Foto Joe Brusky / Flickr

Klimaat: Ecolo-kopman vindt PVDA … té ambitieus

auteur: 

Gille Feyaert

We stevenen af op een klimaatverandering met rampzalige gevolgen. In de Kamer praten de politici over welk standpunt onze Belgische regering zal verdedigen op de internationale klimaatconferentie (COP24) eind dit jaar in Polen. Maar op wie heeft de leider van de groene fractie, Jean-Marc Nollet, het meeste kritiek? Op de PVDA ... 

Meer dan de helft van zijn uiteenzetting in de Kamer wijdde de fractieleider van Ecolo-Groen aan een aanval op de PVDA en PVDA-volksvertegenwoordiger Marco Van Hees. Waarom? De PVDA weigerde de resolutie over de Belgische klimaatpolitiek goed te keuren, terwijl alle traditionele partijen unaniem voor stemden, van de groenen tot de N-VA, van sp.a tot MR. De PVDA vindt dat de tekst getuigt van een stuitend gebrek aan ambitie.

Midden september had Marco Van Hees in de commissie al uitgelegd waarom voor hem de resolutie totaal onvoldoende is. Hij legde een pak andere voorstellen op tafel om de planeet te redden. Lees hier een verslag van zijn tussenkomst in de commissie.

Toen over de resolutie werd gestemd in de plenaire vergadering van de Kamer, stemden alle partijen met veel zelfgenoegzaamheid voor. Alleen de PVDA onthield zich. Reden genoeg voor Jean-Marc Nollet om een aanval te lanceren tegen de PVDA die hij eigenlijk verweet … te ambitieus te zijn.

Wat zegt ons de wetenschap?

De besluiten van het zesde rapport van het internationale klimaatpanel IPCC zijn zeer duidelijk: als we de gevolgen van de klimaatontaarding onder controle willen houden, moeten we absoluut de klimaatopwarming beperken tot maximaal 1,5 °C. Dat scenario impliceert, volgens het IPCC, radicale en snelle transformaties in alle domeinen van de samenleving.
Het gaat dan vooral over de uitstoot van broeikasgassen.

Hoe langer we wachten, hoe hoger de prijs die we moeten betalen

Om onder de 1,5° C te blijven moeten we de uitstoot van broeikasgassen verminderen met minstens 55% (of 65%) tegen het jaar 2030 – dat is binnen 12 jaar! – en tegen 2050 met minstens 95%. Die tussentijdse doelstelling voor 2030 is essentieel. Hoe langer we wachten, hoe hoger de prijs is die we moeten betalen. Verder uitstel om tot actie over te gaan zal alleen maar de risico's en de kosten vergroten.

Wat stellen de traditionele partijen ons voor?

De resolutie vraagt dat België als doelstelling voor broeikasgasreductie “op een voluntaristische manier een ambitieuzere doelstelling aanbeveelt dan de 40% die voor 2030 voorzien is”. Maar wat is dat dan “een ambitieuzere doelstelling dan 40%?” Hoeveel is dat? Waarom dan niet zoals Nederland bijvoorbeeld, een vermindering met 55% eisen?

België houdt zijn pad om zijn – ontoereikende – doelstellingen voor 2030 te halen, al lang niet meer aan

Hetzelfde geldt voor de maatregelen die de resolutie voorstelt om die doelstelling te halen: die geeft geen enkel precies cijfer over hoeveel we zullen moeten investeren op korte en middellange termijn om de ecologische transitie te financieren. Terwijl het Federaal Planbureau becijferde ramingen heeft uitgewerkt, die wijzen op een inspanning van 11 miljard euro per jaar. Bovendien stelt de resolutie op geen enkele manier de huidige klimaatpolitiek ter discussie. Integendeel zelfs, de resolutie vraagt dat België “een pioniersrol zou blijven spelen”. Pioniersrol?! In welke film? De laatste cijfers tonen juist aan dat België aan het staartje bengelt en zijn klimaatdoelstellingen noch in 2020 noch in 2030 zal halen. Tussen 1990 en 2017 heeft België zijn uitstoot van broeikasgassen met amper ongeveer 1% per jaar kunnen verminderen, dat is acht keer te weinig. Erger nog, sinds 2014 is de uitstoot weer toegenomen ... In haar laatste rapport zegt de Europese Commissie dat België zijn pad om zijn – ontoereikende – doelstellingen voor 2030 te halen, al lang niet meer aanhoudt en dat ze daar al 21% van afwijkt!

Wanneer een recept altijd opnieuw mislukt, welke kok er zich ook aan waagt en welke ingrediënten men ook gebruikt, dan kun je maar één ding doen: dat recept van de menukaart halen. Als men decennialang vaststelt dat men met de politiek die men voert de doelstellingen niet haalt, integendeel zelfs, dan moet men erkennen dat men gefaald heeft en op zoek gaan naar de oorzaken daarvan.

Dat is precies wat Marco Van Hees in de Parlement deed. Door aan de kaak te stellen dat de traditionele partijen, Ecolo inbegrepen, een gebrek aan ambitie tonen door zich neer te leggen bij de eisen van het VBO. Dat waarschuwde tegen te ambitieuze doelstellingen voor 20301. Hetzelfde kan gezegd worden van patroonsorganisatie BusinessEurope. In een interne nota2 raadt die zijn leden aan “eerder positief te reageren zolang het politieke verklaringen betreft die geen wettelijke gevolgen hebben voor 2030” maar “zich wel te verzetten tegen een verhoging van de ambities”. En dat is nu net wat bij Ecolo zoveel zenuwachtigheid veroorzaakt.

Discussie in de plenaire zitting van de Kamer op 25 oktober

Marco Van Hees (PTB-GO!): Wat is dat dan, een ambitieuzer doelstelling dan de 40% die voorzien is voor 2030? Hoeveel is dat dan? Waarom niet als in Nederland tot doel stellen de vermindering op te drijven tot minimum 55%? (…)

Misschien omdat u het VBO niet wou tegen de kar rijden; het VBO dat België had gewaarschuwd “voor een te ambitieuze doelstelling buiten proportie”, en dat zei dat die doelstelling “de competitiviteit van de industrie geen nadeel mag berokkenen”, bewoordingen die men trouwens letterlijk terugvindt in de overwegingen van dit voorstel. Wordt de competitiviteit wel of niet vermeld in deze resolutie?

08.28 Jean-Marc Nollet (Ecolo-Groen): Mijnheer Van Hees, u weet wat het VBO bedoelt als ze zegt dat de doelstellingen te ambitieus zijn. Zij heeft het over de 95% reductie tegen 2050. Dat staat in de tekst punt2: 95%!

08.29 Marco Van Hees (PTB-GO!): U kunt zeggen dat het VBO alleen maar tegen de maatregel is die in het voorstel van de resolutie staat.

08.30 Jean-Marc Nollet (Ecolo-Groen): Ik zeg alleen dat het VBO denkt dat de maatregel die als doelstelling 95% reductie voorstelt, niet haalbaar is tegen 2050 en dat het beter is de vermindering van de broeikasgassen te houden op 80 à 95%.

In de commissie hebben wij een amendement goedgekeurd dat stelt dat we niet gaan voor 80 à 95%, zoals de N-VA voorstelde, maar 95%. Bent u daar niet blij om? Zeg mij nu een keer dat u daar blij om bent!

08.31 Marco Van Hees (PTB-GO!): Wat ik bizar vind, mijnheer Nollet, is dat u niet spreekt over een doelstelling voor 2030. Blijkbaar stoort u dat een beetje.

08.32 Jean-Marc Nollet (Ecolo-Groen): Laten we het hebben over de doelstelling voor 2030.

08.33 Marco Van Hees (PTB-GO!): Spreken over 2050 is gemakkelijk. Ik wil het hebben over 2030.

08.34 Jean-Marc Nollet (Ecolo-Groen): Neen, het is niet gemakkelijk!

08.35 Marco Van Hees (PTB-GO!): Ik wil alleen zeggen, of we het hebben over 2300 of over het vierde millenium, we moeten een doelstelling hebben.

08.36 Jean-Marc Nollet (Ecolo-Groen): Mijnheer Van Hees, ik veronderstel dat u een beetje verstand hebt van rekenkunde. Wanneer we het hebben over regressie ...

08.37 Marco Van Hees (PTB-GO!): Dat is het net! Hoe gaat u uw percentage voor 2050 halen als u in 2030 geen resultaten haalt?

08.38 Jean-Marc Nollet (Ecolo-Groen): Laat u mijn zin afmaken!

08.39 Marco Van Hees (PTB-GO!): zal er dan plots een fikse sprong zijn tussen 2049 en 2050?

De voorzitter: Mijnheer Van Hees, laat mijnheer Nollet uitspreken.

08.40 Jean-Marc Nollet (Ecolo-Groen): Wij voorzien – 95% tegen 2050, terwijl we tegen 2020 bijvoorbeeld -15% halen. Denkt u dat we tevreden moeten zijn met te wachten tot 2049 om dan in 2050 ons percentage te halen?

08.41 Marco Van Hees (PTB-GO!): Ja, ik denk dat het precies dat is wat u denkt!

08.42 Jean-Marc Nollet (Ecolo-Groen): Wat zegt de tekst? De tekst zegt dat de huidige 40% niet volstaat.

08.43 Marco Van Hees (PTB-GO!): Voilà, dat volstaat niet, maar we stellen geen cijfer voorop!

08.44 Jean-Marc Nollet (Ecolo-Groen): Ik denk dat u het niet begrepen hebt.

08.45 Marco Van Hees (PTB-GO!): Men kan een cijfer vastprikken op langere termijn, maar niet voor 2030.

Als het niet de wetten van de natuur zijn, maar die van de markt die regeren

Waarom komt die hoogdringende radicale ommekeer er maar niet? We beschikken toch al jaren over de technologie en de wetenschappelijke kennis om die te realiseren? Wel, dat komt door het fameuze TINA-denken: “There Is No Alternative”. Alle traditionele partijen, ook de groene partijen, blijven blind geloven in de vrije markt om het klimaatprobleem op te lossen, ook al heeft de vrije markt bewezen dat hij totaal mislukt is.

ETS is een systeem dat bedrijven de toelating geeft om te vervuilen

Het beste voorbeeld van hoe geprobeerd wordt om kapitalisme en klimaat te verzoenen is ongetwijfeld ETS (Emissions Trading System), het systeem waarbij uitstootrechten verhandeld worden. De resolutie stelt dit systeem nog steeds niet ter discussie. Nochtans heeft de emissiehandel al ruimschoots bewezen dat ze de uitstoot niet vermindert. Integendeel, het is een systeem dat bedrijven de toelating geeft om te vervuilen en het is eenvoudigweg een nieuwe vorm van speculatie (op vervuiling van de atmosfeer). Het gaf multinationals de kans zich te verrijken op de rug van het klimaat en van de samenleving.

Een ander voorstel in de resolutie – en Jean-Marc Nollet verdedigt het met veel passie – is een koolstoftaks. De bedoeling van zo’n koolstoftaks is een belasting te heffen op alle koolstofuitstoot met als doel de 'verborgen' kosten van de vervuiling in de prijs van een product te integreren. Met moeilijke woorden kun je dat omschrijven als het internaliseren van externe effecten. Zo lijdt de koolstoftaks aan hetzelfde euvel als het emissiehandelssysteem: men blijft in de waan dat je met marktwerking de uitstoot van broeikasgassen kunt sturen. Maar door in dat denkkader te blijven, kan het vervuilen net doorgaan. In plaats van “de vervuiler betaalt”, wordt het in de praktijk: “wie betaalt, mag vervuilen”. De producent kan gerust doorgaan met vervuilen als hij zijn product duurder maakt, en de consument mag verder vervuilende producten kopen als hij meer betaalt. Dat soort maatregelen die verondersteld worden de markt aan te sporen tot zelfregulering,werken niet en zullen de broeikasgasuitstoot niet verminderen.

Een koolstoftaks is niet alleen inefficiënt, maar ook fundamenteel onrechtvaardig

Een koolstoftaks is trouwens niet alleen inefficiënt, hij is ook fundamenteel onrechtvaardig, en dat op drie niveaus.

Ten eerste krijg je als consument de verantwoordelijkheid in de schoenen geschoven voor vervuiling die je zelf niet veroorzaakte.

Ten tweede is het een belasting die harder aankomt bij mensen die het minder breed hebben. De prijsverhogingen wegen immers zwaarder door op het budget van gezinnen met een laag inkomen.

Ten derde werd in verscheidene landen de invoering van een koolstoftaks ‘gecompenseerd’ door een vermindering van de sociale bijdragen voor werknemers. Dat idee om de patronale bijdragen op arbeid te verminderen zit ook in de parlementaire resolutie, en past in een globale verschuiving waarbij de sociale zekerheid, die aanvankelijk gefinancierd werd door de werkgevers, steeds meer gefinancierd wordt via de lonen van de werknemers, door middel van belastingen. Of hoe een maatregel die wordt voorgesteld als ecologisch, uiteindelijk perfect past in het neoliberale beleid van de voorbije decennia.

Zijn blinde vertrouwen in de markt leidt ertoe dat Jean-Marc Nollet hardnekkig een parlementaire resolutie blijft verdedigen die letterlijk de dictaten van de werkgevers overneemt.3 Zo mag het klimaatbeleid “de markt niet verstoren” en benadrukt de tekst “de noodzaak om de competitiviteit van de bedrijven te vrijwaren”. Uiteindelijk is het dan ook niet verwonderlijk dat een vertegenwoordiger (en toekomstig ondervoorzitter) van een partij die flirt met de centrumkiezers van de liberale MR op gemeentelijk vlak allianties aangaat met die partij.

Het kapitalisme is onverenigbaar met het overleven van onze planeet

Die kritiek uit ook bioloog Jos D’Haese in een artikel dat verscheen in het recentste nummer van het marxistische tijdschrift Lava4. Hij citeert er de Amerikaans-Canadese essayiste Naomi Klein aan, die aanklaagt dat het vandaag niet zozeer de klimaatsceptici zijn die het belangrijkste obstakel vormen, maar wel alle partijen die weigeren te begrijpen dat het het kapitalisme is dat moet verdwijnen. Jos D’Haese komt tot het volgende besluit: “Door telkens opnieuw uitwegen te zoeken binnen het falende systeem, hebben groenen, sociaaldemocraten en een deel van de groene beweging, ons enorm veel tijd doen verliezen in de strijd tegen de klimaatverandering. Nu ons niet veel manoeuvreerruimte meer rest om nog een leefbare toekomst uit de brand te slepen, wordt het tijd om de zaken scherp te stellen. Zonder de logica van het kapitalisme zelf in vraag te stellen, zonder een economisch en maatschappelijk systeem dat op volledig andere fundamenten is gebouwd, wordt het onmogelijk om klimaatverandering op een duurzame manier aan te pakken.”

Het kapitalisme denkt alleen op de korte termijn, gaat uit van de concurrentielogica en is een systeem dat steeds op zoek gaat naar maximale winst. Dat is niet verenigbaar met het overleven van onze planeet. Zolang we niet uit dat denkkader stappen, zal elke strijd tegen de klimaatverandering onvermijdelijk botsen met het systeem dat voortdurend kapitaal opstapelt en de productiemiddelen in privébezit houdt. En dus zal elke strijd tegen de klimaatverandering ook gedoemd zijn om te mislukken.

De PVDA stelt dat we moeten breken met het kapitalisme denkkader. Het moet vervangen worden door een geplande aanpak, over alle sectoren heen. Zo’n geplande aanpak houdt in dat het emissiehandelssysteem ETS wordt vervangen door bindende maximale uitstootnormen, die sector per sector vastgelegd worden. Jaar na jaar moeten de normen strenger worden, aan het ritme dat wordt opgelegd door de evolutie van de hoeveelheid CO2 dat we nog mogen uitstoten om onder de 1,5° te blijven

Bouwen aan een tegenmacht

Het is niet de eerste keer dat er in het parlement zo’n resolutie wordt ingediend. En in december organiseert de VN in Polen al voor de 24ste keer een internationale conferentie over de klimaatverandering, COP24. Toch is de uitstoot van broeikasgassen al die jaren blijven toenemen. Het is dus hoog tijd we niet alleen ter discussie stellen welke recepten worden toegepast in de strijd tegen klimaatverandering, maar ook wie waar beslist over die recepten.

Als je weet dat die VN-klimaatconferenties worden gesponsord door de grote multinationals, en dat de grootste vervuilers van de planeet zelfs mee aan de onderhandelingstafel zitten, moet je dan verbaasd zijn dat op die conferenties nooit bindende normen worden vastgelegd om de broeikasgasuitstoot werkelijk te verminderen? De interne nota van BusinessEurope (zie hieronder) laat er in elk geval geen twijfel bestaan over bestaan dat de strategie van de industriëlen erin bestaat om de geringste verhoging van de doelstellingen inzake lagere broeikasgasuitstoot te blokkeren en tegen te houden.

De strijd voor onze planeet en de hoogdringendheid van het klimaatprobleem verplichten ons uit het kader van het kapitalisme te stappen, omdat daar elke beslissing onderworpen is aan de belangen van de grote multinationals. En dit debat toont ons dat de groene partij Ecolo niet in staat is dat te doen. Niet alleen wat de grond van de zaak betreft (alles naar de markt), maar ook wat de vorm betreft (alleen inzetten op het parlement).

Want ja, het huidige klimaatdebat botst duidelijk op de grenzen van enkel het parlementaire werk. Jean-Marc Nollet, die erin slaagde enkele amendementen aan te brengen in de resolutie, verdedigt hardnekkig een tekst, die totaal onvoldoende is en die geen enkel structureel antwoord biedt op de inzet van de klimaatverandering en niets zal veranderen aan de huidige koers.

Uit de plenaire zitting van 25 oktober

Jean-Marc Nollet (Ecolo-Groen): “Het is in die zin, meneer Van Hees, dat de fractie Ecolo-Groen, hun volksvertegenwoordigers […] dat we ons hebben ingezet voor een tekst die misschien een van de belangrijkste is van het einde van deze legislatuur. We hebben ons hele gewicht ingezet om te discussiëren met onze collega’s van de oppositie, met de meerderheid en om de tekst maximaal om te buigen, door vele amendementen in te dienen. […] Met de amendementen die we er wisten aan toe te voegen […] kan men ons werk als oppositie als nuttig beschouwen. En vandaag ligt er een tekst op de tafel die moet aangenomen worden en die voor eens en voor altijd de ambities en de oriëntaties moet vastleggen die we willen halen, zelfs als we, op korte termijn, de gevolgen moeten trekken die nu niet vermeld staan in de tekst.”

“We mogen gelukkig zijn met dit resultaat, zelfs als de amendementen preciezer hadden kunnen zijn, onder andere op korte termijn.”

“U was op straat of weet ik veel waar! We worden betaald om in het parlement te zijn. Onze eerste job is hier zijn. Onze eerste job is amendementen neerleggen, ze bewerken en ze doen stemmen.”

Deze resolutie is natuurlijk maar het maximaal haalbare als men zich opsluit in het enge kader van het parlementaire werk, zoals Ecolo en alle traditionele partijen doen.

Redenen genoeg om te verklaren waarom Jean-Marc Nollet de PVDA en haar volksvertegenwoordiger Marco Van Hees aanvalt. Want de PVDA begeeft zich op het terrein dat de groene partijen als hun speelveld zien (milieu en klimaat) en bovenal: de PVDA legt het falen van hun groene kapitalisme bloot.

Als we een radicale koersverandering willen realiseren, moeten we een sterke mobilisatie opbouwen

Meer dan ooit moeten we bouwen aan een consequent antikapitalistische linkse kracht om de planeet te redden. We moeten niet braaf afwachten tot de verandering er vanzelf komt, we moeten de verandering opleggen. Als we een radicale koersverandering willen realiseren, moeten we een sterke mobilisatie opbouwen. Alleen door mobilisaties en acties van vakbonden, milieubewegingen en burgerbewegingen kunnen we erin slagen grenzen te verleggen. Alleen de kracht van de massa’s die op straat komen, hun stem laten horen en strijden om het klimaat te redden, kan druk van onderuit uitoefenen op de grote industriëlen en multinationals.

Met de PVDA kunnen we dan ook niet anders dan heftig protesteren tegen de maatregel die in Polen, het gastland van de volgende VN-klimaatconferentie, werd goedgekeurd om het recht om te betogen tijdens de klimaattop sterk te in te perken, waardoor de multinationals vrij spel hebben. We spreken af op 2 december, op de vooravond van de COP24, in de straten van Brussel, om onze stem te laten horen tijdens de mars “Claim the climate”, die georganiseerd wordt door de Climate Express en de Klimaatcoalitie.

1 http://www.feb.be/domaines-daction/energie-mobilite--environnement/changement-climatique/objectif-belge-de-reduction-de-gaz-a-effet-de-serre-de--35-a-lhorizon-2030--disproportionne/
2 https://www.euractiv.com/wp-content/uploads/sites/2/2018/09/Business-Europe-strategy-memo.pdf
3 Zie bijvoorbeeld http://www.vbo.be/actiedomeinen/energie-mobiliteit--milieu/klimaatverandering/doelstelling-van--35-co2-uitstoot-voor-belgie-tegen-2030-bevestigd_2018-01-10
4 https://lavamedia.be/de-markt-dumpen-om-het-klimaat-te-redden/

Commentaar toevoegen

Reacties

We kunnen de klimaatopwarming niet tegenhouden zonder kernenergie! https://www.youtube.com/watch?v=YjFWiMJdotM&feature=youtu.be&fbclid=IwAR1DyoYRVi1Zwl5jGXl7t-TNvJGBdaK4MaEFNgrTRuMrCCwisvItabnNJek
Koolstofneutraal worden tegen 2050 is zeer ambitieus, maar het is nodig. Dit zal geld kosten, hoe je het ook draait of keert. Het doel moeten we niet in vraag stellen, maar wel: wie zal ervoor betalen ? In geval van een koolstoftaks is het inderdaad de vervuiler die betaalt. Maar wat is het alternatief ? De belastingbetaler betaalt ? Wilt u misschien een Turteltaks in het kwadraat invoeren om de broodnodige omwenteling te realizeren ?
ik citeer :: "Zo’n geplande aanpak houdt in dat het emissiehandelssysteem ETS wordt vervangen door bindende maximale uitstootnormen, die sector per sector vastgelegd worden." Een slag in het water, vrees ik. Aan die "bindende maximale uitstootnormen" kunnen de vervuilende bedrijven toch hun voeten vegen als ze de boetes of veroordelingen of wat dan ook kunnen betalen ? Of anders delocaliseren ze maar.