Foto Solidair, Maxime Vancauwenberge

In het hart van de studentenstrijd in Frankrijk

Geblokkeerde universiteitscampussen, bijeenkomsten met tot 4.000 studenten, betogingen … het sociaal protest in Frankrijk bracht er ook de studenten in beweging. Charlotte Dumont van PVDA-studentenbeweging Comac trok een week lang door Frankrijk om de polsslag van die studentenbeweging te voelen.

Stakingen, demonstraties, acties ... al enkele weken zijn de gemoederen in Frankrijk verhit. De werkende mensen, met op kop de spoormannen en -vrouwen, voeren actie tegen de afbraak van de openbare dienstverlening door Macron. Ook op de campussen rommelt het: de studenten verzetten zich tegen de ORE-wet, die een selectiesysteem wil invoeren voor studenten die aan de universiteit willen gaan studeren. Op de dag van ons gesprek wordt actie gevoerd in een tiental universiteiten verspreid over heel Frankrijk.

Wat heeft de studenten tot mobilisatie aangezet?

Charlotte Dumont. In maart keurde de regering de zogenaamde ORE-wet goed (oriëntatie en slaagkansen van studenten, n.v.d.r), ook wel bekend als het Studentenplan. Door die wet kunnen de studenten bij het begin van een universitaire studie geselecteerd worden. Frankrijk snoeit al tien jaar lang sterk in zijn onderwijsbudget. Omdat er door de babyboom van de jaren 2000 de komende jaren meer studenten zullen komen, zal de impact van die onderfinanciering nog groter worden: overvolle auditoria, minder begeleiding van studenten en almaar lagere slaagpercentages. Om daar het hoofd aan te bieden wil de Franse regering selectiecriteria invoeren in plaats van het budget op te trekken. Macron laat zo duidelijk zien dat hij voorstander is van een systeem waarin onderwijs maar voor een deel van de bevolking open staat. Hij zei trouwens: “We moeten ermee ophouden te doen alsof de universiteit de oplossing is voor iedereen.” Al vrij snel begonnen de studenten tegen de wet te protesteren en zich te organiseren in Assemblées Générales (AG’s, algemene vergaderingen, n.v.d.r.) om te bespreken welke koers ze de beweging wilden doen varen.

Selma, 16 jaar, leerlinge aan de middelbare school en aanwezig op de AG van de Sorbonne en de betoging van het spoorpersoneel op 3 mei
Op onze middelbare scholen horen we helemaal niks over deze strijd, hoewel hij ons toch rechtstreeks aangaat. De beweging moet ook naar ons komen zodat we er allemaal samen over kunnen discussiëren. In de media wordt er nooit verteld waarom de studenten actie voeren. Enkel het geweld wordt getoond, niets meer. Er zijn meer middelen nodig, en dat is niet waar Macron momenteel mee bezig is. Ik was er ook bij op de betoging van het spoorpersoneel omdat ik vind dat het belangrijk is om allemaal samen te zijn. Dat toont dat we solidair zijn met elkaar. We eisen dat de regering rekening met ons houdt.

Hoe reageert Macron daarop?

Charlotte Dumont. Hij probeerde de beweging in de kiem te smoren en het protest de mond te snoeren door de AG’s met politiegeweld uit elkaar te drijven. Maar dat maakte de studenten nog vastberadener. Voor hen was dat een markante gebeurtenis: zij vroegen meer democratie, ze kregen van de regering de wapenstok. Ik kon zo’n AG bijwonen in Nanterre (in de regio Parijs, n.v.d.r.). Daar was de tussenkomst van de CRS (een speciale eenheid van de Franse politie, n.v.d.r.) op 9 april werkelijk een kantelpunt. Normaal waren er op de AG’s daar zo’n 150 mensen, van de ene dag op de andere werden dat er 600 en op de AG die ik bijwoonde, waren zelfs meer dan 1.500 studenten aanwezig!

Leonard, muziekstudent
Ik ben hier om mijn steun te betuigen aan de studentenbeweging die zich verzet tegen de wet-ORE en tegen de hervormingen die de regering in alle sectoren wil doorvoeren. De wet-ORE is een absurde wet, want ze wil een ingangsselectie voor de universiteit op basis van de resultaten van de jongeren bij hun middelbare studies. Die resultaten kunnen sterk afhangen van het sociale milieu van de studenten. De resultaten zijn een weerspiegeling van de sociale situatie. Wat nodig is, is een herfinanciering van het onderwijs.
We horen soms dat de blokkades een belemmering zijn voor de vrijheid om te studeren. Maar die vrijheid om te studeren moet er wel zijn voor iedereen. De wet-ORE sluit een deel van de bevolking uit. Tijdens de blokkades zijn er workshops waar we bijzonder interessante mensen uitnodigen, zoals Bernard Friot (socioloog en econoom, n.v.d.r.) en hebben we de tijd om samen met hem te discussiëren over de samenleving om ons heen. Zo zou de universiteit ook kunnen functioneren.

Wat is het nut van die AG’s?

Charlotte Dumont. Ze bieden een ruim discussieforum waar alle studenten het woord kunnen nemen. De AG’s beslissen welke standpunten de studenten gaan verdedigen over diverse onderwerpen en welke acties ze gaan voeren. Op zo’n AG is bijvoorbeeld beslist om de universiteit te blokkeren. Ook de nieuwe selectiecriteria en het probleem van de onderfinanciering van het onderwijs worden er besproken. Maar dat niet alleen: er komen ook bredere thema’s aan bod die anders zelden aan de orde komen, zoals de inhoud van de cursussen en de rol van het onderwijs in de samenleving. Soms nemen studenten uit andere landen het woord of leggen werknemers uit waarom zij actie voeren en waarom ze de studenten steunen in hun strijd. Er zijn verhitte debatten, die soms erg lang duren, maar de studenten blijven omdat de bijeenkomsten een van de weinige plaatsen zijn waar ze het woord kunnen nemen en hun mening kunnen verkondigen.

Violaine, studente aan Paris 7
We kunnen niet anders dan de universiteiten blokkeren, want het is een strijd met ongelijke wapens. Ze sturen de gespecialiseerde eenheid CRS op ons af, terwijl we alleen maar voor een AG bijeenkomen. Dat is momenteel ons enige drukkingsmiddel tegenover de directie.

Tijdens die bijeenkomsten hebben de studenten ook beslist de universiteiten te blokkeren. Waarom doen ze dat?

Charlotte Dumont. Met de blokkades hebben ze in de eerste plaats de selectiecriteria en de onderfinanciering van het hoger onderwijs in de openbaarheid willen brengen. Door die blokkades zijn de studenten erin geslaagd een debatruimte te creëren, terwijl Macron eigenlijk de ORE-wet zonder discussie wou doorvoeren.

En daarna werden de blokkades op veel universiteiten een noodzaak. Want de directies van die universiteiten hebben doorgaans weinig sympathie voor de protestacties. Vaak gebruiken ze drukkingsmiddelen om te voorkomen dat die algemene bijeenkomsten vlot verlopen. In Clignancourt bijvoorbeeld, een van de campussen van de Sorbonne-universiteit, besloot de directie de universiteit administratief te sluiten, hoewel ze eerder had beloofd dat de AG zou kunnen doorgaan. De studenten hadden plots geen plaats meer waar ze konden samenkomen. Die tactiek is ook aan veel andere universiteiten gebruikt. In Tolbiac bijvoorbeeld besloot de directie, nadat de politie de studenten met geweld van de campus had verdreven, de deuren te sluiten om zo elke actie te voorkomen. Er zit voor de studenten dan ook weinig anders op dan gebouwen te bezetten, alleen zo zijn ze zeker dat ze een ruimte hebben om samen te komen.

Rajaa, studente politieke wetenschappen
Ik voer actie tegen de wet-ORE omdat ik ze onrechtvaardig vind en omdat alle studenten evenveel recht hebben om verder te studeren. Ik vind het niet normaal dat er selectiecriteria worden ingevoerd. Selectie versterkt de sociale ongelijkheid. Met andere woorden, mensen uit lagere milieus hebben niet dezelfde toegangsmogelijkheden tot de universiteit als anderen. Zelf kom ik uit een volks milieu. Ik heb twee broers en ik wil niet dat ze morgen niet naar de universiteit mogen omdat hun wieg niet in het “juiste” milieu stond.

De examens komen dichterbij, zullen de acties nu niet verslappen?

Charlotte Dumont. Ook dat is een drukkingsmiddel van de kant van de regering en de directies. Ze weten maar al te goed dat de examens de beweging zullen afremmen. Maar ook de studenten zijn zich bewust van dat probleem en discussiëren op de AG’s over mogelijke oplossingen. Ze beseffen dat ze vooral door de macht van het getal vooruitgang kunnen boeken.

Acties blijven mogelijk. Aan de universiteit van Tolbiac bijvoorbeeld hebben de examens wel plaats, maar laat de directie ze doorgaan op een andere plaats, in grote opslagruimtes. Bij het begin van elk examen roepen de studenten AG’s bijeen om te protesteren tegen het feit dat de examens doorgaan. Op hun examenbladen noteren ze “student in staking, neen tegen de selectie” en de administratie kan uiteindelijk niets anders doen dan de examens annuleren. Op andere universiteiten werd de examenperiode dankzij de mobilisatie geannuleerd. De beweging houdt het been stijf en blijft sterk, ondanks de druk.

Kan de beweging de wet terugschroeven?

Charlotte Dumont. Ik heb zelf kunnen vaststellen dat, in tegenstelling tot wat Macron ons wil doen geloven, de beweging aan de universiteiten niet uitgedoofd is maar nog steeds springlevend. De studenten staan als een blok achter de duidelijke eis: intrekking van de ORE-wet en herfinanciering van het hoger onderwijs. Maar we moeten toegeven dat de coördinatie tussen de verschillende universiteiten waar gemobiliseerd wordt, niet altijd van een leien dakje loopt.

De Union des étudiants communistes (unie van communistische studenten, UEC, n.vd.r.), die ik daar ter plekke heb ontmoet, heeft zich als uitdaging gesteld ook op straat hun kracht te tonen. De AG’s worden nog altijd druk bijgewoond, maar op straat zijn er maar weinig betogende studenten te zien. Er zijn nochtans veel mensen die vragen om de beweging verder uit te breiden. Zoals Manel, de verantwoordelijke van de UEC Nanterre tijdens een AG benadrukte, moet de beweging zich ook buiten de campussen laten zien als ze een echte kracht wil worden.

Manel, verantwoordelijke van de Unie van communistische studenten in Nanterre
Als militant voer ik al sinds november actie tegen de wet-ORE, dus al vanaf het moment dat de regering haar wetontwerp indiende. Voor mij is deze strijd om verschillende redenen belangrijk. In de eerste plaats omdat we elke dag ijveren voor een emancipatorische en egalitaire universiteit die openstaat voor iedereen en voor het succes van elke student op universitair en professioneel vlak. Als communisten strijden we voor de opbouw van een democratische en sociaal rechtvaardige samenleving. Die wet druist regelrecht in tegen alle basisrechten. Ze past perfect in een liberaliseringslogica die niet alleen de studenten maar alle echelons van het universitair personeel treft. Het is dan ook belangrijk dat we actie ondernemen om weerwerk te kunnen bieden. Om de studentenbeweging uit te breiden, moeten de studenten geïnformeerd, gemobiliseerd en bewust gemaakt worden. Onze acties sluiten ook aan bij de sociale strijd voor het behoud van de openbare diensten van het spoorpersoneel, het verplegend personeel, de gepensioneerden ... Als we de studentenbeweging en de arbeidersbeweging kunnen samenvoegen, hebben we een machtspositie waarmee ze rekening zullen moeten houden. Voor mij betekent actie voeren vooral zich verzetten tegen de ingangsselectie, AG’s bijwonen, deelnemen aan verschillende studentenacties en -betogingen, maar ook het uitwisselen van ideeën en visies op welbepaalde zaken. Het belangrijkste is dat we geloven dat we kunnen winnen.

Bovendien zijn het niet alleen de studenten die een ander samenlevingsmodel willen. De beweging die door de werknemers van het spoor wordt aangevoerd, heeft een heel sterk overwinningspotentieel. Beetje bij beetje scharen zich ook andere sectoren achter het protest, ook sectoren die niet bekend staan als militant, en de studentenbeweging zou die als springplank kunnen gebruiken om te groeien en de burgerbeweging tegen het beleid van Macron te versterken.

Op 19 april reisden een zestigtal studenten van Comac naar Frankrijk om zich solidair te tonen met de Franse studenten en werknemers. Waarom interesseert Comac zich zo sterk voor wat er in Frankrijk gebeurt?

Charlotte Dumont. Het invoeren van de selectiecriteria en meer algemeen de afbreuk van de openbare dienstverlening past in de koers die Europa vaart. In België worden in beide landsdelen al gelijkaardige plannen voorbereid, plannen om de toegang tot het hoger onderwijs in te perken. Zowel in Frankrijk als in België worden die maatregelen verdedigd onder het mom van een gebrek aan middelen. “Er is niet genoeg geld om te herfinancieren”, blijven de regeringen herhalen, maar intussen kunnen ze wel miljarden vrijmaken voor fiscale cadeaus aan de multinationals. Achter die maatregelen gaat een identieke visie op het hoger onderwijs schuil: hoger onderwijs is enkel voor de elite.

De strijd van de Franse werkende mensen, studenten, gepensioneerden … tegen hun regering is een strijd tegen het Europa van de rijken. We willen dat er gesproken wordt over wat in Frankrijk gebeurt, want het gaat ook ons aan. We weten dat een Europa van de werkende mensen er alleen kan komen door een solidaire en brede Europese beweging. En die beweging zal van onderaf moeten worden opgebouwd, op de straat.

In de derde aflevering van De Keukenrevolutie legt Peter Mertens de Franse president Emmanuel Macron en diens zware besparingsprogramma op de rooster. “Als de Franse zonnekoning de spoorbonden kan kraken, dan staat de deur ook open voor de verder afbraak van de openbare diensten in de rest van Europa”, waarschuwt Peter Mertens. “De Franse ‘spoorstrijd’ is een Europese uitdaging.”

Commentaar toevoegen