Foto Solidair, Salim Hellalet

Minister Galant moet ruimte laten voor sociaal overleg

De spoorvakbonden gaan in januari vijf dagen staken. Aanleiding is het afspringen van de onderhandelingen over het sociaal akkoord 2015-2018. De regeringspartijen en rechts schreeuwen moord en brand en spelen de vermoorde onschuld. Maar dit kan niet verhullen dat de federale regering, en in het bijzonder Minister Galant, de echte oorzaak is van het conflict.

“NMBS heeft alle mogelijke inspanningen gedaan om de fysieke investeringen aan te passen aan het financieel kader tot op een niveau dat ons inziens niet verder samendrukbaar is zonder de normale bedrijfsvoering in het gedrang te brengen”,1 zo zei de voormalige gedelegeerd bestuurder van de NMBS-Holding, Jannie Haek, op 30 november 2012. Jannie Haek, niet bepaald een linkse activist, is eind 2012 ervan overtuigd dat elke verdere sanering bij de NMBS het voortbestaan van de maatschappij zelf in gevaar brengt. De regering Michel-De Wever wuift deze waarschuwing weg en plant toch nieuwe drastische besparingen.

Strategische visienota van Galant snijdt 20% overheidstoelage weg

Het is minister van Mobiliteit, Jacqueline Galant, die de kastanjes uit het vuur moet halen. In juli 2015 stelt ze haar strategische visienota voor de Belgische spoorwegen voor. De spoorwegen moeten het tot 2019 met 2,1 miljard minder overheidsmiddelen doen. De besparingen lopen geleidelijk op tot een structurele – elk jaar weerkerende - besparing van 663 miljoen in 20192. Een besparing van 20% op de overheidstoelage voor de spoorwegen. Minister Galant stelt dat de spoorwegen deze besparing maar moeten opgevangen door de productiviteit met 20% te verhogen, het personeelsbestand af te bouwen,  onrendabele lijnen te sluiten, loketten en stations te sluiten en de tarieven te verhogen.

Wil de regering dat we binnenkort via de RAVeL3 naar je werk gaan?

Jannie Haek stelt dat nog meer besparen op de overheidsmiddelen voor de spoorwegen het voortbestaan van de maatschappij in gevaar brengt. Toch gaat deze regering bewust voort met de afbouw van het spoor. Gehoorzamend aan het plan-Galant stelt de spoordirectie vandaag voor om 900 km spoorlijnen te schrappen en te vervangen door bussen. Misschien zul je in de toekomst met de fiets naar het werk moeten via de RAVel op de plaats van de afgeschafte spoorlijn? De directie plant de sluiting van stations en loketten. Ze wil 20% van de treinen in de toekomst laten rijden zonder begeleider, de 'one-man-car'. Bij een trein zonder begeleider is er geen controle op onregelmatigheden bij het vertrek, is er geen hulp voor gehandicapten en blinden, en natuurlijk ook geen mogelijkheden om info te vragen ...

Kortom het voortbestaan van de spoorwegen staat vandaag op spel als het plan-Galant erdoor komt. En de oorzaak hiervoor moet niet bij de vakbonden en het spoorwegpersoneel gezocht worden, maar bij de federale regering. Zij bouwt bewust de spoorwegen af om de weg vrij te maken voor de liberalisering en de privatisering van het spoorverkeer.

Wanneer vandaag de regeringspartijen moord en brand schreeuwen over de aangekondigde stakingen, lijkt dat meer op een dief die door "Houd de dief" te roepen zijn slachtoffer de publieke woede op zijn slachtoffer afwendt. De regeringspartijen willen niet alleen de vakbonden de zwartepiet toespelen voor hun eigen beleid, maar ook elke actie tegen dat beleid verhinderen door het invoeren van de minimale dienstverlening.

Een gemuilkorfd sociaal akkoord

Het ontwerp van sociaal akkoord is van de eerste tot de laatste paragraaf doordrongen van de restricties die het plan-Galant wil doorvoeren. Het legt het spoorwegpersoneel een productiviteitsverhoging op van 4% elk jaar opnieuw om tot 20% te komen over 5 jaar. Deze verhoging wordt gerealiseerd door allerlei maatregelen die de “wekelijkse arbeidsduur met één uur verhogen”. Daarnaast moet het spoorwegpersoneel flexibeler werken zodat er ook op personeel bespaard kan worden in bepaalde werkposten.

Meer dan 1.000 jobs jaarlijks minder bij het spoor

Het ontwerpakkoord plant een jaarlijkse aanwerving van 1.200 personeelsleden. Maar de volgende jaren gaan er telkens tussen de 2.500 en 3.000 personeelsleden met pensioen. Met andere woorden, die 1.200 aanwervingen dekken geenszins de natuurlijke afvloeiingen door pensionering. Integendeel, het ontwerpakkoord bezegelt een jaarlijkse afbouw van het personeelsbestand van de spoorwegen met 1.000 à 1.800 eenheden.

Een monoloog als sociaal overleg

Al verschillende maanden onderhandelen de vakbonden en de spoorwegdirectie over dit sociaal ontwerpakkoord. De vakbonden wezen erop  dat de voorstellen het spoor onleefbaar maken en formuleerden zelf alternatieven. Maar het is allemaal tevergeefs. De directie is potdoof. Sociaal overleg is voor hen eenrichtingsverkeer dat neerkomt op de doorvoering van het plan-Galant.

Een totaal andere koers voor het spoor

Ja, de Belgische spoorwegen staan vandaag inderdaad voor grote uitdagingen. Grondige veranderingen zijn dringend nodig op twee vlakken.

Eerst en vooral is er de sociale uitdaging. De spoorwegen moeten mee het recht op mobiliteit garanderen. Brussel is de Europees kampioen op het vlak van files. En elk jaar worden de files langer. De trein is een belangrijke hefboom in de strijd tegen de files, om het recht op mobiliteit in het algemeen te garanderen.

Ten tweede is er de klimaatuitdaging en de milieuverontreiniging. Ook op dit vlak is de trein een belangrijke hefboom. De uitstoot van CO2 ligt bij vervoer per spoor 80 tot 93% lager dan bij het wegvervoer.

Om deze uitdagingen aan te kunnen zijn er nodig: meer treinen, een fijnmazig en frequent spoorwegnet, aantrekkelijke tarieven en goede dienstverlening. En dit zowel voor het personen- als voor het goederenvervoer. Hiervoor zijn voldoende openbare financiële middelen nodig. In plaats van te besparen op de middelen voor de spoorwegen moeten er meer openbare middelen besteed worden aan de spoorwegen. Daarnaast vereist een performant bedrijf dat er goede werkomstandigheden voor het personeel zijn zodat een veilig en efficiënt openbaar vervoer mogelijk wordt.

De directie over het sociaal akkoord: “Het is allemaal niet ingrijpend”

De directie doet haar best om de zwartepiet door te schuiven naar de vakbonden. Hun voorstel van sociaal akkoord zou “helemaal niet ingrijpend zijn, er worden enkel bepaalde onregelmatigheden weggewerkt.” Daarmee doet ze de waarheid serieus geweld aan.
De directie en de regering willen met hun maatregelen tegen het eind van de legislatuur jaarlijks 663 miljoen besparen. Gespreid over 34.000 werknemers bij het spoor wil dat zeggen dat tegen 2019 de maatregelen van de directie jaarlijks per werknemer een bedrag van 19.500 euro moeten opbrengen. Dat zal niet in het loon van die werknemer te zien zijn, maar zijn arbeid moet jaarlijks wel 19.500 euro extra opbrengen. Dat is zeer ingrijpend.
De directie en de regering willen in de volgende 5 jaar jaarlijks de productiviteit met 4% verhogen. Zuiver mathematisch betekent dat op 34.000 personeelsleden een verlies van 6.800 jobs.
Onder het mom van het wegwerken van anomalieën wil de directie bepaalde premies afschaffen.
De directie verspreidt dat het personeel “minstens 65 dagen vakantie heeft, de recuperatie voor werken op zon- en feestdagen niet meegeteld”1 heeft. Dit is pure stemmingmakerij. Het spoorwegpersoneel heeft exact geteld 24 dagen verlof. Gedurende de voorbije jaren heeft ze ook 3 extra betaalde feestdagen verworven. Wie de bedrijfswereld kent, weet dat meerdere bedrijven regelingen hebben die afwijken van wettelijke bepalingen van 20 dagen verlof en 10 betaalde feestdagen.
In ruil voor een loonsvermindering van 1,65% verwierf het spoorwegpersoneel in 1995 een arbeidsduurvermindering van 38 naar 36 uren per week.2
Inzake t de productiviteit herinneren we eraan dat de laatste 10 jaren het aantal reizigers verhoogd is met 36%. In dezelfde periode zijn er 7000 jobs bij het spoor verdwenen. Dit is op zich reeds een verhoging van de productiviteit die kan tellen.
De gunstige werkvoorwaarden van het spoorwegpersoneel hebben een reden. Machinisten besturen een trein met duizenden reizigers. Uitgerust personeel is in die functie een noodzaak. Een kleine onoplettendheid kan desastreuze gevolgen hebben. Het sociaal akkoord wil meer flexibiliteit invoeren. Voorstellen om de machinisten minder rust te gunnen tussen twee shifts, seingevers 12 uur laten werken in plaats van de huidige 8 uren vandaag … allemaal zaken die gevolgen hebben voor de veiligheid van de reizigers.
1 De Tijd 8 december 2015
2 Wie het zelf wil horen van vroegere afgevaardigde bestuurder van de spoorwegen Etienne Schouppe, kan zijn interview beluisteren op http://www.radio1.be/node/424362?seek=2&popup

 

1. http://www.belgianrail.be/nl/corporate/onderneming/beheer/~/media/23A7A4D5A61B4067935D195AE64B87F5.ashx Franse vertaling in de tekst: «Notons enfin que, après les divers changements et économies successifs qui lui ont été imposés, la SNCB a fait tous les efforts possibles pour adapter les investissements physiques au cadre financier jusqu'à un point où, selon nous, aucune nouvelle compression n’est plus possible sans compromettre la gestion normale de la société.»

2 Over de hele legislatuur van de regering-Michel-De Wever gespreid gaat het over een totale som van 2,1 miljard euro (188 miljoen in 2015 + 306 in 2016 + 425 in 2017, + 544 in 2018 + 663 in 2019).

3 RAVeL = fietspaden veelal op de vroegere spoorweglijnen.