Foto Solidair, Evy Menschaert

Hebben we gevechtsvliegtuigen nodig die bommen droppen in andere landen?

Binnen welk soort defensiebeleid willen we de nieuwe gevechtsvliegtuigen inzetten? Willen we ons luchtruim bewaken of moeten we een prominente rol spelen in militaire interventies? En waarom is België een van de weinige landen waar Amerikaanse kernbommen liggen? Er is geen democratisch en transparant debat mogelijk als we deze fundamentele kwesties niet scherp stellen. 

Een parlementair en publiek debat over een aankoop ter waarde van 15 miljard euro zou een logische zaak moeten zijn. Toch deden het ministerie van Defensie en de legertop er alles aan om de besluitvorming binnenskamers te houden.

Dat leek te lukken, tot minister Vandeput (N-VA) en zijn kabinet aan het wankelen werden gebracht door uitgelekte rapporten die aangeven dat onze huidige F-16’s best nog langer in de lucht kunnen worden gehouden, veilig en zonder kosten. Die nieuwe elementen werpen een heel nieuw licht op de zaak, en op de beslissingsprocedure.

De beslissing over het ‘Belgische legercontract van de eeuw’ moet helemaal niet zo dringend – binnen deze legislatuur – genomen worden, iets wat het ministerie van Defensie altijd liet uitschijnen. Op een moment dat alle Belgen wordt wijsgemaakt dat ‘iedereen moet inleveren’ zou ons land deze aankoop alvast kunnen uitstellen en alternatieven bestuderen. Op die manier zou onze regering ook tegemoet komen aan wat leeft binnen de bevolking. Recente opiniepeilingen over het aankoopdossier toonden namelijk aan dat de meerderheid van de Belgen helemaal geen nieuwe gevechtsvliegtuigen wil, al helemaal niet als blijkt dat er ook sprake is van manipulatie.

En manipulatie was er zeker. Waarom weigert minister Vandeput steevast toe te geven dat hij en zijn kabinet die bestaande studies hebben geminimaliseerd? Het kabinet-Vandeput was op de hoogte van de informatie die de legertop bezat. Het kwam gewoon goed uit om die belangrijke informatie niet verder te onderzoeken, omdat de aankoopprocedure anders in het gedrang kwam. Dat is een grove fout, die we niet zomaar mogen laten passeren.

Welke rol willen wij voor het Belgische leger?

Laat ons duidelijk zijn: het gaat hier om een politieke beslissing, geen militaire. De hamvraag is welke rol wij willen dat het Belgische leger opneemt in het luchtruim. Hebben we voldoende aan vliegtuigen die ons luchtruim kunnen bewaken? Of hebben we gevechtsvliegtuigen nodig die bommen droppen in andere landen? Als we kiezen voor de eerste optie dan kunnen onze F-16’s zeker nog een tijdje mee. Als we willen meespelen in buitenlandse militaire interventies, dan wordt het de peperdure ‘stealth’ F-35. Dat type vliegtuig ligt momenteel in de bovenste bij de luchtmachttop en de N-VA.

Het gaat hier om een ‘top gun’. De F-35 is niet waar te nemen op de radar en is dus uitermate geschikt om in vijandelijk gebied als eerste het luchtruim binnen te komen, alle targets te neutraliseren – lees: te bombarderen – en zo de weg vrij te maken voor andere gevechtsvliegtuigen die de missie dan verder afwerken. Als we kiezen voor de F-35 – het duurste vliegtuigproject ooit ontwikkeld – dan zal alvast de Amerikaanse militaire industrie erg tevreden zijn, maar bovenal kiezen we er dan voor om een voortrekkersrol op te nemen in de toekomstige militaire interventie van de NAVO onder leiding van de Verenigde Staten. Het is duidelijk, onze Belgische regering, met N-VA op kop, wil niets liever dan meeheulen met de Amerikaanse ‘big boys’.

Premier wil pronken

Alle NAVO-lidstaten van de NAVO, dus ook België, werd gevraagd 2% van hun bruto binnenlands product te besteden aan Defensie. Van die 2% moet 20% gaan naar investeringen in militair materiaal. In dit kader komt de miljardenaankoop van de gevechtsvliegtuigen dus heel gelegen. Als België de F-35 koopt, zo beloofde de Amerikaanse minister van Defensie James Mattis, zullen de VS België niet langer lastigvallen over onze “te geringe” militaire uitgaven. De Amerikanen zijn zo zeker van hun zaak, dat het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken eind vorig jaar de verkoop van de F-35 aan België al goedkeurde. Premier Michel van zijn kant wil op de volgende NAVO-top in juli in Brussel maar al te graag pronken met de F-35-deal. De tijd dringt dus als België prestige wil behalen.

In de hele discussie wordt nog een ander belangrijk aspect onderbelicht. De regering kan niet beslissen over de vervanging van de F-16’s zonder ook te beslissen over de nucleaire taak van de nieuwe toestellen. Openlijk kan dat niet, want de Amerikaanse kernbommen op ons grondgebied zijn een staatsgeheim. Het dossier kan op die manier nooit volledig democratisch en transparant worden afgerond.

Over die NAVO-verbintenissen wordt in het publieke debat bijzonder weinig gesproken. Alsof het om een ‘gegeven’ gaat, waar niemand zich vragen bij moet stellen. Als lid van een agressief militair bondgenootschap, de NAVO, is België medeplichtig aan militaire interventies die ontelbare burgerslachtoffers hebben gemaakt, zonder dat ze de situatie van de getroffen landen daadwerkelijk verbeterden.

Een vredespolitiek is mogelijk

Maar is er dan een andere weg die we kunnen kiezen? Ja, die is er. Landen als Zweden, Finland, Ierland, Oostenrijk en Zwitserland zijn geen lid van de NAVO. Niet toevallig ook dat Oostenrijk, maar een beperkt aantal gevechtsvliegtuigen nodig heeft voor de bewaking van zijn luchtruim. Waarom kan ons land geen stapsgewijze terugtrekking overwegen uit de NAVO?

Ook de nucleaire taak binnen de NAVO, wordt door onze regeringsleiders voorgesteld als een NAVO-plicht, terwijl het om een vrije keuze gaat. In 2001 besloot Griekenland om te stoppen met de nucleaire samenwerking met de VS. Ook Duitsland en het Verenigd Koninkrijk stapten er al uit. Het is dan ook geen toeval dat Griekenland geen nieuwe F-35’s nodig heeft, maar besliste om nog langer met de F-16’s te vliegen.

We kunnen er dus wel voor kiezen dat onze Defensie ten dienste staat van een actieve vredespolitiek. We kunnen investeren in vredesopbouw en politieke dialoog en weigeren mee te stappen in de wereldwijde wapenwedloop en de Amerikaanse nucleaire doctrine. Het draait hier om politieke keuze.

Met alle flagrante feiten die nu naar boven zijn gekomen in het F-16-schandaal hebben we meer dan genoeg argumenten om te eisen dat de aankoopprocedure wordt stopgezet. Er moet een publiek debat gevoerd worden over wat we met die gevechtsvliegtuigen willen aanvangen. Er wordt een vuil spel gespeeld met ons belastingsgeld, dus alle Belgen hebben er belang bij dat zo’n groot publiek debat er komt. De PVDA zal ervoor blijven strijden dat dit publiek debat gevoed en gevoerd wordt.

Stop vervanging F-16
We roepen alle mensen op om hun stem te verheffen tegen de aankoop van de nieuwe gevechtsvliegtuigen. De aankoopprocedure moet onmiddellijk worden stopgezet! Kom mee protesteren op zondag 22 april, van 14.00 u. tot 16.00 u. in het Jubelpark in Brussel. Meer info.