Foto Dietmut Teijgeman-Hansen, Flickr

Eiercommissie: meer vragen dan antwoorden

auteur: 

Webredactie

Op dinsdag 8 augustus onthulde Dirk Van Duppen, gezondheidsspecialist van de PVDA, dat de hoogste fipronil-waarde in eieren die in ons land tot nog toe gemeten werd 1,2 mg per kilogram bedraagt. Heel wat hoger dan wat de ministers van Volksgezondheid en Landbouw en het FAVV eerder zeiden. Het cijfer komt uit een recent verschenen Duits rapport. De Kamercommissie over de crisis gisteren bracht alvast weinig opheldering.

Volgens minister van volksgezondheid De Block zou er in ons land niet één ei met een te hoge fipronil-waarde in de voedselketen terecht zijn gekomen. Merkwaardige stelling, want ondertussen worden wel de codes van besmette loten publiek gemaakt, zodat consumenten eieren terug kunnen brengen voor vernietiging. We kunnen ons afvragen waarom dat niet veel eerder is gebeurd.

Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) nam pas op 2 juni voor het eerst kennis van verhoogde fipronil-waarden in eieren. Vreemd genoeg kwamen die pas aan het licht nadat een bedrijf in Sint-Niklaas die waarden bij een zelf uitgevoerde controle had vastgesteld.

Een Duitse studie meldt dat de hoogste fipronil-waarde die in ons land werd gemeten maar liefst 1,2 mg per kilogram eieren bedraagt.

Het ging om eieren die op 9 mei gelegd werden en liefst 240 keer meer fipronil bevatten dan toegestaan. De eieren werden pas op 3 juni in beslag genomen. Het FAVV heeft zelf geen controles op fipronil uitgevoerd, begrijpe wie kan.

Ondertussen weten we wel dat de besmetting ook andere bedrijven trof en zich ook op grote schaal voordoet in Nederland, Duitsland, Frankrijk en Zweden. In Nederland is de oorsprong van het probleem al terug te brengen tot juni 2016. Maar ook besmette Nederlandse eieren kwamen wellicht op de Belgische markt terecht. Het FAVV is pas op 17 juli begonnen met het  blokkeren van bedrijven waar besmetting werd vastgesteld. Hoeveel eieren met een te hoge fipronil-waarde in het voorbije jaar verbruikt werden, is dus een vraag zonder antwoord. Stellen dat er geen besmette eieren in de handel gekomen zijn, is dan ook een volstrekt loos.

Cijfertjesdans

Na lang stilzwijgen communiceren minister van Volksgezondheid De Block en minister van Landbouw Ducarme op 6 augustus dat er geen probleem is voor de volksgezondheid: “De hoogst gevonden fipronil-waarde in de gecontamineerde eieren bedraagt minder dan een tiende van de Europese maximumgrens. Later zegt het FAVV: “Het maximaal gehalte aan fipronil bedraagt tot nu toe 0,092 mg/kg, ver beneden de Europese grenswaarde die vastgelegd is op 0,72 mg/kg.”

Bizar. Volgens de Europese pesticidenrichtlijn ligt die grenswaarde immers op 0,005 mg per kilogram eieren. Eieren met een hogere waarde mogen doodeenvoudig niet in de handel terecht komen. In Nederland en Duitsland worden eieren met fipronil-waarde boven 0,005 mg/kg geblokkeerd, teruggeroepen en vernietigd. Maar in België wordt blijkbaar een andere norm gehanteerd: 0,72 mg/kg. Waar komt die dan vandaan?

Behalve de Europese grenswaarde – die van 0,005 mg/kg dus – bestaan er nog twee andere grenswaarden: één voor “acute blootstelling” (een eenmalige inname) en één voor “chronische blootstelling” (dagelijkse inname). De eerste waarde is vastgelegd op 0,009 mg fipronil per kg lichaamsgewicht. Dat wil zeggen dat iemand die 70 kg weegt bij een eenmalige inname binnen 24 uur niet meer dan 0,63 mg fipronil binnen mag krijgen (70 x 0,009). De tweede waarde is vastgelegd op 0,0002 mg per kg lichaamsgewicht en geeft aan wat een aanvaardbare dagelijkse dosis is. Dezelfde persoon van 70 kg mag hier niet meer dan 0,014 mg fipronil binnen krijgen.

Een Duitse studie berekent op basis van een onderzoek naar het dagelijks eiergebruik bij een groep Britse kinderen, met een gemiddeld lichaamsgewicht van 8,7 kg, dat de acute blootstellingsgrens wordt overschreden bij een fiprolin-waarde vanaf 0,72 mg per kg eieren. Deze studie werd pas gepubliceerd op 30 juli 2017, dus kan deze grenswaarde zeker niet beschouwd worden als de Europese norm. Toch blijkt België, als enige land in Europa, deze maximale grenswaarde te hanteren, een norm die 140 keer boven de Europese ligt.

Nog alarmerender is dat deze zelfde Duitse studie meldt dat de hoogste fipronil-waarde die in ons land werd gemeten maar liefst 1,2 mg per kilogram eieren bedraagt. Een pak meer dan de waarde van 0,092 mg die volgens de ministers en het FAVV zou opgetekend zijn en 240 keer de Europese norm.

Het is duidelijk dat de ministers en het FAVV de gezondheidsrisico’s minimaliseren. Er wordt naar hartenlust met cijfertjes gespeeld, zodat niemand nog begrijpt wat er precies aan de hand is. Volgens toxicoloog Jan Tytgat van de Leuvense universiteit is het gevaar van fripronil voor de volksgezondheid echter heel reëel. Hij stelt heel duidelijk dat de Europese grenswaarde van 0,005 mg/kg eieren ook in ons land gehanteerd moet worden.

Na de Kamercommissie gisteren, hebben de bevoegde ministers en het FAVV nog altijd pertinente vragen te beantwoorden. Waarom hanteren zij een aparte norm? Waarom spreken zij over lagere metingsresultaten? Waarom werden de echte cijfers niet bekend gemaakt? Waarom werd de bevolking zo lang in het ongewisse gelaten?