“Het BAM-tracé is traag, ongezond en duur”

Een delegatie van Geneeskunde voor het Volk bij vlagplantactie van Ringland. (Foto GvhV Deurne)

Op 14 februari hakte de Vlaamse regering de knoop door: om de mobiliteit rond Antwerpen te verbeteren werd definitief gekozen voor het BAM-tracé. Een tracé dat in een referendum door de Antwerpenaar werd weggestemd, en ook na de regeringsbeslissing gaat het protest niet liggen. Integendeel.

Het is een lange saga, die al begint ergens halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw. Het mobiliteitsprobleem in Antwerpen moest worden aangepakt en de Vlaamse regering riep de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) in het leven om de oplossing uit te werken.

Al snel werd gekozen voor een nieuwe Scheldekruising, die de kortste weg volgde. En die keuze werd nooit meer ter discussie gesteld, noch door de BAM zelf, noch door de Vlaamse regering. Actiegroepen, ja, die bekeken de zaak wel van alle kanten en gruwden van de gevolgen van het gekozen tracé. Ook Geneeskunde voor het Volk en de PVDA verwierpen dat BAM-tracé onmiddellijk. Toen de Antwerpenaar zich in een referendum mocht uitspreken, verwierp ook die de keuze van de Vlaamse regering.

Maar de Vlaamse regering zette door. Op 14 februari maakte ze dat definitief. “Er is nog nooit zo weinig draagvlak geweest voor het BAM-tracé”, zegt Wim van Hees van actiegroep Ademloos. “Deze beslissing heeft absoluut niet de steun van de meerderheid van de bevolking. Zelfs in een partij als de N-VA is maar 40 % van mening dat het de juiste keuze is.”

De kassa rinkelt

Dirk Van Duppen, dokter bij Geneeskunde voor het Volk in Deurne, strijdt al jaren tegen het BAM-tracé. Ook hij schudt het hoofd bij zoveel onwil en onkunde van de Vlaamse bewindsploeg. “Het meest schandalige is de sp.a, hè. Zij maken een enorme bocht. Hun woordvoerder is Bart Martens, ooit directeur van de Bond Beter Leefmilieu en door de sp.a binnengehaald om een ecologische poot te ontwikkelen. Hij bracht zichzelf ten tijde van de Lange Wapper enorm in diskrediet omdat hij die Lange Wapper-viaduct probeerde te verdedigen met ecologische argumenten. Pure BAM-propaganda. Tot sp.a burgemeester Patrick Janssens van mening veranderde, toen moest ook Martens meedraaien. En nu gaat hij opnieuw overal de BAM verdedigen.”

Dirk Van Duppen lijst nog eens op waarom het BAM-tracé zo’n foute keuze is.

Het BAM-tracé wordt om te beginnen al een dure zaak voor de weggebruiker, begint hij. “Wie over de ring naar zijn werk moet, betaalt zich blauw of zal ver moeten omrijden. Want het is de bedoeling dat dit project geld opbrengt. De overheid zal zelf niet investeren in de infrastructuur, maar banken, pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen zitten sinds de financiële crisis echt te wachten op dit soort projecten. En die willen een gegarandeerd rendement. Het gaat zelfs zo ver dat er de komende 35 jaar contractueel geen nieuwe Scheldekruising mág komen, net om de investeerders hun rendement uit tolheffingen te garanderen. Zij zijn er zelfs op uit om zoveel mogelijk verkeer aan te trekken, want dat doet de kassa rinkelen.”

De miljardeninvestering die het BAM-tracé is, zal volgens Dirk Van Duppen nauwelijks verbetering brengen voor het fileprobleem. “Wat men wint aan capaciteit door de ring rond te maken, verliest men door de te verwachten stijging van het verkeer in 2020 en verder.”

“Overkapping uitgesloten”

Ook voor de luchtkwaliteit is het BAM-tracé niet bepaald de oplossing. “In Deurne-Noord, Merksem en Luchtbal zal de luchtkwaliteit nog verslechteren tegenover de huidige situatie. Het is toch onvoorstelbaar dat je miljarden investeert, terwijl een deel van je bevolking erop achteruit gaat?”

En dan is er het ‘Hollands Complex’, een 18 baanvakken breed op- en afrittencomplex, in de buurt van het Sportpaleis. Dirk Van Duppen: “Verwacht wordt dat op het spitsuur tot 40 % meer verkeer naar de Bisschoppenhoflaan en de Schijnpoort wordt toegetrokken. En niet alleen wordt het vrachtverkeer 700 meter dieper de stad ingetrokken, de overkapping van de ring wordt zo definitief uitgesloten.”

En zo gaat de PVDA-dokter nog even door. Over het stuk Rivierenhof dat wordt opgeofferd, over Berchem Station waar zes tot acht baanvakken bij komen, over Sint-Annabos dat deels een slibstort wordt... “Neen, het BAM-tracé, dat de regering koos, is traag, ongezond en duur”, stelt hij.

Snel, gezond en goedkoop

“Met de PVDA hebben wij een plan opgesteld dat het omgekeerde is: snel, gezond en goedkoop.” Het klinkt simpel, en dat is het ook als je het Dirk Van Duppen hoort uitleggen.

“Ten eerste: begin met de Liefkenshoektunnel tolvrij te maken. Die wordt nu maar voor een kwart gebruikt. Leg vervolgens de A102 aan, een verbinding tussen de E313 en de haven, dan haal je al het vrachtverkeer dat uit Duitsland en uit het Noorden komt, weg van de ring. Ook de haven zelf is vragende partij om een uitweg te hebben naar Duitsland of Nederland die niet over de ring gaat.

Ten tweede: voer rekeningrijden in voor doorgaand vrachtverkeer. In Duitsland bestaat dat al. Het Maut-systeem werd er in 2005 ingevoerd en sindsdien heeft men in Duitsland geen files meer, tenzij in geval van wegenwerken. Een bijkomend  effect van dat Duitse Maut-systeem is dat transportfirma’s hun vrachtwagens voller gaan steken – nu rijden de meeste camions maar halfvol rond omdat de goederen just-in-time moeten worden geleverd – en er zal ook een omslag komen naar goederenvervoer per spoor of via het water. 

En ten slotte: overkap de ring. Dat is de enige duurzame oplossing. Via het Maut-systeem kun je 250 miljoen euro per jaar ophalen, daarmee alleen al kun je de overkapping van de ring op pakweg zes jaar tijd afbetaald hebben.”

Acties tegen het BAM-tracé:
• 4 mei: Stappen om te overkappen, met optreden van de Broken Circle Breakdown Bluegrass Band (www.ademloos.be)
• 5 mei: Feest in de Roma (www.ringland.be)
• Alle dagen t.e.m. 25 mei: plant de Ringlandvlag (www.ringland.be)

De ring is geen ring

Dirk Van Duppen. De Antwerpse ring is eigenlijk geen ring. Het is een autostrade die door de agglomeratie snijdt. De helft van de Antwerpse bevolking leeft buiten de ring. Dat is de grote historische miskleun van de jaren 50-60. De bedoeling was om een grote ring rond de agglomeratie te trekken, maar die grote ring is er nooit gekomen. De huidige ring ligt op de plaats van de oude stadsvesten.

Om de zaken nu aan te pakken, zeggen wij: first things first. Als men nu begint aan een nieuwe Scheldekruising, dan is er straks geen geld meer om iets anders uit te voeren, en dan zitten we opnieuw met zo’n miskleun voor de volgende 50 jaar.

Op die ring van Antwerpen heb je per 24 uur 300.000 voertuigen. 81.000 daarvan, of 27 %, zijn vrachtwagens. Daar moet ik geen tekeningetje bij maken. 82 % van die vrachtwagens moet niet in Antwerpen zijn. Binnen de 500 meter-zone wonen bijna 80.000 mensen, er zijn 55 scholen, maar ook verschillende ziekenhuizen, rusthuizen en kindercrèches. Binnen 1.000 meter wonen bijna 200.000 mensen. En het is tot 1.500 meter van grote verkeersaders dat schadelijke impact op de gezondheid is gemeten.

Lees ook op solidair.org:
“‘Onafhankelijke experts’ waren betrokken partij”
Ringland: In de ban van de overkapping van de ring