Foto Flick / gaetan_z

Maken De Block’s plannen een einde aan verspilling en dure facturen?

auteur: 

Tim Joye

Vrijdag maakte minister van Volksgezondheid Maggie De Block haar plannen voor hervorming van de ziekenhuisfinanciering bekend. Het wordt voorgesteld als de belangrijkste opdracht in haar legislatuur. “De werf van het decennium.” Ze zegt zelf dat het tot tien jaar kan duren om de plannen af te werken. Dinsdag stelde De Block haar plannen voor in de Kamer.

Een hervorming van de ziekenhuisfinanciering was al langer dringend nodig. De laatste jaren werd de druk van de ziekenhuizen te groot: 2 op 5 ziekenhuizen stond met cijfers in het rood. Doordat het water hun aan de lippen stond, werd de druk op de artsen om meer prestaties te doen en meer geld te vragen, steeds groter. Dat leidde tot verspilling maar ook tot duurdere facturen voor de patiënten. 

Dat wil de minister dus veranderen. Vrijdag 24 april lanceerde ze haar plan met 10 hoofdboodschappen.1 Bij die plannen zijn er drie kerngedachten.2 

De eerste kerngedachte is dat ziekenhuizen meer in netwerken moeten gaan samenwerken. Hooggespecialiseerde zorg zal niet zomaar overal mogelijk zijn, maar gepland worden per netwerk. Dit is een positieve evolutie. De uitbouw van onze gezondheidszorg mag niet geduwd worden door de concurrentiestrijd tussen ziekenhuizen. Ze moet centraal gepland worden op basis van de noden in de maatschappij. Waarom hebben wij drie keer zoveel robots voor prostaatchirurgie dan andere landen? Niet omdat we er zoveel nodig hebben. Sommige ingrepen - zoals slokdarmchirurgie - worden trouwens best maar in enkele centra uitgevoerd. Want je hebt een zekere routine nodig om zoiets goed te doen.

Via deze zorgplanning per netwerk wil de minister ook ziekenhuisbedden omzetten naar zorg buiten de ziekenhuismuren. Op zich een nobel doel. Patiënten verblijven nu soms te lang in het ziekenhuis, terwijl ze veel liever thuis of in een zorgcentrum zouden verblijven en daar evengoed behandeld kunnen worden. Er is echter een belangrijke vrees bij de hervorming zoals ze nu voorgesteld wordt: komt er voor deze netwerken en de thuiszorg een navenante verhoging van middelen voor het opvangen van deze afbouw van ziekenhuisbedden? Zoniet dreigen we naar wachtlijsten te gaan, en vooral naar privatisering. Privé-bedrijven zullen in het gat springen en zelf zorgen aanbieden, zoals thuisverpleging of andere. Tweesnelhedengeneeskunde zal het gevolg zijn.

Besparingen of investeringen?

De tweede kerngedachte is de hervorming van de ziekenhuisfinanciering. Maggie De Block belooft dat er een oplossing gaat komen voor de onderfinanciering van de ziekenhuizen. Er zal meer vergoed worden naar de reële kost. Er zullen ook meer op voorhand vastgelegde prijzen komen voor standaard behandelingen. Dit moet voorkomen dat ziekenhuizen nog allerhande extra onderzoeken doen, of er baat bij hebben als er een heropname nodig is. Vraag is echter hoe de minister dit denkt te budgetteren. Kan ze garanderen dat er nu wel voldoende middelen zullen zijn voor de ziekenhuizen? Maggie startte haar persvoorstelling met de boodschap: “Dit is geen besparing, maar een hervorming.” Waar blijft echter de investering? Want nu is er duidelijk een probleem van onderfinanciering. Niet alleen geraken ziekenhuizen niet uit de kosten, België scoort ook ontzettend laag als het gaat over aantal verpleegkundigen per patiënt. En de noden zullen alleen maar stijgen, door de vergrijzing en de toename van dure technologieën. Hoe wil de minister hieraan tegemoet komen als er in het regeerakkoord staat dat er 2 miljard moet bespaard worden in de gezondheidszorg? 

Betaling per prestatie blijft overeind

Ten derde wil Maggie De Block de vergoeding van de artsen meer transparant maken. Dit is een gemiste kans. In het rapport over de ziekenhuisfinanciering dat het Kenniscentrum maakte in opdracht van de regering stond nochtans duidelijk dat dit systeem hervormd moet worden.3 De verschillen tussen verschillende specialisaties zijn enorm en moeten aangepakt worden. Maggie De Block voert nu wel forfaitaire betaling in voor standaardingrepen. Maar het risico daarbij is dat de specialisten – omdat ze per prestatie betaald blijven – gaan onderbehandelen of patiënten selecteren om zoveel mogelijk over te houden. Volgens ons moet er komaf gemaakt worden van de betaling per prestatie zoals nu het geval is.4 Die betaling per prestatie zorgt alleen maar voor verspilling. Het verrichten van onnodige onderzoeken blijft financieel interessant. De oplossing voor dit probleem is dat het voorschrijfgedrag van de specialisten volledig losgekoppeld wordt van het financieel gewin dat ermee gepaard gaat. Dat de prestatiegeneeskunde dus beëindigd wordt. 

Waar blijft trouwens de patiënt in heel dit verhaal? Als motivering voor deze hervorming wordt overal vermeld dat de huidige financiering teveel leidt tot verspilling, overaanbod en concurrentie, en slechte kwaliteit. Maar komt er ook een oplossing voor de ziekenhuisfactuur van de patiënt? Die is de voorbije tien jaar enorm gestegen, door de toename van ereloonsupplementen vooral. 

Conclusie: dat Maggie De Block de ziekenhuisfinanciering grondig wil hervormen, kan alleen maar toegejuicht worden. Te lang is er op Volksgezondheid onvoldoende gewerkt met een langetermijnvisie, zoals ook professor gezondheidseconomie Lieven Annemans in zijn boek zegt. Maar deze hervorming dreigt zijn doel te missen als men ten eerste niet voldoende middelen vrijmaakt voor deze hervorming, en ten tweede het probleem van de artsenverloning uit de weg gaat.

1. www.deblock.belgium.be • 2. De Standaard, 24/04/2015 • 3. https://kce.fgov.be/nl/press-release/ziekenhuisfinanciering-dringend-aan-hervorming-toe-%E2%80%93-kce-stelt-een-omvattend-nieuw-den#.VT1SFyusXLQ • 4. Knack, 25/10/2014

Tim Joye (Geneeskunde voor het Volk) schreef mee aan het hoofdstuk "Dokters zonder drempel" in het boek "De miljonairstaks en zeven andere briljante ideeën om de samenleving te veranderen".