Is een nieuwkomersverklaring nuttig om te integreren?

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) wil nieuwkomers in ons land verplichten een integratieverklaring te ondertekenen vooraleer ze een verblijfsvergunning kunnen krijgen. Ze zullen ook moeten bewijzen dat ze zich aan die verklaring houden om te voorkomen dat ze hun verblijfsvergunning verliezen. De doelstelling om tot een betere integratie te komen, moet op zich natuurlijk gesteund worden. Maar we moeten ons toch ernstige vragen stellen bij de achterliggende redenen van wat Francken en de regering willen realiseren.

 

De integratie van nieuwkomers is belangrijk. De meeste nieuwkomers hopen, net als elke Belg, op een goede school voor hun kinderen, een baan met een eerlijk loon en een rijk sociaal leven. Integratie in onze samenleving wordt bevorderd door het aanleren van de taal en door een goed inzicht te verwerven in alle belangrijke aspecten van onze Belgische samenleving. Dat sommigen er niet in slagen een plaats te vinden in onze samenleving  - en dat geldt niet alleen voor nieuwkomers en mensen met een migratie-achtergrond - is een reëel probleem. Maar biedt het ontwerp van verklaring over “onze normen en waarden” een antwoord op deze uitdaging?

Blanco cheque

Welke normen en waarden wil de staatssecretaris in het ontwerp opnemen? Ze staan niet in het wetsontwerp en ook in het parlement zijn ze niet besproken. Ze zullen later door de regering in een Koninklijk Besluit worden vastgelegd. Dat betekent dat er een blanco cheque wordt afgegeven waarbij sancties worden opgelegd voor het niet naleven van normen en waarden die niet eens duidelijk zijn omschreven en waarvan de invulling aan de regering wordt overgelaten. De staatssecretaris behoudt zichzelf ook het recht voor na te gaan en te oordelen of de geleverde inspanningen al dan niet volstaan om een verlenging van de verblijfsvergunning goed te keuren. Dat is een uitzonderingsprocedure zonder de minste garantie op een eerlijk proces, zonder een onafhankelijke rechter, zonder duidelijke criteria en zonder het minste respect voor basisrechten. Omwille van de vaagheid en het arbitraire karakter is dit wetsontwerp dan ook erg bedenkelijk.

Deze nieuwe regelgeving zal niet van toepassing zijn op mensen afkomstig uit de Europese Unie en evenmin voor buitenlandse studenten en vluchtelingen. In de praktijk zal het dus bijna uitsluitend gaan om mensen die naar België willen komen in het kader van het recht op gezinshereniging. Aan dat recht zijn nu al strenge voorwaarden verbonden en het kan ook te allen tijde worden ingetrokken. Dat heeft voor de betrokkenen soms nu al dramatische gevolgen. Zo hebben een vrouw en haar twee minderjarige kinderen het bevel gekregen om het grondgebied te verlaten omdat haar man zijn werk verloren heeft. Hij kan niet langer voldoende inkomsten aantonen om het recht op gezinshereniging voor zijn vrouw en kinderen te behouden.

Is een nieuwe tool nodig?

Je kunt je afvragen waarom zo’n verklaring alleen van toepassing is op nieuwkomers en niet op de hele bevolking. In België is het bijvoorbeeld verboden te trouwen als je nog geen 18 bent. Kinderen moeten zich aan de leerplicht houden. Mannen en vrouwen hebben het recht om met iemand van hetzelfde geslacht te trouwen. Ouders hebben een zorgplicht tegenover hun kinderen. Vrouwen moeten op dezelfde manier behandeld worden als mannen. Al die rechten en plichten zijn bij wet vastgelegd en iedereen moet zich daaraan houden. We hebben een rechtssysteem dat mensen die zich niet aan die regels houden, straft. Het is een goede zaak om dat aan iedereen duidelijk te maken, zowel aan nieuwkomers als aan de Belgische bevolking, maar dat moet dan wel gebeuren zonder dat één groep gestigmatiseerd wordt.

Laten we even focussen op de inhoud van de normen en waarden die in de nieuwkomersverklaring zullen worden opgenomen en op de mate waarin de regering die kan bepalen. Over welke waarden gaat het precies? Over het feit dat iedereen gelijk is, ongeacht zijn seksuele oriëntatie? Over de scheiding der machten? Over het respecteren van het recht om zich te verenigen en te staken? Maar hoe denkt Theo Francken over de scheiding der machten? Heeft hij onlangs niet geweigerd zich neer te leggen bij de uitspraak van een rechtbank? In welke mate heeft de regering respect voor het stakingsrecht? Hoe denkt bijvoorbeeld de katholieke Kerk over het homohuwelijk? Daarbij willen we even herinneren aan wat voormalig aartsbisschop Léonard daarover zei: “Homoseksualiteit is een slecht ontwikkelde vorm van de menselijke seksualiteit en is niet logisch. Mensen van de holebi-gemeenschap hebben te maken gehad met een probleem in hun normale psychologische ontwikkeling en dat maakt hen abnormaal.”

Het echte debat over integratie niet uit de weg gaan

Met zijn nieuwe voorstel wil staatssecretaris Theo Francken vooral zijn spierballen laten rollen door nieuwkomers nieuwe plichten op te leggen. Hij wil in de eerste plaats een deel van de bevolking stigmatiseren en zichzelf een arbitraire macht toebedelen die tot uitwassen kan leiden. Zo versterkt men nog eens de boodschap dat elke migrant anders denkt en handelt dan “wij”. En dat kan alleen maar leiden tot nog meer vooroordelen en nog meer verdeeldheid.

De overheid draagt een grote verantwoordelijkheid als het op integratie aankomt. Om integratie te bevorderen, moet je het recht op een school en kwaliteitsvol onderwijs garanderen, het recht op een fatsoenlijke woning, op werk en op het aanleren van de taal. Maar we kunnen alleen maar vaststellen dat dat vandaag niet het geval is, niet voor nieuwkomers, maar ook niet voor de rest van de bevolking. Integendeel, op de verschillende beleidsniveaus zien we besparingen in de budgetten voor diensten en verenigingen die nieuwkomers bij hun integratie in België moeten begeleiden, zoals bijvoorbeeld de dienst die nieuwkomers bij sociale aangelegenheden helpt met vertaling en voorziet in bijstand door een tolk.

Gelijke rechten zijn essentieel, ook als het om integratie gaat. Dat is de aanpak die de PVDA verdedigt. Daarom verzetten we ons tegen het voorstel van Theo Francken.

Lees ook het artikel "De nieuwkomersverklaring, zegen of vloek voor integratie en mensenrechten"