Foto Solidair, Salim Hellalet

Maximiliaanpark: vrijwilligers nemen de taak van de overheid op zich

De zowat 400 vluchtelingen die momenteel nabij het Brusselse Noordstation slapen, zouden volgens Theo Francken allemaal weigeren om in België asiel aan te vragen. De overheid zou tegenover hen geen enkele verplichting hebben, ze zouden allemaal opgesloten moeten worden en vervolgens uitgewezen. Vrijwilligers uit heel het land zetten zich intussen in om deze mensen eten en wat menselijke warmte te bezorgen. Onder hen ook de vrijwilligers van Vriendschap Zonder Grenzen.

Vroeg in de ochtend van vrijdag 4 augustus zijn de vrijwilligers getuige van een nieuwe razzia in het Maximiliaanpark. Mensen worden opgepakt, hun persoonlijke bezittingen worden in beslag genomen. “Dit soort politie-acties zijn bijna dagelijkse kost geworden. De lokale politie ontzegt vluchtelingen overdag zelfs de toegang tot het park”, zegt Loïc Fraiture, verantwoordelijke van Vriendschap Zonder Grenzen. “Het is duidelijk een strategie van intimidatie, de overheid hoopt zich zo ongastvrij te tonen dat de migranten uiteindelijk vertrekken. Dat is niet alleen onmenselijk, maar ook inefficiënt.”

Foto Mehdi Kassou.

Steeds meer solidaire burgers

Wat de vrijwilligers nog het meest verontrust, is de humanitaire situatie in het park. Tussen de 300 en 500 mensen slapen er op de grond. Er is slechts één waterpunt en één openbaar toilet, dat niet eens altijd functioneert. Zieken en gekwetsten worden niet verzorgd. Er zijn ook zwangere vrouwen en minderjarigen. Zoals de veertienjarige Ali uit Egypte, die de vrijwilligers vaak een handje toesteekt. Ook de jonge Omar, 17 jaar, die omkwam toen hij zich vastklampte onder een bus naar Calais, verbleef hier. “Al twee jaar delen we elke vrijdag een ontbijt uit aan de vluchtelingen. Sinds verschillende weken stellen we vast dat de situatie verergert, er zijn uitgehongerde mensen. We komen gevaarlijk dicht bij de humanitaire crisis van 2015”, zegt Loïc Fraiture.

Net als in 2015 zijn het burgers die de taak van de overheid op zich nemen. Zij organiseren zich en bezorgen hier dagelijks honderden maaltijden. Ze schuimen muziekfestivals af en lanceren een oproep om slaapzakken en slaapmatjes te verzamelen. Advocaten verenigen zich om vluchtelingen te verdedigen, bijvoorbeeld wanneer ze het slachtoffer waren van afpersing door politiemensen.

De halve waarheden van Francken

Op VTM herhaalt Theo Francken: “Deze mensen willen geen asiel in België en willen doorreizen naar het Verenigd Koninkrijk. Ik geef geen opvang aan illegale migranten. Die mensen zal ik opsluiten en terugsturen als ze niet vrijwillig terugkeren.”  Volgens Loïc Fraiture rechtvaardigt Francken zo het repressieve beleid en de weigering om het humanitaire probleem in handen te nemen.

Dat geen van deze mensen in België wil blijven, is niet juist. Alles wat ze willen, is opvang. Ze zijn gevlucht uit landen als Soedan, Eritrea en Niger, waar oorlog, geweld en armoede heersen. In de Europese landen waar ze doortrokken, kregen ze te maken met repressie. Vaak weten deze mensen eenvoudigweg niet dat ze hier rechten hebben.

Foto Solidair, Salim Hellalet

“Het wantrouwen van de vluchtelingen tegenover de Belgische overheid is begrijpelijk. Het enige contact dat ze hebben met overheidsinstellingen, is bij grootschalige arrestaties en inbeslagnames. De dienst vreemdelingenzaken deelt ook pamfletten uit met een foto van een grote plastic tas om de ‘vrijwillige terugkeer’ aan te moedigen. De overheid dreigt ook met de toepassing van het reglement van Dublin: elke asielzoeker die in België aankomt, zou teruggestuurd worden naar het land waar hij Europa binnenkwam, namelijk Griekenland of Italië. Deze landen zijn totaal oververzadigd en worden door de rest van Europa in de steek gelaten. Vluchtelingen kunnen daar moeilijk een toekomstperspectief zien.”

Toch zijn er humane en structurele oplossingen

Vriendschap Zonder Grenzen wil samen met vele vrijwilligers strijden voor humane en structurele oplossingen. Loïc Fraiture: “Wij steunen de eis van Dokters Van De Wereld, Vluchtelingenwerk en Ciré om een voorlopig opvang- en oriënteringcentrum te openen met tussenkomst van de overheid, de regio en hulporganisaties. Twee jaar geleden was dat voor asielzoekers mogelijk, en het bestaat ook voor daklozen. Een dergelijke structuur laat toe tegemoet te komen aan de dringende humanitaire noden.

Maar de bedoeling is ook om geval per geval een gesprek aan te gaan. Mensen moeten op een objectieve wijze geïnformeerd worden over hun rechten en de kans krijgen om rustig een keuze te maken. Wij zijn ervan overtuigd dat veel van hen asiel in België zouden proberen. Ook bijzondere gevallen, zoals minderjarigen of zwangere vrouwen – tegenover wie de overheid internationale verplichtingen heeft -, moeten de nodige aandacht krijgen. Maar wij willen ook dat onderhandelingen worden opgezet met het Verenigd Koninkrijk. Dat weigert al tientallen jaren elke verantwoordelijkheid en profiteert van de clandestiniteit van rechteloze arbeiders, terwijl ze hun leven moeten wagen om er te geraken.” Een aantal manifestaties hebben intussen toch al een en ander in beweging gebracht. De gemeenten steunen het voorstel om een opvang- en oriënteringcentrum op te richten en er werden onderhandelingen gestart met de federale regering. Vriendschap zonder Grenzen zal zich blijven inzetten voor rechtvaardige oplossingen.

Dit artikel komt uit het maandblad Solidair van september  2017Abonnement.

Ook zin om de handen uit de mouwen te steken? Militanten van de PVDA hebben een nationaal vrijwilligersnetwerk opgericht dat vluchtelingen steunt. Wil je meer weten over of deelnemen aan de solidariteitsacties met de vluchtelingen, dan kun je een kijkje nemen op de site van Vriendschap zonder Grenzen of contact met ons opnemen via contact@amitiesansfrontieres.be.