Over De Wever's formatiepoging en frontvorming tegen besparingsbeleid

De koning heeft Bart De Wever, als grootste winnaar van de verkiezingen, belast met een informatieopdracht. Maar het is lang niet zeker dat hij een regering zal kunnen vormen onder leiding van de N-VA. De partij van De Wever is niet “incontournable”. Herwig Lerouge analyseert de resultaten.

De overwinning van de N-VA in Vlaanderen is overduidelijk, evenals de vooruitgang van Groen en PVDA. In Wallonïe gaat MR vooruit en breekt de PVDA door, terwijl we een zwaar verlies zien bij Ecolo en een lichter verlies bij de PS.

Maar we kunnen de resultaten ook bekijken in een groter politiek perspectief. We zien dan dat Vlaanderen eerder naar links opschuift: Groen, SP.A en PVDA gaan vooruit, de V-partijen verliezen. In het Franstalige landsgedeelte verliezen de linkse regeringspartijen Ecolo en PS aan rechts. Natuurlijk ook aan de PVDA. Dat geeft dus een heel ander beeld dan dat van Vlaanderen dat steeds rechtser en Wallonië dat steeds linkser stemt, zoals de N-VA mantra over twee democratieën blijft herhalen.

CD&V heeft effectief de sleutel in handen

“De NV-A heeft zonder twijfel veruit de meeste stemmen, maar ze zoog de verkeerde partijen leeg”, schrijft Liesbeth Van Impe in Het Nieuwsblad. De partij van De Wever haalt zijn stemmen vooral bij andere extreem-rechtse partijen. Samen hebben N-VA, Vlaams Belang en LDD 4 zetels minder dan in 2010.  N-VA is dus niet onontbeerlijk om een regering te vormen, noch Vlaams noch federaal.

Met deze uitslag kunnen CD&V, Open VLD en SP.A samen een nipte meerderheid vormen in Vlaanderen en in de Kamer. Een klassieke driepartijenregering heeft nu ook in de Kamer een Vlaamse meerderheid. Dat was onder Di Rupo niet het geval.

Dat maakt vooral de positie van CD&V sterk. Die partij heeft de sleutel in handen voor de toekomstige coalities. Ze kan een klassieke tripartite vormen en kan als sterkste partner daarin zelfs de premier en de Vlaamse minister-president opeisen.

De Wever blijft gaan voor een rechtse Vlaamse meerderheid met CD&V en eventueel Open VLD.  Daarna zou hij die ook op federaal niveau willen kopiëren. Maar dat wordt zeer moeilijk. Er rijzen verschillende problemen.

De liberale MR en de christen-democraten van de CDH hebben in de Kamer absoluut geen meerderheid bij de Franstaligen. Een regering van liberalen, christen-democraten en N-VA lijkt alleen al om die reden niet haalbaar. Bovendien heeft een dergelijke meerderheid in het Waalse  parlement slechts een meerderheid van één zetel.

Ecolo kreeg zware klappen. Mocht de partij deelnemen aan deze rechtse Waalse regering, met de PS in de oppositie, dan wordt ze bij de volgende verkiezingen van de kaart geveegd. De PS heeft verloren in Wallonië - niet in Brussel - maar minder dan verwacht en lijkt dus wel onmisbaar. De partij zal geen minuut aarzelen om in Wallonië scheep te gaan met de tijdens de kiescampagne als baarlijke duivel afgeschilderde MR. Wellicht mag ook de CDH erbij, om zo een zelfde coalitie te krijgen als op federaal niveau. En aangezien verschillende partijen al een voorkeur voor gelijksoortige coalities aangaven, lijkt een meerderheid van rechts in de federale regering vrij ondenkbaar. Deze klassieke driepartijenregering heeft dan zowel in de Kamer, het Waals Parlement als het Brussels Hoofdstedelijk Parlement een erg ruime meerderheid.  Ook in Vlaanderen halen CD&V, Open VLD en SP.A samen een meerderheid.

CD&V wil  ook eerst weten wie er in de federale regering komt. Als de N-VA daar geen Franstalige partners vindt en de zespartijencoalitie van Di Rupo het enige alternatief is, dan zal de CD&V in Vlaanderen niet met N-VA regeren. CD&V is als de dood dat een door de N-VA gedomineerde Vlaamse regering stokken in de wielen zal steken van de zesde staatshervorming.

Volgens politicoloog en N-VA sympathisant Bart Maddens[1] zal de versnipperde bevoegdheidsverdeling van de zesde staatshervorming maar kunnen functioneren wanneer de verschillende overheden nauw samenwerken. Vraag is of de N-VA zich hier zomaar zal bij neerleggen. Maddens is zich bewust van de moeilijke toestand. Net als vele Vlaams-nationalisten hoopte hij dat de N-VA onmisbaar zou worden in de Vlaamse regering en op die manier “een historische kans zou krijgen om het confederalisme af te dwingen, desnoods buiten de Grondwet om.” Maar de N-VA heeft haar rendez-vous met de geschiedenis gemist, aldus Maddens.

Het dilemma van de N-VA

Volgens Maddens staat de N-VA nu voor een aartsmoeilijk dilemma. Als de partij mee wil regeren, dan zal ze zelf een traditionele partij moeten worden. Ze zal dan ook de communautaire eisen moeten opbergen, samen met een deel van het sociaal-economisch programma.

De bevolking wil geen communautaire crisis en ook geen lange formatie. De N-VA wil niet de indruk geven zichzelf weer buitenspel te zetten door een onverzettelijke houding bij de onderhandelingen. Daarom maakt  De Wever nu geen breekpunt van een nieuwe staatshervorming en zijn hardste sociaal-economische eisen. Hij zal op beide knieën bij CD&V moeten smeken om mee te mogen regeren.

Het zou natuurlijk ook kunnen dat De Wever alleen wil aantonen dat zelfs zijn gematigde opstelling op een njet van de Franstaligen stoot, om dan toch weer de communautaire toer op te gaan. De financiële krant De Tijd wil N-VA in de regering en raadt de Franstalige partijen en de (centrum)rechtse Vlaamse partijen aan te “beseffen dat ze paradoxaal genoeg om België te redden de N-VA beter alle kansen geven om een regering te vormen.” “En als de Franstaligen dat niet begrijpen, dan moeten we maar opnieuw over een scheiding praten, maar liever niet”, zegt het Vlaamse patronaat.

Naar een klassieke tripartite?

De kans is dus reëel dat PS en SP.A, samen met liberalen en christen-democraten hun besparingsbeleid zullen verder zetten. Daarbij dreigen de beloften van voor 25 mei heel snel afgevoerd te zullen worden. De socialistische regeringspartijen blijven hardnekkig weigeren om de politiek van de vorige regering te kritiseren.

Aan Franstalige kant trekt de PS echt geen lessen uit de zware verwittiging die ze bij deze verkiezingen van de werkende bevolking kreeg. Net als tijdens de kiescampagne weigert ze de discussie over het bilan van haar politiek. PS kopstuk J.C. Marcourt geeft er de voorkeur aan om de PVDA bashing verder te zetten: “De PVDA vergist zich als ze zegt dat ze stemmen heeft gekregen uit overtuiging. De Waalse bevolking is niet communistisch geworden.”

Tijdens de kiescampagne waren de PS-leiders niet te beroerd om talrijke eisen van de PVDA - zoals de miljonairstaks, de afschaffing van de anti-werklozenwet en de notionele interesten - over te nemen, omdat ze goed beseften dat de bevolking die steunde. Nog geen dag na de verkiezingen ontkent Marcourt al deze massale steun aan de PVDA-eisen. Hij zingt liever het afgezaagde anti-communistische refrein. Als de PS-leiding verder haar hoofd in het zand steekt en opnieuw de bevolking laat betalen voor haar besparingspolitiek, zal de klap in de toekomst nog zwaarder zijn. Want vandaag is er een linkse tegenstem in het parlement.

Dat zegt trouwens ook Philippe Moureaux, voormalig kopstuk van de PS in Brussel : "De PVDA heeft een zeer eerbaar resultaat behaald. Dat bewijst dat de partij punten scoort bij een deel van de bevolking dat aangeeft te willen radicaliseren. Ik hoop dat men niet doet alsof men dat niet gehoord heeft."

In l’Echo zegt Frédéric Daerden van de PS dat de aanwezigheid van de PVDA de houding van de PS zal beïnvloeden. Hij roept op om niet tegen om het even welke prijs in een regering te stappen: “We moeten er ons rekenschap van geven dat de PVDA haar intrede doet in de parlementen, dat de partij haar voordeel zal halen uit de zichtbaarheid en een versterkte slagkracht. Ze zal haar radicale oppositie uitschreeuwen...We moeten dus goed de voor en tegens afwegen vooraleer in een regering te stappen. We moeten ons bekommeren om de meest kwetsbare mensen, ervoor zorgen dat we iets doen voor dat publiek. We kunnen de PVDA niet langer wegwuiven en zeggen dat het een marginaal modefenomeen is.”

Aan Vlaamse kant riepen sommige mensen bij de SP.A  tijdens de campagne op tot een progressieve frontvorming tussen SP.A, Groen en PVDA. Daar kan de PVDA zeker achter staan, tenminste als dat betekent om samen, met de progressieve partijen en het middenveld, op te staan tegen de aangekondigde aanvallen van het rechtse blok. Daarover kunnen de gesprekken morgen al beginnen. Maar als bedoeld wordt dat iedereen nu opnieuw begrip moet opbrengen voor een besparingsregering met de socialisten, dan zal het natuurlijk neen zijn. Bij de eerste besparingsronde op kosten van de werknemers, zal de PVDA de stem van het verzet zijn, ook in het Parlement, dank zij de twee gekozenen Raoul Hedebouw en Marco Van Hees.

 

Verdeling van de zetels:

De N-VA verkrijgt 33 zetels (+6) in de Kamer, de PS 23 (-3), de MR 20 (+2), CD&V 18 (+1), OPEN VLD 14 (+1), SP.A 13 (0), CDH 9(0), Groen 6 (+1), Ecolo 6(-2), het Vlaams Belang 3 (-9), de PVDA 2 (+2), het FDF 2 (0) en de Parti Populaire 1(0). 

 

[1] 10. http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/opinieblog/opinie/140526-opinie-bartmaddens-nva-strategie-standard

Commentaar toevoegen

Reacties

De werkgevers en hun spreekbuizen in de geschreven pers dringen steeds harder en openlijker aan op een regering zonder socialistische partijen . Ten alle prijze willen ze N-VA in de regering,zoniet dreigen ze zelfs met een "gele mars" op Brussel. Indien N-VA niet in de regering komt is dit een overwinning voor de arbeidersbeweging .