Foto Solidair, Mathilde El Bakri

Na de rellen … Wat nu?

auteur: 

Webredactie

Na een bewogen week van rellen in Brussel, maakt Dirk De Block, voorzitter van PVDA Brussel de balans op. “Dit geweld is onaanvaardbaar. Het gaat hier om auto’s en winkels van gewone mensen die kapot gemaakt werden. Een louter repressieve aanpak en spreken over uitroeien, zoals Jambon doet, zal de oorzaken echter niet wegwerken. Investeringen in maatschappelijke projecten en het Brusselse onderwijs wel.”

Dirk De Block, voorzitter van de PVDA Brussel.

Wat was je eerste reactie woensdag?

Dirk De Block. Mijn eerste reactie was emotioneel. Ik was het beu. Auto’s van gewone mensen die in brand gestoken worden. Winkels van hardwerkende mensen die elke ochtend vroeg moeten opstaan. De bibliotheek, een publieke instelling, die vernield werd ... En mensen die tussenkwamen om de zaken te kalmeren kregen klappen. Dat is onaanvaardbaar.

Wat was de aanleiding?

Dirk De Block. Het Franse snapchatidool Vargasss92, met één miljoen volgers, sprak woensdagnamiddag af met zijn fans op het Muntplein te Brussel. Honderden tienerjongens en -meisjes, van alle lagen van de bevolking waren op de afspraak. In Frankrijk waren zulke ontmoetingen, waarbij honderden jongeren samenkomen, al meerdere keren doorgegaan.

Waarom liep het hier dan toch uit de hand...

Dirk De Block. De autoriteiten waren niet voorzien op zoveel volk en haalden dan maar Vargasss92 van het podium. Er werd wat geduwd en getrokken en de pepperspray werd bovengehaald. Daarop gingen enkelen tientallen jongeren de confrontatie aan met de politie en sommigen profiteerden ervan om keet te schoppen in de omgeving. Een aantal anderen durfden het aan om proberen de zaken te kalmeren, maar met weinig succes.

De overgrote meerderheid van de honderden jongeren hielden zich afzijdig en waren boos op de minderheid die vernieling zaaide. “Voorbijgangers aanvallen? Daar zijn geen excuses voor. Je kan dan nog gefrustreerd zijn omdat de politie de ontmoeting heeft stopgezet, dat is geen excuus. Ik had ook liever gehad dat die ontmoeting verder kon gaan … Maar wat hebben de mensen uit de omgeving daarmee te maken? Zij hebben toch niets gedaan?” Ik ken ook een paar ouders waarvan de tieners op het plein waren en die met een bang hartje op nieuws wachtten … Het zal je kind maar wezen.

Wat waren de reacties achteraf?

Dirk De Block. Ongeacht leeftijd of afkomst, de reacties zijn unaniem: dit soort geweld kan niet door de beugel. Velen hebben schrik over de gevolgen voor iedereen. Ze willen niet opdraaien voor wat een minderheid doet, zijn bang dat het racisme zal aanwakkeren.

Helaas zit dat er wel in. Ik zie opiniemakers en politici echt over de schreef gaan. Samy Mahdi (CD&V) veroordeelt de amokmakers, maar doet alsof het enkel gasten zijn van “Marokkaanse origine”. Pascal Smet heeft het over “jongeren van Marokkaanse afkomst” die het feest verknoeiden aan de Beurs (zaterdag na de match). Alsof de afkomst of origine bepalend zouden zijn voor gedrag. Dit zijn vaak vierde generatie jongeren hé. Ze zijn hier geboren (net als hun ouders), hier opgegroeid in onze maatschappij. Die jongeren zijn onze verantwoordelijkheid, niet die van Marokko.

Daarnaast zijn er ook heel wat mensen uit de buitenwijken of de rest van het land die bang zijn om nog naar het centrum van Brussel te komen. Dat heeft gevolgen voor de algemene sfeer, maar ook voor de lokale handelaars. We mogen Brussel niet overlaten aan de heethoofden. Er moet iets aan gedaan worden!

Jambon vroeg al een verbod op alle publieke evenementen …

Dirk De Block. Rechts en de N-VA profiteren natuurlijk van dit soort gebeurtenissen om hun repressieve agenda door te duwen. Wat bereik je nu met een totaalverbod op samenkomsten? Dan straf je iedereen, voor het gedrag van een minderheid. Massa-evenementen zijn net nodig, mensen moeten samen kunnen feesten. Samen cultuur kunnen maken. Samen overwinningen kunnen vieren.

We moeten opnieuw verbinden in deze stad. En de overheid moet dat recht garanderen. Dat moet de opdracht zijn van onze ordediensten. De keetschoppers eruit halen, zodat de gewone Brusselaars samen kunnen zijn.

We moeten een politie hebben die ons en onze rechten beschermt. Die de bevolking respecteert, ook in moeilijke omstandigheden. Dan zal dat respect wederzijds zijn. Respect is wat we nodig hebben, geen angst.

Hoe moet de overheid daarvoor zorgen?

Dirk De Block. Ik hoor heel veel mensen vragen naar een buurtpolitie, die met mensen spreekt, de mensen kent. Die als de mensen feesten, blij is en dat feest wil beschermen. De hele wijk rond de Lemonnierlaan, de Anneessenswijk staat vol met voetbalcafés. Mensen zijn er gepassioneerd mee bezig. Als er een meer geïntegreerde buurtpolitie zou geweest zijn, zouden de ordediensten op voorhand kunnen weten hebben dat er in die buurt veel mensen zouden samenkomen, met alle problemen die daaruit kunnen voortvloeien. Als je dat mist, dan ken je je eigen stad niet.

Het wordt steeds duidelijker dat de ordediensten helemaal niet voorbereid waren op het feest zaterdag aan de Beurs. Politieagenten getuigden anoniem en zeiden dat ze dit nog nooit hadden meegemaakt: er werd van bij de aanvang opdracht gegeven om het Beursplein te ontruimen, terwijl de sfeer toen nog goed zat.

We zagen dan hetzelfde gebeuren woensdag. Ze onderschatten de mobilisatiekracht van een sociaal mediafenomeen zoals Vargasss92 en onvoorbereid en in paniek, besloten ze dan maar het feest af te lassen.

De gemeenschappelijke feesten worden zo supporters, mama’s en papa’s, tieners ...  ontnomen en dat laat een wrange nasmaak achter. De heethoofden verpesten het zo voor iedereen. 

Dit soort bijeenkomsten werkt nochtans verbindend. Ze moeten blijven kunnen doorgaan, maar goed voorbereid, in samenspraak met de gemeente. Zo kan het goede verloop en de veiligheid van iedereen gegarandeerd worden.

Hoe vermijden we dat keetschoppers het feest verprutsen voor iedereen?

Dirk De Block. Ik zie twee manieren van optreden. De eerste is stewards. Die worden ook ingezet op voetbalfeesten en massa-evenementen. Ze begeleiden, informeren, kalmeren en praten in op mensen. De politie blijft daarbij op de achtergrond. Het is in eerste plaats feest.

Een tweede piste, als de stewards niet meer voldoen, is zogenaamde spotters inzetten. Dit zijn politieagenten die de heethoofden kennen en hen specifiek volgen. Als ze agressief zijn of keet schoppen, worden ze met kleine ploegjes agenten eruit gehaald.

Pas wanneer al de rest niet meer lukt, evacueer je iedereen. Als je dat doet, dan doek je het feest namelijk op en wordt iedereen gestraft. In de gevallen van de twee rellen die er in Brussel zijn geweest, is de politie meteen overgegaan tot massale evacuatie.

Wat als je het niet kan voorkomen?

Dirk De Block. Vandalisme en delinquent gedrag moet bestraft worden. En liever snel dan 3 jaar nadien. Als we te lang wachten is de link tussen de daad en de sanctie doorgeknipt. Sommige jongeren zien de gevolgen van hun daden niet in en dan kan een onmiddellijke sanctie helpen.

En we moeten echt gaan voor slimme sancties. Het zerotolerancebeleid waar velen nu om roepen, is al geprobeerd en heeft nog nooit zoden aan de dijk gezet. Het werkt gewoon niet. Ga voor herstelgerichte sancties! Dat is niet soft! Dat is efficiënt. Verplicht de delinquenten om mee te werken met de ploegen die gelijkaardige beschadigingen moeten opkuisen en repareren. Verplicht hen om te helpen in de slachtofferhulp. Zo worden ze voor hun verantwoordelijkheid gesteld. Die aanpak biedt een oplossing voor zowel slachtoffer en maatschappij, als voor de dader

Hoe is zover kunnen komen?

Dirk De Block. Grensoverschrijdend en zelfs risicogedrag komt wel meer voor bij tieners. Het gaat dan over dingen als materiële beschadigingen, kleine diefstallen, dronkenschap, drugsgebruik … Meerdere universitaire studies (Dirk Jacobs, Walgrave etc.) tonen aan dat dat soort gedrag bij alle tieners voorkomt in ongeveer gelijke mate, ongeacht afkomst of laag van de bevolking. Het gaat meestal om gedrag van voorbijgaande aard.

Hetzelfde onderzoek stelt vast dat jongeren uit bepaalde scholen meer kans hadden op ernstiger en verlengd delinquent gedrag. Scholen waarin leerlingen via het watervalsysteem terecht komen. Ze hebben al een heel parcours van niet-slagen achter de rug, van heroriëntatie, van uitsluiting. Dit is meestal hun laatste kans. En hoewel de meeste leerkrachten er hun uiterste best doen, zijn de omstandigheden verre van ideaal. De schuld ligt dan ook niet bij de scholen, maar bij een sociaal erg ongelijk onderwijssysteem.

De problemen worden doorgeschoven, niet opgelost. In sommige scholen verandert elk jaar 50% van de schoolbevolking. Dat is alsof je een huis wil bouwen op drijfzand. En onderaan dat ganse systeem krijg je dan scholen met gedemotiveerde leerlingen, waarmee er geen vertrouwensband is om aan problemen te kunnen werken. Leerlingen die 3 tot 5 scholen hebben gedaan, met telkens breuken … Die het gevoel hebben dat ze toch geen perspectief hebben.

Het is toch intriest dat sommigen van onze jongeren denken niet meer te verliezen hebben? En het is ook gevaarlijk! Als je zelfbeeld zo negatief is en je hebt het gevoel geen levensproject te hebben, dan ben je supergevoelig voor negatieve groepsdruk. De kans op een negatieve spiraal is dan zeer groot: conflict met autoriteit, vertrouwensbreuk, geen positieve banden meer met volwassenen of ouders. Verschillende studies tonen aan dat er een verband is tussen zich niet goed voelen op school en de kans op delinquent gedrag.

Sommigen wijzen de ouders met de vinger ...

Dirk De Block. Die zitten vaak zelf met de handen in het haar. Ze staan er alleen voor en proberen hun kinderen onder controle te houden, maar dat lukt niet altijd. Sommigen zijn heel streng, maar daardoor verzuurt de relatie soms. Anderen proberen frustratie te vermijden door alles toe te geven. Ook geen goed idee. Veel ouders weten het ook niet meer.

Je thuis is natuurlijk een belangrijke invloed, maar niet de enige … Misschien moeten we ook eens goed nadenken over hoe we bezig zijn als samenleving. Het gedrag van die jongeren op het Muntplein was puur individualistisch, zonder na te denken over de gevolgen voor degenen die erdoor geraakt worden. Dat is onaanvaardbaar. Het houdt ons een spiegel voor als maatschappij. Het is dus aan ons om het voorbeeld te geven met een solidaire samenleving. En daar zijn wel nog lang niet. In Brussel groeit één kind op vier in op in armoede!

Wat kunnen we doen om het veranderen?

Dirk De Block. Het Brusselse onderwijssysteem is een van de meest sociaal ongelijke van Europa? Het werkt segregatie in de hand. Dat kunnen we als maatschappij toch niet laten gebeuren? Onze jeugd, onze toekomst verdient veel beter. Een ambitieus onderwijsplan zou soelaas kunnen bieden. Niet het elite-onderwijs voor de happy few dat de N-VA voorstelt.

Er is een Afrikaans spreekwoord dat me aanspreekt: “It takes a village to raise a child”. Je hebt een gans dorp nodig om een kind op te voeden. Door echt met de hele samenleving samen te werken, kan je heel wat veranderen. In IJsland was er bijvoorbeeld een project dat heel goed heeft gewerkt, toen ze er met dezelfde problematiek werden geconfronteerd. Ouders engageerden zich om meer tijd te besteden met hun kinderen. Ze spraken samen met andere ouders van de wijk of van de klas gezamenlijke regels af voor hun kinderen. En ’s avonds deden ze een ronde van de wijk om te voorkomen dat er nog jongeren op straat rondhangen na 22u. Ook de overheid deed zijn deel en zorgde ervoor dat er een ruim en betaalbaar aanbod was aan sport en vrijetijdsactiviteiten. In Brussel is het omgekeerde nu het geval. Sport- en vrijetijdsactiviteiten zijn vaak duur en zo kan niet iedereen deelnemen.

Na de recente gebeurtenissen voel ik bij veel jongeren en ouders de motivatie om in actie te schieten om de overheid te dwingen te investeren in onze Brusselse jeugd.

Je hebt dus hoop?

Dirk De Block. Altijd …

Commentaar toevoegen

Reacties

Mijnheer De Block uw vraag: "Maar wat hebben de mensen uit de omgeving daarmee te maken? Zij hebben toch niets gedaan?” is interessant. Die mensen hebben zeker niets gedaan Mijnheer De Block. Jarenlang hebben ze meegeholpen om de zaak te laten verkommeren. Waar is de tijd dat de herbergen rond de Midi en de Nord opschriften voor hun raam hadden 'Niet voor Noord Afrikanen'. Wijken in Kuregem, Anderlecht, Brussel-West zijn getto's geworden waar ellende troef is. Nooit hebben de mensen hun politiekers aangemoedigd om de oorzaak van de problemen aan te pakken. Altijd bestraft men de gevolgen van een totaal verkeerd beleid. Nultolerantie voor een groep mensen zonder toekomst maakt de zaak erger en erger. Die jongeren zonder toekomst verenigen zich en maken de maatschappij onleefbaar omdat ze niets anders hebben ondervonden en geleerd van die maatschappij. Ze zijn, op een onjuiste manier weliswaar, weerwraak aan het nemen voor al het leed dat hun aangedaan werd en wordt. In de Nieuwstraat zullen de begoeden straks met geld smijten gedurende de feestdagen en hun kinderen die in weelde zijn opgegroeid zullen pret maken op de ijspiste. Op de grote markt staat de kerstboom te schitteren als symbool van het zoveelste hypocriete kerstfeest. Het contrast kan niet groter zijn.
waarom kwamen jullie niet tussen in het debat in de kamer ?
Koren op de molen van het regime. Was het een bewuste keus om de politie te laat en héél repressief in te zetten ? Er zijn er die heimelijk zitten juichen en het zijn niet de rebellerende jongeren maar de politici die hun verborgen agenda kunnen waarmaken. Ik sluit me ook aan bij de reactie van Segher, Buggenhout : dit is een correcte weergave van de werkelijkheid in Brussel. Rijken en corrupte politici hebben die stad naar de kloten geholpen, vervuild en verkocht aan andere misdadigers. Dit is een gewoonte die al decennia aansleept en alleen maar zal verergeren als dit regime niet zal weggestemd.
Prachtig be-geschreven, uitgedrukt, van hoe je deze, toch wel zware voorvallen, op een menselijke, kordate manier kan oplossen mr De Block. Het is indedaad een feit dat wanneer er een soort van onderdrukking ( grote politiemacht) ontstaat, mensen die denken dat Zij geen toekomst hebben, een volledig verkeerd efect te weeg brengen, een rode lap voor een stier zijn. Het andere, in mijn ogen erge bijkomende fenomeen is! Het vertrouwen, in veel politici is weg. Wij Allen horen dingen op vb het nieuws, regelrechte aantijgingen van fraude en dingen daar waar er nog niet eens over getwijfeld kan worden dat de betrokken mensen, die toch wel zeer belangrijke taken hebben in ons Belgische land, zonder al te veel proces in fout zijn, en Zij hierom nog niet eens gestraft worden! Hun die gaan zeggen hoe er moet gereageerd, ingegrepen moet worden tegen de voorvallen van nu vb Brussel!! Dit is fout. zij zijn niet geloofwaardig. En dit is ook een onrechtstreekse rode lap op onze mensen die dan zo hun afkeer tegen een systeem tonen.