Staatssecretaris Theo Francken samen met de ambassadeur van Soedan bij de EU, Motrif Siddiq Ali. (Foto Belga)

Francken en het grote #opkuisen samen met zijn Soedanese vrienden

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken schakelt een Soedanese delegatie in om Soedanese vluchtelingen, die werden aangehouden in het Maximiliaanpark en in de buurt van het Noordstation in Brussel, te identificeren en naar Soedan terug te sturen. Na de politierazzia's van de laatste weken, krijgt het #opkuisenbeleid van Francken een nieuwe dimensie.

"14 aanhoudingen deze morgen in het Maximiliaanpark en 9 in het Noordstation, 3 verklaarde  minderjarigen. Volgens politie nauwelijks volk in het park. "#opkuisen", schreef Theo Francken vorige week in een facebookpost. Nu laat Francken een delegatie uit Soedan komen om de aangehouden personen te identificeren en ze naar Soedan terug te sturen. Nochtans wordt bijna 60% van de Soedanezen die asiel aanvragen, erkend als vluchteling volgens de Conventie van Genève in verband met het vluchtelingenstatuut. Daarmee wordt erkend dat ze effectief vluchten “uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging” en dat ze dus recht hebben op bescherming. Maar Francken laat vertegenwoordigers van dat land komen om die mensen te identificeren en terug te sturen ...

Volgens Afrika-specialist Koen Vlassenroot van de universiteit van Gent, is het "zeer waarschijnlijk dat leden van de geheime diensten in het identificatieteam zetelen"2, 3. "Ik vind het verbijsterend dat meneer Francken zich verlaagt tot samenwerking met een officiële Soedanese delegatie van de geheime diensten. Soedan is een dictatuur, zijn president wordt vervolgd door het Internationaal Gerechtshof, de mensenrechten worden er op grote schaal geschonden. Het grote aantal erkenningen van asielaanvragen door Soedanezen bewijst het", reageerde Alexis Deswaef, voorzitter van de Ligue des droits de l’Homme (Franstalige mensenrechtenliga). Een Soedanese delegatie laten komen om vluchtelingen te identificeren is inderdaad een première in Europa die door vele mensenrechtenorganisaties zoals Human Rights Watch en 11.11.11 wordt veroordeeld. Maar voor Francken zijn Soedanezen die geen asiel aanvragen in België kortweg "illegalen" en moeten ze naar Soedan worden teruggestuurd.

Waarom vragen ze gaan asiel aan in België?

Verschillende weken verbleven een paar honderd migranten in het Maximiliaanpark en in de buurt van het Noordstation in Brussel in afwachting van een gelegenheid om naar het Verenigd Koninkrijk te gaan. "[Die migranten] willen geen asiel in België en willen doorreizen naar het Verenigd Koninkrijk. Ik geef geen opvang aan illegale migranten. Die mensen zal ik opsluiten en terugsturen als ze niet vrijwillig willen terugkeren", verklaarde Francken drie weken geleden. "Die mensen zijn niet welkom. Dat is de boodschap die we blijven verkondigen", 6, 7 bevestigde ook het kabinet van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA). Met politieoperaties begon hij daarop de migranten te verjagen uit het Maximiliaanpark en de omgeving van het Noordstation. De persoonlijke bezittingen van de migranten (matras, slaapzak …) die ze bij hun vlucht achterlieten, werden systematisch in beslag genomen en weggegooid. 147 mensen werden aangehouden en opgesloten in gesloten centra8. Jan Jambon verheugde zich vorige week op de radio over het succes van de pestoperaties van de politie in het Maximiliaanpark. "Ik denk dat er een afschrikkingseffect van uit gaat", 9, 10 dixit de minister.

Volgens de staatssecretaris voor Asiel en Migratie zouden "de asiel- en opvangdiensten de voorbije maanden meerdere keren bij die mensen zijn langsgegaan om ze uit te leggen wat hun rechten en plichten zijn en hoe de procedure werkt".11, 12 "Ze hebben drie opties: asiel aanvragen, vrijwillig terugkeren of opgesloten en teruggestuurd worden",13, 14 aldus Francken.

In werkelijkheid is de eerste optie niet reëel. Theo Francken heeft inderdaad al duidelijk gemaakt dat hij wil dat de Dublinverordening wordt toegepast. Dat betekent dat migranten die geregistreerd zijn in Italië er automatisch naar teruggestuurd worden als ze in België asiel aanvragen. Francken zelf erkent nochtans dat opvang daar niet voldoet: er is onder meer een gebrek aan goede asielopvang en de hotspots zijn niet in orde"15, 16.

En de informatie van de migratiediensten aan migranten, dat is alleen een pamflet waarin de migranten worden uitgenodigd vrijwillig terug te keren, met een foto erop van een reistas. Velen onder hen kennen in werkelijkheid hun rechten niet en zijn bang. De voorstellen van Francken, de acties van de migratiediensten en de politieoperaties stellen hen zeker niet gerust.  En de recente aankondiging van Francken dat hij gaat samenwerken met Soedan waaruit die mensen zijn weggevlucht, zal het vertrouwen in de intenties van de Belgische regering zeker niet doen toenemen.

Vijand gisteren, vriend vandaag

Gisteren nog de ergste dictator  – en daarom door het Internationaal Strafhof van Den Haag vervolgd voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid tijdens de oorlog van Darfour – schijnt de Soedanese president Omar al-Bashir opnieuw in de gratie van de Verenigde Staten te zijn gevallen sinds hij Saoedi-Arabië steunt in zijn oorlog tegen Jemen en hij de Europese Unie helpt het aantal migranten naar Europa te verminderen. 

De mensenrechtenorganisaties in België vrezen dat de Soedanese regering hier politieke opposanten komt zoeken om ze weer naar hun cellen te brengen. "Als ze teruggestuurd worden, kunnen die mensen vervolgd worden. En als ze in België geïdentificeerd worden door de Soedanese autoriteiten en ze vragen asiel aan in België, kunnen er represailles volgen tegen hun familie. Wij kennen gevallen in Somalië en in Soedan",17 legt Vanessa Saenen, van het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties uit.

Voor een waarachtig onthaalbeleid en een einde aan de crisis in het Maximiliaanpark

David Pestieau, ondervoorzitter van de PVDA, reageerde op Facebook: "Er zijn mensen die de armoede en vervolging ontvluchten, die door de woestijn trekken, die de overtocht van de Middellandse Zee overleven, die duizenden kilometers lopen. Als ze aankomen in Brussel, worden ze door de autoriteiten van hun land van oorsprong herkend en door onze politie teruggestuurd. We begrijpen beter wat Francken bedoelde toen hij het had over het Maximiliaanpark "opkuisen".  En het toppunt is dat hij spreekt over "technische samenwerking" alsof het over een uitwisseling van materiaal gaat. Weerzinwekkend.

Het wordt tijd dat de oorzaken van de migratie (klimaat, oorlog, armoede ...) worden aangepakt, waarvoor onze autoriteiten verantwoordelijk zijn. En dat we een humane opvang garanderen voor mensen die alle obstakels hebben overwonnen en bij ons aankomen. Zoals de schrijfster Fatou Diome op ManiFiesta dit weekend zei: 'Het Noorden komt de grondstoffen in het Zuiden halen, vormt die om tot geld in hun land. De mensen uit het Zuiden die uitgehongerd zijn volgen de pijlen van het kapitaal. Er is geen enkele reden waarom goederen reizen en mensen niet'."

De ngo's die actief zijn op het terrein eisen al weken de opening van een voorlopig onthaalcentrum voor de mensen in het Maximiliaanpark en de omgeving van het Noordstation. Dat moet vermijden dat die mensen op straat belanden met bijna geen toegang tot toiletten of water. In dat onthaalcentrum zou objectieve informatie kunnen gegeven worden aan die mensen, onder andere betreffende hun mogelijkheden tot asielaanvraag in België. Vele getuigenissen van vluchtelingen tonen aan dat die mensen vooral bescherming zoeken, dat ze in België asiel zouden vragen als ze correcte informatie zouden krijgen en dat van mensen die ze vertrouwen. Ver van het #opkuisenbeleid van Francken met zijn politierazzia's en zijn Soedanese vrienden.

1“14 mensen gearresteerd deze ochtend in het Maximiliaanpark en 9 in het Noordstation, 3 verklaarde minderjarigen. Vlgs politie nauwelijks volk in het park. #opkuisen”; 2 De Morgen, 19 september 2017; 3 “Het is zeer waarschijnlijk dat leden van de geheime diensten in het identificatieteam zetelen”; 4 VTM; 5 “Deze mensen willen geen asiel in België en willen doorreizen naar het Verenigd Koninkrijk. Ik geef geen opvang aan illegale migranten. Die mensen zal ik opsluiten en terugsturen als ze niet vrijwillig terugkeren;  6 De Morgen, 7 september 2017; 7 “Die mensen zijn niet welkom. Dat is de boodschap die we blijven verkondigen”; 8 De Tijd, 13 september 2017; 9 De Standaard, 13 september 2017; 10 Ik denk dat er een afschrikkingseffect optreedt; 11 De Tijd, 19 augustus 2017, 12 “Meerdere keren bij die mensen langsgegaan om ze uit te leggen wat hun rechten en plichten zijn en hoe de asielprocedure werkt”; 13 Ibidem, 14 “Ze hebben drie opties: asiel aanvragen, de vrijwillige terugkeer of opgesloten en teruggestuurd worden”; 15 Ibidem; 16 “er is onder meer een gebrek aan goede asielopvang en de hotspots zijn niet in orde”; 17 Le Soir, 20 september 2017