Interview Marco Van Hees :: De Robin Hood van de Borinage

auteur: 

De Standaard

De man die al jaren strijdt tegen de notionele-interestaftrek en voor de rijkentaks, heeft zijn argumenten op overtuigende wijze te boek gesteld. Interview overgenomen uit de krant De Standaard.

Wie dit interview graag op de site van de Standaard leest, kan hier terecht.

In Wallonië staat hij bekend als de Robin Hood van de Borinage. Vanuit La Louvière bekampt Marco Van Hees, de fiscaal expert van de PVDA, onvermoeibaar de misstanden in het Belgische fiscale stelsel. Jaarlijks doorploegt hij de jaarrekeningen van de Belgische vennootschappen om ranglijsten op te stellen van bedrijven die er het meest bedreven in zijn hun belastingaanslag te drukken. Dat levert telkens weer verbijsterende resultaten op.

Voor het eerst is een van zijn boeken nu in het Nederlands vertaald. In Belastingparadijs België legt hij uit dat België weliswaar een enorm hoge belastingdruk heeft, maar toch erg aantrekkelijk is voor grote ondernemingen en extreem gefortuneerden. Mensen als Lakshmi Mittal en Bernard Arnault bewijzen zijn gelijk door hun bedrijf of zichzelf om fiscale redenen in België te vestigen.

In uw boek hekelt u het systeem van de notionele-interestaftrek. Maar deze week kondigde Luxemburg aan ook met zo’n systeem te willen beginnen. Voorstanders zullen zeggen dat dat een teken is van het succes ervan.

Marco Van Hees. ‘Het toont vooral aan hoe hard de concurrentie tussen landen is op fiscaal vlak. En ook dat België in die concurrentiestrijd vooral een offensief beleid voert. Onze regering voert geen defensief beleid om zich te verdedigen tegen wat er in andere landen gebeurt, maar wil echt een verschil maken met het buitenland. De nominale belastingvoet is in België weliswaar hoog, maar het reële tarief is in internationaal opzicht laag. En voor de allergrootste bedrijven is het nog lager dan voor de kmo’s. De duizend grootste winstmakers betalen 4 tot 6 procent.’

Hoe is dat regeringsbeleid te verklaren?

Marco Van Hees. ‘Weet u, ik heb al heel wat Franse journalisten te woord gestaan. Vooral nadat het Franse blad Capital had onthuld dat bijna alle bedrijven die lid zijn van de Franse beursindex CAC40 een financiële dochteronderneming in België hadden. Die Fransen vragen me altijd: wat heeft België met dit beleid te winnen? En dan moet ik hun het antwoord schuldig blijven. Want die financiële centra bieden nauwelijks werkgelegenheid, en ze bieden ook nauwelijks fiscale inkomsten. Maar ze betekenen wel een enorme schadepost voor de Franse fiscus.’

Het officiële discours is dat België graag hoofdkwartieren van grote ondernemingen onderdak biedt.

Marco Van Hees. ‘Maar dat gebeurt helemaal niet. De enige soort bedrijven die we lokken, zijn financiële vehikels die geen band hebben met de andere filialen. Neem die Franse bedrijven. Hun hoofdkwartieren liggen in Parijs, maar ze laten hun geldstromen via België lopen. Bij de Belgische vennootschap waarlangs Sanofi zijn geldstromen laat lopen, werken drie voltijdse equivalenten. En die houden zich bezig met lobbying bij de Europese Unie. Dus het Belgische beleid creëert geen werkgelegenheid en al helemaal geen productie.’

Is de notionele-interestaftrek er niet gekomen op vraag van de socialisten, die zo konden vermijden dat het nominale tarief van de vennootschapsbelasting zou verlagen?

Marco Van Hees. ‘Dat is het verhaal dat Charles Michel graag vertelt. Maar de socialisten hebben helemaal niet kunnen voorkomen dat het tarief verlaagd werd, want dat was toen al verlaagd. Didier Reynders heeft het in 2001 van 40,17 procent naar 33,99 procent gebracht. In wekelijkheid is de notionele-interestaftrek er gekomen omdat Europa het systeem van de coördinatiecentra (interne banken van multinationals, red.) veroordeeld heeft. Reynders was bestuurder geweest bij het coördinatiecentrum van Carmeuse (een Waalse multinational, red.), en was dus erg gevoelig voor die materie.’

Is het niet vreemd dat de socialistische partijen deze maatregel hebben goedgekeurd?

Marco Van Hees. ‘De PS is helemaal niet zo ondernemersonvriendelijk als velen denken. Luc Bertrand heeft deze regering wel marxistisch genoemd, maar vergeet niet dat de PS met bijvoorbeeld het Waalse Marshallplan zeer ondernemersvriendelijke maatregelen heeft genomen. In tegenstelling tot wat men in Vlaanderen vaak denkt, is de PS helemaal niet zo ver verwijderd van de liberalen. Natuurlijk, hun communicatie naar buiten toe is links. Maar hun beleid niet. De PS is erg gevoelig voor de ideologie van de werkgevers.’

Is dat niet hypocriet?

Marco Van Hees. ‘Ja, er is zeker een grote spagaat tussen hun discours en hun beleid. Of, anders gezegd: tussen wat Magnette zegt en wat Di Rupo doet. De goedkeuring van de notionele-interestaftrek is er het beste bewijs van. Het maakt het voor hen ook onmogelijk om er zelf kritiek op te hebben. Reynders heeft onmiddellijk zijn antwoord klaar: maar u hebt dit zelf mee goedgekeurd. In Vlaanderen heeft iemand als de SP.A’er Dirk Van der Maelen ook een probleem op dat vlak. De socialisten zeggen dan dat ze niet wisten dat het systeem zo zou ontsporen. Maar wat verwachtten ze dan? Een systeem dat voordien voorbehouden was voor tweehonderd coördinatiecentra, werd beschikbaar voor alle ondernemingen in België. De socialisten hadden ook nooit verwacht dat het systeem zoveel aandacht zou krijgen, en zoveel zou kosten. Nu proberen ze iets goed te praten wat niet goed te praten valt. De notionele-interestaftrek is zoals het monster van Frankenstein: het is niet onder controle te krijgen.’

De socialisten willen er voorwaarden aan koppelen, zoals werkgelegenheidscreatie.

Marco Van Hees. ‘Dat is helemaal geen goed idee, want daar is de notionele-interestaftrek niet voor bedoeld. Als je bedrijven wilt stimuleren om banen te creëren, moet je iets bedenken dat specifiek ontworpen is voor dat doel. Maar dat kan niet meer, want zo’n regeling bestaat al. Wie werk schept, kan nu al bepaalde aftrekken genieten.’

Is de notionele-interestaftrek een exponent van de scheefgroei van ons fiscale stelsel, waarin continu fiscale cadeautjes worden uitgedeeld aan allerlei belangengroepen die daarom vragen?

Marco Van Hees. ‘Absoluut. Het aantal voordeelregelingen is al bijna niet meer te tellen. Een paar voorbeelden: op vraag van de farmaceutische industrie is er een aftrek voor octrooi-inkomsten gekomen. De advocaten van GlaxoSmithKline hebben er geen moeite mee om te erkennen dat zij die regeling zelf geschreven hebben. Of neem de zogenaamde infocap ruling, die Degussa een fiscaal voordeel bood maar die later door Europa verboden is. De regeling rond de coördinatiecentra viel zelf natuurlijk ook in deze categorie. België heeft een traditie van fiscale cadeaus aan grote ondernemingen. Terwijl de werknemers zwaar belast worden.’

De personenbelasting is natuurlijk in hetzelfde bedje ziek. Daar is ook sprake van een wildgroei aan aftrekmogelijkheden.

Marco Van Hees. ‘Klopt. De Belgische personenbelasting zou progressief moeten zijn, zodat je een groter deel afdraagt naarmate je meer verdient. Iedereen leeft in de veronderstelling dat dat zo is. Maar de progressiviteit is maar zeer gedeeltelijk. De hoogste schalen zijn bijvoorbeeld door Reynders afgeschaft. En de btw is helemaal niet progressief. Veel gemeentelijke heffingen, zoals de heffing op huisvuilzakken, evenmin. De roerende voorheffing is ook niet progressief. En bovendien zijn er dan nog tal van aftrekmogelijkheden die vooral de hoogste inkomens ten goede komen. Je ziet dan ook dat de allerrijksten in dit land relatief minder belasting betalen dan de mensen aan de onderkant. Er is dus zelfs sprake van een vorm van regressiviteit. En dat is bij de ondernemingen precies hetzelfde.’

U werkt voor het ministerie van Financiën. Hebt u nooit problemen gehad met uw kritiek op het fiscaal stelsel? Minister Reynders was jarenlang uw baas.

Marco Van Hees. ‘Er zijn wel politici geweest die kritiek hebben gehad op mijn uitlatingen. Er is wel eens getweet dat ik beter ontslagen zou worden. Maar met Reynders zelf heb ik nooit problemen gehad. Ambtenaren hebben spreekrecht, dat is wettelijk geregeld.’

En hoe reageren de belastingplichtigen die u moet controleren?

Marco Van Hees. ‘Het gebeurt wel eens dat iemand mij bevooroordeeld noemt. Maar uiteindelijk heeft iedereen een politieke overtuiging. Is een socialist of een liberaal dan ook bevooroordeeld? Bovendien is het onze taak om te strijden tegen de fiscale fraude, dat is de missie van de regering. Dat doe ik dan ook. Ik strijd tegen fraude en voor fiscale rechtvaardigheid. In die zin zijn mijn werk en mijn boek volledig met elkaar in overeenstemming. Kun je dat ook zeggen van iemand als Koen Geens, die tot voor kort voor een advocatenkantoor werkte dat Antwerpse diamantairs verdedigde? Of van Reynders, die bestuurder was bij een coördinatiecentrum? Dat zijn liaisons dangereuses.’

Wat vindt u eigenlijk van John Crombez?

Marco Van Hees. ‘Hij kondigt veel aan, maar het gaat allemaal niet erg snel vooruit. U weet dat het personeel van Financiën stelselmatig wordt afgebouwd. Je kunt je afvragen of dat verstandig is als je efficiënter tegen fraude wilt strijden. Als je wilt dat ons werk bij het ministerie van Financiën geld oplevert, moet je geen mensen gaan ontslaan. We zien nu al dat er op het terrein minder controles worden uitgevoerd.’

Misschien kan een betere informatica veel taken overnemen?

Marco Van Hees. ‘Dat geldt voor bepaalde zaken, maar soms werkt het inzetten van informatica contraproductief. Ik zal een voorbeeld geven. Men gebruikt nu computers om te selecteren welke dossiers gecontroleerd moeten worden. Dat gebeurt vooral op basis van btw-gegevens. Zo ontdekte men dat de apothekers dringend meer controles moesten krijgen, want ze verkochten ontzettend veel producten tegen het verlaagde btw-tarief van 6 procent. Maar vrijwel alle geneesmiddelen vallen nu eenmaal onder het tarief van 6 procent. Met dat soort dingen voer je de strijd tegen de fraude niet op.’

Wordt uw PVDA-lidmaatschap soms tegen u gebruikt? In de zin dat uw bevindingen om die reden minder serieus genomen worden?

Marco Van Hees. ‘Minder dan je zou denken. De PVDA heeft een geloofwaardige reputatie opgebouwd op fiscaal gebied. Het VBO reageerde aanvankelijk nooit op onze studies, en nu wel. Ik denk dat onze partij wel heeft bijgedragen aan de algemene notie dat bezitters van grote vermogens te weinig belasting betalen. Uit peilingen blijkt dat 80 procent van de bevolking voorstander is van een belasting op de grote vermogens. Dat België een belastingparadijs is voor grote bedrijven en voor bezitters van grote vermogens, zijn twee kanten van dezelfde medaille. Want die gefortuneerden zijn meestal eigenaar van een groot bedrijf. Ze worden dus twee keer niet belast. Wist u dat de rijkste 1 procent van de Belgen evenveel bezit als de minst vermogende 60 procent? Waarom zouden we die 60 procent wel belasten en die 1 procent ongemoeid laten?’

Gaat u volgend jaar deelnemen aan de verkiezingen?

Marco Van Hees. ‘Normaal gesproken ben ik kandidaat hier in Henegouwen. Ik heb natuurlijk een zekere bekendheid, ik kom weleens op de televisie, maar ik ga niet speciaal campagne voeren rond fiscale dossiers. De fiscale problematiek is natuurlijk wel belangrijk, ook andere partijen profileren zich op dat terrein. Wij hebben met ons pleidooi voor een miljonairstaks wel een zekere naam opgebouwd. We pleiten ook al jaren voor een verlaging van de btw op energie, en we vinden het wel leuk dat de regering die suggestie nu heeft overgenomen, zij het gedeeltelijk en om de verkeerde redenen.’

De PVDA zit in de lift. Hoe komt dat, denkt u?

Marco Van Hees. ‘Wie echt links is, en bijvoorbeeld actief is in de vakbond, vindt zijn gading niet meer bij de socialisten. Ecolo biedt evenmin een echt alternatief. De overheid bezuinigt en voert een liberaal beleid, zelfs al is de premier een socialist. Daarover bestaat bij de bevolking veel teleurstelling, en men zoekt een alternatief. Zowel hier als in Vlaanderen. Zelfs Nobelprijswinnaars zeggen dat bezuinigen niet werkt, dat het een sociale catastrofe veroorzaakt en economisch zinloos is omdat je er het herstel mee fnuikt. Wat natuurlijk ook wel meespeelt in ons succes, is dat de partij zelf veranderd is. We zijn minder dogmatisch, we komen met meer concrete voorstellen.’

Is de crisis in die zin een zegen geweest voor de PVDA?

Marco Van Hees. ‘De crisis, maar vooral de manier waarop de regering erop heeft gereageerd. Neem nu de banken. De overheid heeft de banken gered, maar heeft verder niets gedaan om ze te veranderen. Tussen 1865 en 1993 was de ASLK een probleemloze overheidsbank, maar de bank was nog niet overgenomen door Fortis of ze moest door de overheid gered worden. Trouwens, weet u wie de kampioen privatiseren is? Elio Di Rupo. Als minister van Overheidsbedrijven heeft hij niet alleen de openbare kredietinstellingen geprivatiseerd, maar ook Belgacom en Sabena. En hij heeft de liberalisering van De Post voorbereid. Di Rupo is trouwens ook degene die de notionele-interestaftrek vorig jaar in Davos ging aanprijzen bij de internationale ondernemers.’

Marco Van Hees, Belastingparadijs België. EPO, 180 blz. Bestel het boek hier.