De regering-Bourgeois I kiest voor de frontale aanval

auteur: 

Koen Hostyn

“Met deze harde rechtse regering stevenen we af op een Vlaanderen op twee snelheden”, zo stelt de PVDA in een eerste reactie op het Vlaamse regeerakkoord tussen N-VA, CD&V en Open Vld dat woensdagnamiddag werd bekendgemaakt. De rode draad doorheen het regeerakkoord zijn een reeks forse besparingen die vooral de zwaksten in de samenleving zullen treffen.

De presentatie van zo’n regeerakkoord is altijd een beetje een PR-verklaring of ‘goednieuwsshow’. Zo maakte de federale regering in 2011 bekend dat ze van armoedebestrijding “een absolute prioriteit” wou maken. Maar ondanks de torenhoge werkloosheid, werden er in de jaren nadien tienduizenden mensen in de armoede gestort door de verhoogde degressiviteit van de werkloosheidsuitkeringen en later ook de beperking van de wachtuitkeringen voor jongeren.

Dat maakt het des te verontrustender dat we nu al een koud, hard en rechtse beleid voorgeschoteld krijgen…

Besparingen als rode draad

Volgens de onderhandelaars voor deze nieuwe Vlaamse regering was de vorige Vlaamse regering een ‘Sinterklaasregering’, en moet de buikriem vanaf nu flink aangespannen worden. Toch werd in de vorige regering al fors bespaard. Zo liet N-VA-minister Geert Bourgeois deze week nog trots weten dat het aantal Vlaamse ambtenaren tijdens voorbije legislatuur met 2.160 eenheden (of 7,5%) is gekrompen. En dat hoewel het takenpakket voor de verschillende Vlaamse overheidsdiensten alleen maar is toegenomen.

Als rode draad doorheen dit nieuwe regeerakkoord loopt een zwaar pakket van besparingen. In 2015 dient er al meteen 1,4 miljard bijkomend bespaard te worden. Vanaf het begin van de nieuwe Vlaamse regering zal er in alle overheidsdepartementen opnieuw personeel niet worden vervangen en lineair bespaard moeten worden.

Er zal snel werk gemaakt worden van het afschaffen van de gratis busritten voor 65+’ers. Vlamingen krijgen binnenkort bovendien een hogere waterfactuur en een hogere energiefactuur voorgeschoteld. Ook in de provincies zal er flink bespaard moeten worden, waardoor er opnieuw tal van sociale en culturele initiatieven in het gedrang komen.

Geen antwoord op de sociale noden

Tijdens de campagne wierp CD&V zich nog op als de behoeder van onze goede voorzieningen, onze sociale zekerheid, onze zorg. Want de noden zijn groot: de lange wachtlijsten in het onderwijs, de gehandicaptenzorg en de sociale woningbouw blijven aangroeien. Vandaag zien we dat deze beloftes niet ingevuld zullen worden. Want om tot zo’n enorme besparing te kunnen komen, worden ook de domeinen onderwijs, wonen en welzijn niet gespaard.

In het onderwijs wordt fors bespaard op de werkingskredieten. Dit hoewel ons land nu al helemaal aan de staart van het OESO-peloton bengelt wat betreft de ongelijkheid in het onderwijs. Door het afbouwen van inspanningen voor de zwakste leerlingen zal die ongelijkheid enkel nog maar toenemen. De druk neemt ook toe op de scholen om opnieuw allerhande kosten door te rekenen aan de ouders via de schoolfacturen.

In het hoger onderwijs worden opnieuw een reeks besparingsrondes georganiseerd en zet de Vlaamse regering de deur open voor de verhoging van het inschrijvingsgeld voor studenten. Daarbij komt nog eens een toelatingsproef voor nieuwe studenten, waarvan geweten is dat ze vooral jongeren van een bescheiden komaf ontmoedigt om aan hogere studies te beginnen.

Ook in de zorgsector moet de knip op de beurs gehouden worden. Hoewel er tijdens de onderhandelingen nog sprake was van het tijdelijk uitstellen van het begrotingsevenwicht (en dus een deel van de besparingen) om meer te kunnen investeren in de zorg, werd hier tijdens de finale onderhandelingen van afgestapt. Het regeerakkoord komt niet verder dan een aantal vage beloftes om bijkomende inspanningen te leveren, zonder concrete cijfers of doelstellingen. Pas in de tweede helft van de legislatuur (tegen 2017) zouden er bijkomende plaatsen in de gehandicaptenzorg komen, en in ruil daarvoor moet er opnieuw bespaard worden op de werkingskosten.

Ten slotte wordt ook de sector van de sociale koopwoningen getroffen: er worden geen subsidies meer voorzien voor de aankoop van gronden en wegwerkzaamheden.

Nieuwe bevoegdheden

Door de zesde staatshervorming komen er een reeks bevoegdheden bij voor de Vlaamse regering. Ook daar wordt de besparingslogica direct toegepast. Er wordt vanaf 2015 geknibbeld aan de woonbonus en ook de kinderbijslag wordt vanaf 2017 grondig hervormd. In beide gevallen is de Vlaamse regering niet meer bereid hetzelfde budget te besteden dan er tot nu toe door de federale overheid werd betaald.

Op vraag van de N-VA wordt ook het systeem van ‘niet-thematische verloven’ afgeschaft. Dat is een systeem waarvan veel mensen gebruik maken om voor de kinderen te zorgen of andere zorgtaken op te nemen.

Het systeem van dienstencheques blijft ongewijzigd bestaan. De vraag stelt zich waarom deze bevoegdheid dan per sé naar Vlaanderen overgedragen moest worden, wat toch een hele administratieve last met zich meebrengt…

Bij deze nieuwe bevoegdheden valt het ook op dat de Vlaamse overheid de inspraak van vakbonden en andere middenveldorganisaties wil terugdringen. Zij zitten wel mee aan tafel, maar: “Bij gebreke aan consensus, beslist de regering”, leest het regeerakkoord.

BAM-tracé

Waar de Vlaamse regering wél geld voor vrijmaakt, is de volledige uitvoering van het BAM-tracé. Hierdoor wordt een drukke verkeersstroom dwars door Antwerpse volkswijken zoals de Dam en de districten Deurne en Merksem gelegd.

Artsen en milieuactivisten wijzen op de nefaste impact van het lawaai en het fijn stof op de gezondheid van de inwoners: wetenschappelijk is aangetoond dat de levensverwachting voor bewoners binnen de 500 meterzone rond drukke verkeersaders daalt. Bovendien werd aangetoond dat kinderen die binnen diezelfde straal wonen, onomkeerbare schade aan de longen ondervinden, te vergelijken met passief roken. In een straal van 500 meter van het BAM-tracé liggen 55 scholen, verschillende bejaardentehuizen en het Erasmusziekenhuis.

Deze beslissing is vooral opmerkelijk, omdat Open Vld tijdens de campagne zich uitsprak tégen het BAM-tracé. Bovendien sprak deze partij zich uit vóór het project Ringland of een overkapping van de ring, wat onmogelijk is met het BAM-tracé. De Vlaamse regering weigert resoluut om de alternatieve tracés die werden uitgewerkt door actiegroepen, ernstig in overweging te nemen.

Hardliner als minister-president

Aan het hoofd van deze regering komt Geert Bourgeois van de N-VA te staan. Bourgeois is een communautaire hardliner, zelfs binnen de N-VA, die de confrontatie niet schuwt. Als mediaminister maakte Bourgeois een hele heisa over het liedje ‘Leve België’ van Clouseau en noemde het “een Belgicistisch propagandaliedje, een pleidooi voor slecht bestuur”. Volgens minister Bourgeois probeerde het nummer een Belgische emotie te kweken in “karamellenverzen die ik zelf niet zou durven produceren”. Toen de VRT het Belgavoxconcert uitzond, reageerde Bourgeois furieus: “Ik vind dit absoluut niet kunnen. Het gaat om een initiatief dat de Belgische identiteit wil versterken.”

Als Vlaams minister bevoegd voor inburgering verspreidde hij een starterspakket voor migranten van Marokkaanse afkomst, dat bol staat van de stereotiepe vooroordelen, zoals: “Als je iets moet doen om 9 uur, dan doe je het ook om 9 uur”, “Vlamingen leven niet op straat. Ze leven vooral in hun huis” en “Mensen gaan niet zomaar bij elkaar op bezoek. Ze maken meestal eerst een afspraak. Ze zijn gesteld op hun privacy.” Hij botste op felle kritiek vanuit de Marokkaanse gemeenschap, die zich zwaar betutteld voelde.

Het valt te verwachten dat Geert Bourgeois zich als kersvers minister-president hard zal opstellen tegen de sociale beweging en iedereen die kritiek durft te leveren op zijn beleid.

Frontale aanval

In zijn geheel beschouwd, leest dit hele regeerakkoord als een frontale aanval op iedereen die werkt, al wie het moeilijk heeft en de jongeren. De PVDA heeft tijdens de verkiezingen niet toevallig verklaard dat zij de spreekbuis van deze drie groepen wil vormen. Samen met het middenveld willen wij de komende maanden en jaren de strijd organiseren voor een kwaliteitsvol onderwijs, voor een betaalbare zorg en voor broodnodige investeringen in de sociale noden van de hele bevolking.