De mythe van Homans’ 1-euromaaltijden

Vlaams minister van Armoedebestrijding Homans wil in Vlaanderen invoeren, wat ze destijds als OCMW-voorzitter in Antwerpen doorvoerde als aanpak tegen armoede. “Structurele maatregelen”, beweert ze. De PVDA-dokters Dirk Van Duppen, gemeenteraadslid in Antwerpen, en Lise Vandecasteele, OCMW-raadslid in Antwerpen, reageren.

Dirk Van Duppen: “Vlak voor Kerstmis vorig jaar lanceerde Liesbeth Homans haar armoedebeleid met als blikvanger de ‘1-euro-maaltijden’. Daarbij beweerde ze dat er in Antwerpen ‘meer dan 4.000 kindermaaltijden dagelijks worden bereid, zowel om ter plekke te consumeren als om mee te nemen. In die restaurants is er een huiswerkhoekje en een antenne met sociale dienstverlening. Maar afhaling kan ook, zodat kinderen niet denken dat het normaal is dat je elke dag op restaurant mag gaan eten’.”

Maar op de Antwerpse gemeenteraad van maandag 20 november vertelde schepen van Sociale Zaken huidig OCMW-voorzitter Fons Duchateau (N-VA) iets heel anders: in plaats van 4.000 maaltijden per dag gaat het in werkelijkheid over 3.000 maaltijden per jaar! Duchateau: “Het streefcijfer voor dit jaar was 3.000 1-eurokindermaaltijden (…) in het derde kwartaal werden 1.350 van die maaltijden verstrekt, we gaan dus het streefcijfer zeker halen.”

60 van de 20.000 arme kinderen krijgen één 1-euromaaltijd per week

3.000 maaltijden over 50 weken verspreid, dat zijn er 60 per week. “60 kinderen die wekelijks één 1-euromaaltijd krijgen”, merkt Dirk Van Duppen op. “Terwijl een studie uit 2013 van de provincie Antwerpen – ‘Kinderen in armoede, lokale verschillen’ – aantoonde dat er in de grootstad Antwerpen 34.891 kinderen en jongeren in een gezin in armoede. Dat wil zeggen: meer dan 20.000 kinderen onder de twaalf jaar leven in armoede.”

60 van die 20.000 kinderen genieten wekelijks van een 1-euromaaltijd. Een succes, volgens Homans, die nu de maatregel wil uitbreiden tot heel Vlaanderen.

“Homans noemt deze maatregel haar eerste maatregel tot structurele aanpak”, zegt Van Duppen. “Een bezoek aan de sociale restaurants leert ons echter dat het aantal 1-euromaaltijden marginaal blijft. En van mevrouw Homans haar bewering dat deze kinderen ‘hun schoolprestaties in de gaten worden gehouden en dat er voor de ouders een maatschappelijk assistent is’, daar is ook niets van aan.” De vraag is wat zij als ‘structureel’ ziet in het verstrekken van 1-euromaaltijden.

Liesbeth Homans en wetenschappelijke cijfers

1-euromaaltijden voor kinderen, sportoutfits, voedselbanken vanuit de overschotten van de grootwarenhuizen… Homans noemt dat ‘structurele maatregelen’. En ondertussen geeft ze af op organisaties en wetenschappers die de armoede structureel en emancipatorisch willen aanpakken.

De minister van Armoedebestrijding wil het mes zetten in de subsidies voor deze organisaties en projecten. “Er gaan te veel middelen naar wetenschappelijk onderzoek. (…) We helpen niemand door te stellen dat het probleem erger is dan het jaar voordien”, sprak Homans in de pers vandaag.

“Haar hooghartige en denigrerende opmerkingen over wetenschappelijk onderzoek steken schril af met hoe Homans zelf omspringt met cijfers”, merkt Dirk Van Duppen op.

Het mes in reële structurele maatregelen

Ondertussen zet de Vlaamse regering het mes in een reeks maatregelen die arme gezinnen structureel een beetje helpen het hoofd boven water te houden. Lise Vandecasteele, OCMW-raadslid in Antwerpen somt ze op: “De eerste gratis kubieke meters water en gratis honderden kilowattuur elektriciteit die ieder gezin naargelang de gezinsgrootte krijgt, worden volgend jaar zonder enige compensatie afgeschaft. Het openbaar vervoer is fors duurder gemaakt. In Antwerpen werden de stedelijke bos- en zeeklassen, een instrument bij uitstek om kinderen uit kansarme gezinnen een gezonde en educatieve ontspanning te bieden, afgeschaft. Het Antwerps OCMW schrapte in de vrijetijdsparticipatie voor mensen in armoede. De huurwaarborg die huurders moeten betalen, wordt met 50% verhoogd.”

Maar er wordt niets gedaan voor die ene structurele maatregel die in het kiesprogramma van de N-VA en in dat van alle politieke partijen stond: het optrekken van het leefloon tot aan de Europese armoedegrens.

Simplistische oplossingen

“Wat Liesbeth Homans doet, is simplistische oplossingen, die dicht aanleunen bij liefdadigheid, voorstellen als een structurele aanpak. Diegene die vandaag aanschuift voor voedselbedeling of een maaltijd, zal dat morgen ook moeten doen. Voedselbedeling lost een concrete behoefte in, maar vormt geen hefboom om mensen uit de armoede te halen”, zegt Lise Vandecasteele.

De PVDA-artsen eisen het onmiddellijk optrekken van de uitkeringen tot aan de Europese armoedegrens. “Spreken over een structurele aanpak van armoede kan bovendien niet zonder een plan rond werkgelegenheid, huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg… We stellen vandaag helaas vast dat de werkloosheid groeit samen met de flexibele en onzekere interimjobs, dat de huurwaarborg net verhoogd wordt en dat de openbare diensten afgebroken worden. Voorspeld wordt dat de armoede hierdoor alleen maar zal groeien”, merkt Lise Vandecasteele op. “Alle voedselbedeling ten spijt.”