag die zich vooral stelt is: wie profiteert van die welvaart? Want in statistieken kan er veel schuilgaan ...

Goed nieuws voor de Bel20-bedrijven

De Bel20 is de index die de evolutie weergeeft van de twintig belangrijkste bedrijven op de beurs van Brussel. In 2017 zagen al die bedrijven, met uitzondering van Galapagos, hun winst stijgen ten opzichte van 2016. Voor de financiële crisis van 2017-2018, waren de winsten van die grote groepen zelfs zo hoog dat ze het record van 2006 bijna konden breken. In 2006 bedroeg hun totale winst 22,7 miljard euro, in 2017 was dat 22,2 miljard - waarvan 8 miljard volledig op het conto kwam van AB Inbev, de koning van het bier en het fiscaal gesjoemel. En in dat bedrag zijn de resultaten van Sofina en Colruyt nog niet verwerkt, want die hebben hun jaarrekening nog niet ingediend. Het record van 2006 werd dus wellicht toch gebroken. Laat de champagne aanrukken!

Slecht nieuws voor de loontrekkenden

Onlangs publiceerde het European Trade Union Institute (ETUI) een studie. Daaruit blijkt dat in België de reële lonen - dus na aftrek van de inflatie - in 2017 gedaald zijn met 0,6% ten opzichte van 2016. En in 2016 waren de lonen ook al lager dan in 2015. België was toen het enige Europese land waar de lonen daalden. De studie toont ook aan dat die daling geen tijdelijk fenomeen is: over een langere periode, van 2010 tot 2017, zijn de reële lonen in België gedaald met 1,1%. Nochtans is de productie in diezelfde periode met 6,6% gestegen.

Goed nieuws voor de bankiers

Jan Smets, de gouverneur van de Nationale Bank, legde onlangs het jaarrapport van de Nationale Bank voor in de kamer. En er was een nieuwtje waar hij bijzonder blij mee was: de rentabiliteit van de banken had zich hersteld. Dat rendement bedraagt nu in België 10%. Dat is dubbel zoveel als in de andere landen van de eurozone. Je kan dus wel stellen dat ons land een financieel paradijs is. Een bankier die 100 euro kapitaal in zijn bank steekt, krijgt daar dus 10 euro dividend voor terug. Terwijl een kleine spaarder die 100 euro op zijn spaarboekje zet bij diezelfde bank daar tegen de huidige rentevoeten 0,01% interest op krijgt: 1 eurocent dus. Duizend keer minder!

Slecht nieuws voor de openbare diensten

Vandaag zien we hoe rampzalig het met de openbare dienstverlening is gesteld na jaren van besparingen. Openbaar vervoer is essentieel voor het milieu en de mobiliteit, maar toch heeft de regering in deze legislatuur de dotatie van de NMBS met drie miljard teruggeschroefd. Ook de werking van het gerecht is een regelrechte ramp, zoals onlangs bleek uit een betoging met mensen uit de juridische wereld. Nochtans geen mensen die vaak publiek protesteren. Het gerecht is nu al enorm versnipperd, maar toch richtte minister Geens nog een nieuwe private luxerechtbank op voor multinationals, de Brussels International Business Court. Toen het recente Veviba-vleesschandaal uitbrak, moesten we ook vaststellen dat de regering de dotatie van het FAVV, het federaal voedselagentschap dat toeziet op de veiligheid van het voedsel, had teruggeschroefd. Het aantal voltijdse werknemers was er gekrompen van 1.161 in 2014 tot 1.062 in 2018. Een Wavers spreekwoord luidt: ‘Wie bezuinigingen slikt, krijgt rot vlees op zijn bord”.

Goed nieuws voor Carrefourtopman Bernard Arnault

De serie-ontslaggever en -fraudeur Bernard Arnault steeg in 2018 op de Forbes-lijst, de ranking van de rijkste mensen ter wereld, naar de vierde plaats. In 2017 stond hij nog op de elfde plek. Hij vergaarde zijn fortuin in de textielindustrie en maakte van die sector een industriële woestijn in het noorden van Frankrijk. Vandaag profiteert Arnault als hoofdaandeelhouder van Carrefour van de talrijke afvloeiingsplannen van de groep in België en elders. Hij dankt zijn fortuin ook aan zijn fiscale vernuft. Hij werd onlangs nog betrapt in het schandaal van de Paradise Papers. Voordien had hij ook de achterdeurtjes van de Belgische fiscaliteit al uitgetest door te profiteren – zoals de PVDA had onthuld – van de notionele-interestaftrek, de oprichting van een privéfonds en domiciliefraude in Ukkel. Voor dat laatste misdrijf is hij aan een proces ontsnapt dankzij de afkoopwet.

Slechts nieuws voor de verdeling van het nationaal inkomen

Het rapport van de Nationale Bank dat net verschenen is, bevat enkele bijzonder interessante resultaten. Je moet deze wel zelf afleiden uit de ruwe statistieken, want het is een redenering die de makers van het rapport liever negeerden. Het gaat om de verdeling van de taart, het nationale inkomen. De evolutie is glashelder. De lonen gaan van 51,9% van het bbp in 2013 naar 50,7% in 2017. Dat is een daling van 1,2%. Dat komt neer op 5,3 miljard euro minder voor de loontrekkenden. Het aandeel van de bedrijfswinsten steeg van 23,9% van het bbp in 2013 naar 26,7% in 2017. Een stijging van 2,8%, goed voor 12,5 miljard euro extra winst. Arbeid en kapitaal, het is duidelijk wie wint en wie verliest.

Goed nieuws voor de diamantairs

Ook de diamantairs doen het goed. Hun winsten lagen in 2017 twaalf maal hoger dan het jaar voordien. Vanwaar die ongelofelijke stijging? Draagt de gemiddelde Belg plots een diamanten ring aan elke vinger? Nee, de stijging kwam er na de invoering van de “karaattaks” – de nieuwe belastingsregeling voor de diamantsector, geschreven door diezelfde sector. Waar ze vroeger zoals elke andere sector belast werd op hun winsten, worden hun belastingen nu berekend op hun omzet. Jarenlang hield de sector vol dat de waarde van hun diamantvoorraad zo hoog was dat ze amper marge hadden op hun verkoop – er was amper winst. Geen winst, dus ook geen belastingen. Door de waarde van hun steentjes te verbergen, konden ze deze illusie jarenlang in stand houden. Wat blijkt nu de karaattaks er is? Er was blijkbaar toch marge, goed voor een twaalfvoudige winst. Winst die ze jarenlang verborgen hielden en die nu wettelijk niet meer belast kan worden. In ruil moeten we het stellen met een magere belasting op hun omzet. De minister stuurt hiermee een duidelijk signaal: belastingsfraude door het kapitaal wordt niet bestraft, maar beloond.

Slecht nieuws voor de jobkwaliteit

Veel heeft Charles Michel op beleidsniveau niet te verkopen, dus blijft hij maar herhalen dat de werkgelegenheid dankzij zijn beleid is toegenomen. In werkelijkheid is de werkgelegenheid toegenomen ondanks zijn beleid. Want door de internationale groei neemt de werkgelegenheid overal in de eurozone meer toe dan in België. Dat lijkt erop te wijzen dat het beleid van de regering de werkgelegenheid juist afremt. Zelfs de heel regeringsgezinde gouverneur van de Nationale Bank gaf toe dat de Belgische loonmatiging, die tot een lagere consumptie leidt, een negatieve invloed kan hebben gehad op de groei. En hoe zit het met de kwaliteit van die nieuwe jobs? De jongste cijfers van de RSZ (3e trimester van 2017 vergeleken met het 3e trimester van 2014) zijn duidelijk: slechts een derde van de nieuwe jobs zijn voltijdse jobs. De rest zijn deeltijdse jobs en interimcontracten. Het verschil is nog flagranter als we kijken naar de groei van die drie soorten jobs: de voltijdse zijn gestegen met 1,7%, de deeltijdse met 6,0% en de interimcontracten met… 26,5%.