Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) en eerste minister Charles Michel (MR). (Foto Belga)

Hoe wordt een pact voor internationale samenwerking rond migratie een splijtzwam in België?

Het VN-migratiepact wil de internationale samenwerking inzake migratie versterken, garanderen dat mensenrechten worden nageleefd en mensensmokkel bestrijden. Nergens stelt het pact dat landen de controle over hun grenzen moeten afstaan. Het pact staat wel lijnrecht tegenover de visie van de N-VA die Europa wil ontdoen van mensenrechten en die haar visie met harde hand wil opdringen aan zijn buren. 

Het VN-pact wil veilige, ordelijke en reguliere migratie mogelijk maken, met respect voor de soevereiniteit van de landen. Tegelijk is het de bedoeling mensenhandel en mensensmokkel te bestrijden. Zo'n pact drong zich op door het groeiend aantal migranten wereldwijd vandaag en door de verwachte migrantenstromen in de toekomst als gevolg van veranderingen in het klimaat. “We hebben vandaag nagedacht over welke strategie de internationale gemeenschap het beste kan hanteren als antwoord op het wereldwijde fenomeen van grote stromen vluchtelingen en migranten, een fenomeen dat almaar vaker voorkomt en groter wordt”, zo staat in het pact te lezen. In tegenstelling tot wat extreemrechtse partijen beweren, is er in de tekst nergens sprake van het “recht op migratie” en wordt er ook op geen enkel moment voor gepleit dat landen de controle over hun grenzen afstaan.

Wat staat er in het VN-pact?

Het mondiale pact voor veilige, ordelijke en reguliere migratie waarover nu gedebatteerd wordt, moet op 10 en 11 december in Marrakesh ondertekend worden. Het belangrijkste doel van het pact is de internationale samenwerking op het vlak van migratie te verbeteren. Het schept “een niet-bindend juridisch samenwerkingskader […] in de wetenschap dat geen enkele staat alleen het migratievraagstuk kan oplossen, met inachtneming van de soevereiniteit van de staten en de verplichtingen uit hoofde van het internationale recht”. Het pact wil veilige, ordelijke en reguliere migratie mogelijk maken, met inachtneming van de soevereiniteit van de staten, en tegelijk mensenhandel en mensensmokkel bestrijden.

Het pact benadrukt het belang van de mensenrechten en de belangen van het kind

Het VN-migratiepact beoogt “alle migrantenwerknemers te beschermen tegen elke vorm van uitbuiting en misbruik om hen zo waardig werk te kunnen garanderen”. Het pact bevat aanbevelingsmaatregelen om dat te realiseren, zoals: alle migrantenwerknemers moeten een geschreven arbeidscontract hebben en informatie krijgen over de reglementeringen, er moet meer gecontroleerd worden of de werkgevers de arbeidsvoorwaarden wel respecteren en of het loon dat migrantenwerknemers krijgen even hoog is als dat van de andere werknemers, enz. Het zijn maatregelen die ervoor moeten zorgen dat migrantenwerknemers niet overgeleverd worden aan de willekeur van werkgevers in bepaalde sectoren.

Het pact benadrukt het belang van de mensenrechten en het respecteren van de belangen van het kind. Het woord “mensenrechten” komt maar liefst 57 keer voor in de tekst van de VN, terwijl het in de algemene beleidsnota voor Asiel en Migratie van Theo Francken geen enkele keer voorkomt.

Een van de andere maatregelen die in de VN-tekst naar voren worden geschoven, is het vinden van oplossingen voor migranten die gedwongen worden hun thuisland te verlaten als gevolg van de achteruitgang van de leefomgeving en waarbij “opties voor geplande hervestiging” worden voorzien.

De tekst verzet zich eveneens tegen het pushback-beleid waar Francken zo hard achter staat en dat de Europese Unie in Libië toepast. Het opsluiten van migranten mag volgens de VN enkel een laatste redmiddel zijn en de staten moeten de voorkeur geven aan alternatieve oplossingen, “in het bijzonder wanneer het om gezinnen en om kinderen gaat”. Een principe dat niet strookt met het beleid van onze regering, want die heeft zojuist weer plaatsen in gesloten centra opengesteld om daar gezinnen met kinderen in te kunnen onderbrengen.

In de tekst is nergens sprake van het verlies van controle over de eigen grenzen

De VN wil ook “een einde maken aan de mensensmokkel en de straffeloosheid van de mensensmokkelaars en het fenomeen van de illegale migratie beteugelen”.

De tekst maakt onderscheid tussen mensen die op de vlucht zijn voor oorlog of vervolging, en die recht hebben op het statuut van vluchteling, en degenen die daar geen recht op hebben.

De VN verduidelijkt ook dat ze “de soevereiniteit van de landen respecteert”, “het soevereine recht van de staten om hun nationale migratiebeleid te bepalen” en het recht van de staten om een onderscheid te maken tussen reguliere en illegale migratie”. In de tekst is nergens sprake van het verlies van controle over de eigen grenzen, zoals extreemrechts ons probeert te laten geloven.

Een bestraffend Europa, zonder mensenrechten, dat is waar de N-VA van droomt

Toch vindt de N-VA dat “de inhoud van het VN-migratiepact zeer problematisch is. De tekst druist in tegen onze visie op migratie en volgens ons ook tegen het gevoerde regeringsbeleid”.

In zijn boek (“Continent zonder grens”) pleit Theo Francken voor een sterk “joods-christelijk Europa”, een Europa dat “wortel en stok” gebruikt om “een periferie van buurlanden te creëren die, met respect en tegelijk angst voor de economische macht van de Europese Unie, ervoor zullen kiezen intensief met haar samen te werken op politiek en economisch vlak en op het gebied van veiligheid en migratie”. Dit is kortom een visie op internationale relaties waarbij de Europese Unie haar opvattingen oplegt aan de buurstaten die ervoor “zullen kiezen” (sic) om samen te werken onder dreiging van “de stok”. Wat het vluchtelingenvraagstuk betreft wil Francken ook niets horen over gemeenschappelijke oplossingen. “Jullie gaan zich niet in Europa vestigen”, de strekking van een van de delen van zijn boek, is de boodschap die hij wil overbrengen aan mensen die op de vlucht zijn voor oorlog of vervolging. Theo Francken wil alle vluchtelingen die de Europese Unie proberen te bereiken in Tunesië parkeren, een arm land met 11 miljoen inwoners. Een heel ander verhaal dus dan de visie gebaseerd op internationale samenwerking en respect voor de mensenrechten.

De N-VA vindt trouwens dat het Belgische en het Europese migratiebeleid veel te veel “gebonden is aan internationale en Europese rechtsregels” en veel te “strik gecontroleerd wordt […] door de Europese rechtbanken”. In zijn boek schrijft Francken dat migranten zich niet zouden mogen beroepen op het beroemde artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat verbiedt dat iemand gefolterd, onmenselijk behandeld of vernederd wordt, zeker niet als het erom gaat ze uit het land te zetten. Maar het VN-migratiepact heeft nu net de bedoeling de mensenrechten te laten naleven. Het pact mag dan niet-bindend zijn, het druist in tegen de visie die de N-VA & co in Europa verdedigen.

De tip van Macron: ondertekenen en dan niet toepassen?

“We zeggen dat het akkoord zeer problematisch is. Nu moeten we kijken hoe we hier uit geraken”, zei intussen minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon. Charles Michel lijkt echter vastbesloten om op 10 en 11 december in Marrakesh het pact te ondertekenen.

Indien België weigert de tekst te ondertekenen, schaart het zich aan de zijde van de Verenigde Staten van Donald Trump, het Hongarije van Viktor Orbán en het Oostenrijk van Sebastian Kurz die een regering leidt met de fascistische FPÖ, een beslissing die in België door Vlaams Belang op luid applaus zou worden onthaald …

De eerste minister wil geen gezichtsverlies lijden nadat hij afgelopen september beloofd had dat hij de tekst zou ondertekenen en België zo in een goed daglicht wou stellen. Bovendien is het VN-migratiepact een niet-bindend document, zoals de Franse president Emmanuel Macron benadrukte tijdens zijn ontmoeting met Charles Michel. Met andere woorden, zeg ja tegen de mensenrechten, maar als het erop aankomt ze toe te passen, knijp je een oogje dicht.

Een crisis die goed uitkomt met verkiezingen in aantocht

De N-VA wil de rekening voor haar asociale beleid niet gepresenteerd krijgen

Zowel bij de N-VA als de liberale MR spelen electorale overwegingen mee. De N-VA wil van migratie hét belangrijkste thema maken van de volgende verkiezingen. De bevolking is boos om de stijgende prijzen voor elektriciteit en brandstof. De voorbije maanden hebben een heleboel werknemers gestaakt tegen de toenemende werkdruk (heel recent nog bij Aviapartner en bpost). De werkende bevolking blijft zich verzetten tegen de pensioenhervorming van de regering. Daarom doet de N-VA-top er alles aan om de rekening voor zijn asociale beleid niet gepresenteerd te krijgen. Deze crisis komt dus als een geschenk uit de hemel. Vooral ook omdat de partij van De Wever en Francken tijdens de voorbije gemeenteraadsverkiezingen een hoop stemmen verloor aan Vlaams Belang en ze onder druk staat door een campagne die de partij van Dewinter over het VN-migratiepact lanceerde.

Voor de MR is het in de aanloop naar de parlementsverkiezingen in mei ook belangrijk dat Charles Michel het imago van N-VA-marionet van zich afschudt, zeker na de teleurstellende resultaten bij de gemeenteraadsverkiezingen. “Charles Michel is nooit een marionet van de N-VA geweest, […] maar dat is het imago dat men hem heeft willen opkleven en waar hij nu vanaf moet”, stelt MR-parlementslid Richard Miller. “Het is duidelijk dat iedereen met de verkiezingen in het hoofd zit”, liet een liberaal zich ontvallen in Le Soir.

Pact is onvoldoende, maar een stap in de goede richting

We moeten ervoor zorgen dat ons land België dit pact ondertekent, want het heeft als doel op mondiaal niveau oplossingen te vinden voor het migratievraagstuk, het wil voorkomen dat migrantenwerknemers de speelbal worden van malafide werkgevers en het is gebaseerd op respect voor de mensenrechten. Het is een stap vooruit in vergelijking met het migrantenbeleid dat de Europese Unie en haar lidstaten momenteel voeren.

Het pact is evenwel volstrekt ontoereikend om een einde te maken aan de situatie die miljoenen mensen in de wereld op de vlucht drijft: armoede, de klimaatopwarming en imperialistische oorlogen. Wij willen dat iets wordt gedaan aan de oorzaken die mensen dwingen te vluchten en alles achter te laten, dat er gestopt wordt met het bombarderen van landen in het Midden-Oosten, dat er ernstig werk wordt gemaakt van de strijd tegen klimaatopwarming en er een eerlijk handelsbeleid komt met de landen van het Zuiden. En daarover wordt in dit debat niet gerept, want de traditionele partijen willen niet tornen aan ons buitenlandbeleid.