Foto Juan Gallo / Flickr.

In nieuw Strafwetboek wordt iedereen harder gestraft, behalve … de grote fraudeurs

Bij zijn aantreden kondigde minister van Justitie Koen Geens aan dat hij een nieuwe wind wilde doen waaien door justitie. Een van zijn paradepaardjes is het vernieuwen van de grote wetboeken, die soms nog uit de tijd van Napoleon dateren. Hij maakte al een nieuw Gerechtelijk Wetboek, nu is het de beurt aan het Strafwetboek.

Bij zijn hervorming van het Strafwetboek schakelde de minister twee experten in: Joëlle Rozie, hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen en Damien Vandermeersch, advocaat-generaal bij het Hof van Cassatie en hoogleraar aan de Université Catholique de Louvain en de Université Saint-Louis de Bruxelles. Drie jaar lang leverden die twee enorm veel werk, zowel wetenschappelijk werk als voor het uitwerken van de nieuwe wetgeving. En ondanks al dat werk geven ze er nu de brui aan. En ze zeggen ook waarom: in tegenstelling tot wat de regering heeft beloofd, houdt ze geen rekening met hun adviezen en gaat ze de repressieve toer op. In hun perscommuniqué schrijven de twee experten: “Op het einde van de rit werden bepaalde wijzigingen doorgevoerd die volledig strijdig zijn met de krachtlijnen en de uitgangspunten die werden verondersteld het fundament van een nieuw Strafwetboek uit te maken.” Deze wijzigingen hebben tot gevolg dat er volop en zelfs meer dan tot nu toe zal worden ingezet op gevangenisstraffen in plaats van alternatieve straffen.
Hieruit kunnen we twee zaken afleiden. Ten eerste dat deze regering voluit de kaart trekt van het straffen van de armen – zeg maar de gewone bevolking – en het beschermen van de grote fraudeurs. Ten tweede negeert ze zelfs haar eigen experten en alle wetenschappelijke studies.

Hard tegen de armen, zacht voor de rijken

Iedereen weet het, België kent een afkoopwet. Die maakt het mogelijk dat de advocaten van witteboordcriminelen op de koffie gaan bij het openbaar ministerie om hun proces af te kopen als het hen te warm onder de voeten wordt. Het gaat hier echt om een zaak van enorm belang. Volgens nationale en internationale schattingen lopen belastingfraude en belastingontwijking in België op tot 9% van het bnp of 36 miljard euro per jaar.
Bij zijn hervorming van het Strafwetboek wil minister Geens niets essentieels aan die afkoopwet veranderen. Ook al maakte de dienst voor het strafrechtelijk beleid van het College van procureurs-generaal in juni 2014 al een erg negatieve evaluatie over deze afkoopwet. Dat rapport is nog altijd geheim maar justitiewatcher Jan Nolf kon het destijds al inkijken en maakt op basis van dat rapport een vernietigende analyse van de afkoopwet: onaanvaardbare geheimdoenerij, achterkamerpolitiek en een ernstige vorm van klassenjustitie.
De analyse van Jan Nolf deed ook PVDA-voorzitter Peter Mertens pertinente vragen stellen: “Welke les trekt de minister eigenlijk uit de bankencrisis en de schandalen rond LuxLeaks en SwissLeaks? De samenleving wordt voor miljarden euro’s opgelicht en toch blijft deze regering de problematiek van de financiële criminaliteit in de schaduw zetten. Het is tijd dat de spotlights echt worden gezet op de financiële criminaliteit en dat onder meer dit evaluatierapport openbaar wordt gemaakt. Als dat niet wordt gedaan, zegt deze regering eigenlijk openlijk dat ze slechts rijdt voor de belangen van de 1 procent.”

Regering negeert zelfs eigen experten

Sinds haar aantreden heeft de regering wel vaker adviezen van experten in de wind geslagen. Vooral over zaken die met justitie en democratische rechten te maken hebben. Zo werd justitie duurder, hoewel verschillende armoedeverenigingen, vakbonden hiertegen protesteerden. Zo kan iemand gedurende 48 uur in plaats van 24 uur worden aangehouden, ook al vonden de meeste onderzoeksrechters dat geen goed idee. En ga zo maar door.
In het bijzonder de N-VA is een voortrekker om experten af te schilderen als 'bevooroordeeld' of 'partijdig'. Dat Geens zijn eigen experten niet verdedigt, zegt veel over het gewicht dat hij maar in de schaal legt. Joëlle Rozie en Damien Vandermeersch hebben drie jaar aan de hervorming van het Strafwetboek gewerkt en toch wordt hun werk ergens in een schuif gestoken.
De regering gaat nu voort op basis van “eigen inzichten”. Dat deze inzichten ingaan tegen wetenschappelijke studies, zoals Joëlle Rozie op De Afspraak vertelde, deert de regering blijkbaar totaal niet. Het zegt heel veel over het democratische gehalte van de regering of over het belang dat ze hecht aan inspraak, aan wetenschappelijke benadering ... Ze wil tegen elke prijs haar eigen ideologie opdringen, ook al gaat die in tegen de belangen van de grote meerderheid van de bevolking en ook al is die totaal inefficiënt.

PVDA eist afschaffing afkoopwet

De PVDA blijft uitleg vragen over het ontslag van de experten en blijft opkomen voor de afschaffing van de afkoopwet, zodat grote fraudeurs die geld stelen van de samenleving, niet langer aan vervolging kunnen ontsnappen door het op een akkoordje te gooien met de rechter. “De democratie behoort niet alleen toe aan verkozenen. Denk maar aan de klimaatproblematiek”, schrijft Manuela Cadelli, voorzitter van de magistratenvereniging. Inderdaad, als we de klimaatproblematiek alleen aan politici hadden moeten overlaten was er niets gebeurd. Alleen door druk van onderuit en van activisten die gebruik maken van wetenschappelijke rapporten, kunnen de zaken in beweging worden gezet. Dat geldt zeker ook bij zo’n belangrijke kwestie als de hervorming van het Strafwetboek. De wetenschappelijke rapporten, de experten, tal van middenveldorganisaties en brede lagen van de bevolking, allemaal willen ze dat er een einde komt aan de klassenjustitie. Als de regering die allemaal negeert, bewijst ze andermaal voor wie én tegen wie ze echt rijdt …