Foto Belga

Na de 38-urenweek wil Kris Peeters nu ook de loonwet manipuleren

Minister van Werk Kris Peeters maakt nogmaals misbruik van de zomerluwte om een nieuwe aanval te lanceren. Na zijn voorstel voor een hervorming van de 38-urenweek legt hij nu aanpassing van de loonwet op tafel. Die moet ervoor zorgen dat onze lonen nog jaren geblokkeerd blijven.

Loonwet

Ter herinnering, met de loonwet - vaak ook de wet ‘96 genoemd – wil de regering voorkomen dat de Belgische lonen sneller stijgen dan die in onze buurlanden (Nederland, Frankrijk en Duitsland). Sinds 1996 vergelijkt de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) daarom elke twee jaar de loonevolutie in België met die in onze buurlanden. Dat verschil wordt de zogeheten ‘loonhandicap’ genoemd, bekeken vanuit het perspectief van regering en patroons natuurlijk. Op basis van het verschil tussen de loonevoluties onderhandelen patronaat en vakbonden daarna de loonsverhogingen. Maar die mogen niét hoger liggen dan het gemiddelde van de loonsverhogingen in de verschillende buurlanden.

Loonhandicap gemanipuleerd

Vorig jaar voerde de regering een indexsprong door. Ze hield ook haar beleid van een quasi loonblokkering aan. En bovendien voerde ze de beruchte taxshift. Die bestaat grotendeels uit cadeaus voor de bedrijven.1 Door al deze maatregelen daalden de loon’kosten’ - of beter gezegd het aandeel van de patroons in het loon van een werknemer - in België aanzienlijk.

In het laatste verslag van de Nationale Bank2 lezen we dat de “loonkostenhandicap in termen van uurloonkosten verkleint van 4,1% in 2013 tot 2,9% in 2014 en dan tot 1,5% in 2015”. En dat “de loonkostenhandicap vanaf 2016 verdwijnt.”

De regering wil daarom nu kost wat kost de lonen blijven blokkeren en vermijden dat er een loonmarge ontstaat, marge dus voor de werknemers om loonsverhoging te eisen.

In de herziene wet verandert - manipuleert - de regering daarom de berekeningswijze van de maximaal beschikbare loonmarge.

Een van de manieren waarop ze dat wil doen, is om in de berekening van de loonhandicap geen rekening meer te houden met het geheel aan cadeaus (loonsubsidies, vermindering van de pratonale sociale bijdrage) die de patroons vanaf 2017 krijgen. De bedrijven zullen in 2017 en 2018 honderden miljoenen cadeaus krijgen. Het bedrag op uw loonbriefje blijft zo (eventueel) hetzelfde maar dankzij de gulle subsidies betaalt uw werkgevers eigenlijk minder. Zijn ‘handicap’ vermindert dus. De CRB zal die nieuwe voordelen echter niet meetellen voor het bepalen van de loonkosten in België.

Op die manier wordt kunstmatig een loonhandicap behouden, wat dan weer toelaat om te rechtvaardigen dat er geen loonsverhogingen komen. Manipulatie dus. De regering zet zo ook een mechanisme in werking dat de lonen van de Belgen altijd minder snel zal laten evolueren dan die in de buurlanden.

België kampioen in loonsubsidies

Het technisch verslag van de CRB – dat de lonen van België met Frankrijk, Duitsland en Nederland vergelijkt – houdt enkel rekening met de brutolonen. Het houdt geen rekening met subsidies aan de bedrijven noch met de productiviteit. Het percentage subsidies aan bedrijven ligt in ons land stukken hoger dan in de buurlanden3, het gaat om meer dan 4% van de totale loonmassa in de privésector. “Of het nu gaat over subsidie voor overuren of voor ploegenarbeid en nachtwerk, in de buurlanden bestaat iets dergelijks niet”, horen we van deskundigen.4

 

Loonhandicap wegwerken?

Het verslag van de Nationale Bank voorspelt voor 2016 helemaal geen verschil meer met de buurlanden, integendeel. Opmerkelijk is dan ook dat het nieuwe wetsvoorstel de “eventuele effectieve loonhandicap, opgebouwd sinds 1996” mee in rekening wil brengen. En dit voor de berekening van de loonnorm 2017-18. Het doet vermoeden dat ook de “loonhandicap” t.o.v. 1996 anders zal worden gedefinieerd.5

Zwaardere sancties voor loonsverhogingen

De regering beperkt de loonsverhogingen maar daarbovenop verzwaart ze de sancties tegen bedrijven waar de werknemers een akkoord afdwongen voor een betere verloning. Om ervoor te zorgen dat bedrijven zeker niet zouden afwijken van de wet, worden ook de controle verscherpt en de sancties verzwaard. De boete die vroeger maximaal 5.000 euro bedroeg kan voortaan oplopen maar tot liefst 500.000.6

Werknemers betalen twee keer

De maatregelen van de regering tegen de koopkracht doen de werkers tweemaal betalen. Eenmaal omdat de lonen voor jaren worden geblokkeerd. Tegelijk worden de indirecte lonen en sociale bijdragen uitgehold door de taxshift en de vele fiscale cadeaus waarvan de bedrijven kunnen genieten.

Een tweede keer omdat al die cadeaus in de toekomst niet meer mee worden verrekend. Niet enkel de loonsubsidies, maar ook de verminderde sociale bijdragen die vanaf 2017 worden toegekend, zullen niet mogen omgezet in loonsverhogingen. Wat allesbehalve logisch is.

België zet daarmee ook druk op de lonen in de ons omringende landen. In feite organiseert de regering zo sociale dumping. In plaats van een Europa van de solidariteit kiest ze voor een Europa van de concurrentie.

Zijn onze lonen echt te hoog?

De berekeningen houden enkel rekening met de brutolonen en niet met de loonsubsidies (zie kader). Maar het verschil tijdens de vorige jaren was enkel ten opzichte van Duitsland. De lonen in Nederland en Frankrijk zijn al jaren hoger dan die in België. En sinds 2013 stijgen onze lonen minder snel dan die van Duitsland, Nederland en Frankrijk. Duitsland weegt in de berekening van de loonnorm voor meer dan de helft door.7 Wetende dat Duitsland begin jaren 2000 een zeer agressief beleid voerde8 van lage lonen. Vooral in de dienstensector werden eeneurojobs, mini-jobs en interimjobs ingevoerd.

Koopkracht als zuurstof voor de economie

Werkgevers en regering herhalen de hele tijd dat onze economie door een groot gevaar bedreigd wordt: de loonkosten. “Als we onze lonen niet drukken, dan kunnen onze bedrijven niet blijven concurreren en zullen ze uiteindelijk wegtrekken.” Je hoeft nochtans geen Nobelprijswinnaar economie te zijn om te snappen dat deze logica van druk op de lonen een logica is die regelrecht naar recessie leidt. Minder loon betekent minder koopkracht. Minder koopkracht betekent minder productie. Minder productie betekent minder jobs. Minder jobs betekent minder koopkracht. Enzovoort. Dat is de recessielogica die we in tal van Europese landen bezig zien en het biedt allesbehalve een oplossing voor de economische crisis. Als de arbeidersbeweging er niet in slaagt daartegen in verzet te komen, dan komen we onvermijdelijk in de helse spiraal terecht waarin de regeringen van de Europese landen ons willen dwingen.

Noten

1. De taxshift verminderde de socialezekerheidsbijdragen voor bedrijven van 32,4 naar 25%.

2. Verslag NBB pag. 103.

3. CRB 2019-16-519 pag.18 “Dans les pays voisins, sur la période 1996-2011, il apparaît que l'évolution des taux de subventionnement est nettement supérieure en Belgique que dans les pays voisins. En Allemagne et en France, ces taux sont en diminution sur cette même période.

4. Verslag aan de regering, “Loonkosten, loonsubsidies, arbeidsproductiviteit en opleidingsinspanningen van de ondernemingen”, groep deskundigen “concurrentievermogen en werkgelegenheid”, juli 2013

5. De gewijzigde wet stelt dat bij ministerraad een definitie zal worden bepaald voor het bepalen van de definitie 'loonkostensubsidies' en België en de referentielanden voor het bepalen van de effectieve loonkostenhandicap.

6. In nieuw artikel 7 kan een administratieve geldboete worden opgelegd van 250 tot 5.000 euro vermenigvuldigd met het aantal werknemers, met een maximum van 100.

7. In de 'loon-indicator van de referentielanden' bepaalt het BBP van elk referentieland zijn gewicht, voor 2013 was dat voor Duitsland 50,3%.

8. Dat Duitse model, dat zijn eeneurojobs, mini-jobs en interimjobs. De helft van de Duitse pensioenen is lager dan ... 700 euro. Vakbonden in België hebben zich steeds verzet het Duitse lagelonenmodel.