Energie even belangrijk als kraantjeswater

De verlaging van de btw op elektriciteit is niet alleen een goed idee, de maatregel is zelfs hard nodig om te verhinderen dat nog meer gezinnen hun energiefactuur niet kunnen betalen, meent Tom De Meester.

De regering wil de btw op elektriciteit verlagen van 21 naar 6 procent. Een uitstekend idee waarvoor minister van Consumentenzaken Johan Vande Lanotte (SP.A) de mosterd haalt bij de linkse PVDA. Dat is prima. Op goeie voorstellen staat nu eenmaal geen copyright.

Toch lijkt niet iedereen even enthousiast. Vooral CD&V schiet met scherp. Volgens minister van Defensie Pieter De Crem ‘slaat het idee een gat in de staatskas’ en Vlaams parlementslid Robrecht Bothuyne brandt het voorstel af als een ‘anti-klimaatmaatregel’. Die kritieken snijden geen hout.

Om te beginnen, een verlaging van de btw op elektriciteit van 21 naar 6 procent kost netto 56 miljoen euro. Misschien moet minister De Crem eens uitleggen waarom dat onbetaalbaar is, terwijl hij tegelijk de huidige generatie F-16-toestellen dolgraag wil vervangen door F-35-gevechtsvliegtuigen die 62 miljoen euro kosten. Per stuk, wel te verstaan. Zijn stealth straaljagers voor CD&V belangrijker dan de koopkracht van de gezinnen?

Klimaatgareel

Dat zo’n btw-verlaging de klimaatdoelstellingen van ons land ondermijnt, klopt al evenmin. Alsof stijgende energieprijzen nodig zijn om energieverspilling te vermijden en de burgers in het klimaatgareel te houden. Het Vlaams Energieagentschap (VEA) publiceerde in september 2013 de resultaten van een grootschalig onderzoek naar energiebesparing. Wat blijkt? Negen Vlamingen op de tien vinden energiebesparingen belangrijk en zeven op de tien omschrijven zichzelf als (zeer) zuinig op het vlak van energieverbruik. Daar ligt het probleem dus niet, wel bij Electrabel & co, die blijven zweren bij fossiele elektriciteitsproductie, en liever goedkope steenkoolstroom invoeren uit Nederland en Duitsland dan in België te investeren in een grootschalige omschakeling naar duurzame elektriciteit.

Uit het VEA-onderzoek blijkt ook dat slechts 42 procent van de woonhuizen volledig dubbel glas heeft, een volledig geïsoleerd dak en een zuinige verwarmingsketel. Dat is bijzonder weinig. Wie werk wil maken van een klimaatvriendelijk energiebeleid, moet investeren in structurele energiebesparing in plaats van de consumenten op kosten te jagen met hoge 
btw-tarieven.

Wie met de ogen van de consument kijkt, weet overigens dat een btw-verlaging van 21 naar 6 procent hard nodig is. Al meer dan 72.000 gezinnen zijn in deze crisistijden aan de deur gezet door hun commerciële leverancier omdat ze de torenhoge factuur niet kunnen betalen. En 106.000 gezinnen hebben een afbetalingsplan lopen. Hoe ver willen we het laten komen? Verwarming en verlichting zijn geen luxe, maar levensnoodzakelijke behoeftes die voor iedereen betaalbaar zouden moeten zijn. Het valt stilaan niet meer uit te leggen dat voor kraantjeswater en geneesmiddelen wel een verlaagd btw-tarief van 6 procent geldt, terwijl elektriciteit en gas aan het standaardtarief van 21 procent belast worden.

Een algemene btw-verlaging voor elektriciteit én gas zou een gemiddeld gezin 281 euro korting opleveren. Dat is niet alleen een efficiënte maatregel om de snel groeiende energiearmoede de pas af te snijden, het blaast bovendien ook verse zuurstof in het huishoudbudget van alle gezinnen. Want minister De Crem mag dan niet geloven in de terugverdieneffecten van een btw-verlaging, wie zal er de economie doen draaien als de regering de werknemers een loonstop oplegt en ook nog eens de koopkracht van de gezinnen blijft ondermijnen? De export stagneert, de bedrijfsinvesteringen krimpen dit jaar met 1,1 procent en volgens het Planbureau vallen in 2013-2014 ook de overheidsinvesteringen terug met maar liefst 11 procent.

In plaats van de crisis af te wentelen op de werkende bevolking moet de regering misschien eens nadenken over een andere relancestrategie, op mensenmaat. Een sociale politiek, die inzet op publieke investeringenzaterd en de koopkracht van de consument versterkt, in plaats van afbreekt.

Deze tekst verscheen eerst als opinie in De Standaard van zaterdag 5 oktober.