Foto Herry Lawford / Flickr

Patiënt tweemaal de dupe

auteur: 

Eefje Goossen

De beeldspraak van minister van Volksgezondheid Maggie De Block loog er niet om. Ze zou besparen met de scalpel, niet met de botte bijl. De patiënt zal niets voelen. Maar vandaag bloklettert De Standaard op haar voorpagina: “De Block treft patiënten”. Wat is het nu? We interviewden Dirk Van Duppen, huisarts bij Geneeskunde voor het Volk (GVHV).

Besparingen in de wijkgezondheidscentra

Hoe zijn wijkgezondheidscentra en de groepspraktijken van GVHV anders dan een gewone huisarts?

Dirk Van Duppen. “Bij de gewone huisarts krijgt de arts voor iedere consultatie een vast bedrag. De patiënt gaat dan met zijn briefje naar de ziekenkas en krijgt daar een groot deel van terugbetaald. Bij ons is dat anders. De betaling gebeurt volgens forfait. Per ingeschreven patiënt krijgt de groepspraktijk een vast bedrag per maand van het ziekenfonds en de patiënt hoeft niet te betalen. Dit is natuurlijk het meest sociale systeem. Het maakt niet uit of je vaak of weinig ziek bent, het blijft gratis. En dat is erg belangrijk, want uit een Europese studie blijkt dat in België jaarlijks 900.000 patiënten een bezoek aan de huisarts uitstellen omwille van financiële redenen. We hinken ook zwaar achterop op gebied van toegankelijkheid op het lijstje van onderzochte landen. Bijna alle Europese landen passen het systeem van ‘zonder geld naar de huisarts’ al toe. Het komt de toegankelijkheid, de kwaliteit van de zorg en de kosteneffectiviteit enkel maar ten goede. Vandaar ook dat wij met GVHV campagne voeren met de slogan ‘zonder geld naar de huisarts’.”

Groepspraktijken en gezondheidscentra zullen zwaar de dupe zijn van de besparingen van minister De Block. Hoe gaat dat in zijn werk?

In veel steden vinden patiënten geen huisarts meer waar ze nog terecht kunnen of die voor hen betaalbaar is

Dirk Van Duppen. “Maggie De Block wil 7 miljoen euro besparen door te verbieden dat er nog nieuwe gezondheidscentra bij komen. Voor degene die al in de opstartfase zitten, wil ze eerst nog een audit doen. Concreet betekent dit dat 15 wijkgezondheidscentra die in de opstartfase zitten, die vaak al een gebouw hebben klaargemaakt en artsen en verpleegkundigen hebben geëngageerd, niet zouden mogen beginnen. Dit is des te schrijnender door het enorme tekort aan sociale huisartsen. In veel steden vinden patiënten geen huisarts meer waar ze nog terecht kunnen of die voor hen betaalbaar is. Daarnaast indexeert ze het geld dat groepspraktijken krijgen per patiënt maar voor een kwart, in plaats van helemaal. Daardoor krijgen we heel wat minder middelen.”

Je had het daarnet over toegankelijkheid, zorgkwaliteit en kosteneffectiviteit. Is dat ook in jullie praktijken beter?

Dirk Van Duppen. “Jazeker! Het Federaal Kenniscentrum voor Gezondheid voerde in 2008 een vergelijkende studie uit tussen praktijken die het systeem van betaling per prestatie hanteerden en zij die forfaitair werkte. De totale kostprijs per patiënt is voor de overheid gelijk in beide systemen. Dat komt omdat in de forfaitaire geneeskunde heel wat problemen worden aangepakt en opgelost bij de huisarts. Patiënten komen dan veel minder vaak in de dure specialistengeneeskunde terecht. Voor de patiënt echter was de toegankelijkheid in de forfaitaire geneeskunde heel wat beter, aangezien hij niet moet betalen.

Daarnaast schrijven artsen in forfaitair verband heel wat minder antibiotica voor. Toch iets waar minister De Block op wil inzetten. Ze doen ook meer aan preventie en gezondheidspromotie. En ten slotte werken die artsen aan een bescheidener inkomen dan hun collega’s. Meestal zijn ze sociaal gemotiveerd.”

Je zegt dat jullie moeten inleveren omdat het geld dat jullie krijgen per patiënt maar voor een deel wordt geïndexeerd, maar dat geldt toch ook voor de erelonen van de andere artsen?

Dirk Van Duppen. “Dat klopt, maar artsen die betaald worden per prestatie kunnen hun aantal prestaties opdrijven om zo het verlies te compenseren. Dat is in het verleden altijd zo gebeurd.”

Dan is het toch onlogisch dat de minister juist de forfaitaire praktijken wil aanpakken, terwijl jullie net besparend zijn?

Dirk Van Duppen. “Dat is niet alleen onlogisch, het toont duidelijk aan dat men met twee maten, twee gewichten werkt. De nieuwe CM-voorzitter, Luc Van Gorp, trok een paar weken geleden aan de alarmbel over de hoge lonen van specialisten. Sommigen, vooral zij die met machines werken, verdienen bruto tussen de 25.000 en 50.000 euro per maand. Specialisten die dan weer meer met mensen werken, zoals pediaters, psychiaters … verdienen ‘maar’ 10.000 à 20.000 euro per maand. En heel het debat over die exorbitante lonen, toonde vooral aan dat er totaal geen transparantie bestaat. Dat de minister geen audit bestelt naar de verloning van specialisten, maar wel naar de financiering van wijkgezondheidscentra en groepspraktijken, dat is toch echt de wereld op zijn kop!”

Nochtans zal er bij die specialisten toch wel meer te rapen zijn dan bij de forfaitair betaalde huisartsen?

Dirk Van Duppen. “Zeker, we hebben dat zelfs berekend. Geef alle specialisten het salaris van een universiteitsprofessor en je kan 2 miljard euro besparen. Een perifere specialist verdient nu ruim twee keer zo veel. Schakel die vergoeding gelijk, geef hen sociale rechten en pensioenopbouw. De betaling per prestatie en de supplementen moeten dan wel verboden en afgeschaft worden. Prestatitis en supplementitis moet je stoppen, zeggen wij met GVHV. Dat zijn namelijk besmettelijke ziekten. Professor Bellemans maakte destijds furore op het VTM-journaal, omdat hij als professor orthopedie in Gasthuisberg geen supplement mocht vragen en dus overstapte naar een perifeer ziekenhuis. Daar kon hij vier keer meer verdienen. Een algemeen verbod op supplementen moet er dus komen, zodat de beste specialisten daar gaan werken waar ze nodig zijn, en niet waar ze het meeste kunnen aanrekenen.”

Waarom dan die besparing op de forfaitaire geneeskunde die amper iets zou opbrengen en zelfs contraproductief kan zijn?

De Block heeft liever een liberaal dan een sociaal gezondheidssysteem

Dirk Van Duppen. “Dit is vooral een ideologische aanval van minister De Block, vrezen wij. Zij heeft liever een liberaal dan een sociaal gezondheidssysteem. Deze aanval past in de strategie van deze regering en haar N-VA-schaduwpremier om het middenveld en hun sociale projecten te vernietigen. Het is een regelrechte aanval op de sociale geneeskunde, terwijl ze de rijke specialisten, waar een paar miljard euro te rapen valt, buiten schot laat.”

Wat gaan jullie daartegen doen?

Dirk Van Duppen. “We zijn heel erg bezig met onze patiënten bewust te maken van deze maatregelen en hen te mobiliseren. Op 24 november is er een grote betoging van de zorgsector, tegen de maatregelen die minister De Block neemt tegen ziekenhuispersoneel. Wij gaan, samen met onze patiënten, mee betogen. We verspreiden ook flyers en affiches en plannen nieuwe acties. We betrekken de andere wijkgezondheidscentra ook, net als de vakbonden en de mutualiteit. De betoging op 24 november is slechts de startactie voor deze campagne.”

Besparen op geneesmiddelen

Gaan de maatregelen van minister De Block nog verder?

Dirk Van Duppen. ‘Ja. Minister De Block stelt een te hoog verbruik van antibiotica en maagzuurremmers vast. En ze wil ook besparen. Dus dan is de oplossing simpel voor haar. Ze maakt beide groepen van geneesmiddelen heel wat duurder voor de patiënt. Aan de woekerprijzen van de farmaceutische industrie weigert ze echter te raken. Begrijpe wie begrijpen kan.

Kan de minister daar dan iets aan doen?

In Nederland zijn prijzen voor maagzuurremmers tot 15 keer lager, door kiwimodel

Dirk Van Duppen. Ja, ze kan bijvoorbeeld het kiwi-model toepassen. Het model van openbare aanbestedingen, waar wij al tien jaar voor pleiten, doet de prijs van geneesmiddelen drastisch dalen. Zelfs als je het maar op één antibioticum toepast, brengt het al meer op dan wat De Block wil besparen op alle antibiotica samen. Neem nu het antibioticum Augmentin, dat is hetgeen dat het meeste wordt voorgeschreven. In Nederland passen de zorgverzekeraars het kiwimodel toe en de prijs is er 3 tot 5 keer lager! Mochten we Augmentin aan Nederlandse prijzen verkopen, dan bespaart het RIZIV 15,4 miljoen en de patiënt 5,1 miljoen. Heel wat meer dan wat minister De Block wil uitsparen. Voor maagzuurremmers ligt de prijs wel 10 tot 15 keer lager. Daardoor kost de behandeling van een maagmicrobe in Nederland geen 75 euro, maar 19,50 euro. Een groot verschil voor de portefeuille van de patiënt.  

Wat zijn dan precies de maatregelen die de minister neemt in de geneesmiddelensector?

Dirk Van Duppen. De minister wil deze geneesmiddelen van terugbetalingscategorie veranderen. Er zijn vier terugbetalingscategorieën: categorie A voor levensnoodzakelijke geneesmiddelen (bvb. insuline) die volledig worden terugbetaald. Categorie B voor noodzakelijke geneesmiddelen (bv. antibiotica, bloeddrukverlagers), die worden voor driekwart terugbetaald. C is voor symptomatische geneesmiddelen die het voor comfort verhogen (bv. slijmverdunners), die worden voor 15 procent terugbetaald en D is voor slaapmiddelen of pijnstillers, die worden niet terugbetaald.

Antibiotica en maagzuurremmers zitten nu in categorie B, maar minister De Block wil ze overbrengen naar C om 27 miljoen euro te besparen. Reken maar eens uit: Het antibioticum dat het meeste wordt voorgeschreven is Augmentin. In plaats van 3,5 euro, zullen we daar 12 euro voor moeten betalen. In 2014 gebruikten 1,5 miljoen mensen die geneesmiddel. Voor de maagzuurremmers worden Pantoprazole (meer dan 1 miljoen mensen in 2014) en Omeprazole (630.000 mensen in 2014) fors duurder. De prijzen gaan van respectievelijk 9 naar 28 euro en 12 naar 35 euro!

Maar het is toch waar dat er in België te veel antibiotica en maagzuurremmers wordt geslikt?

Dirk Van Duppen. Dat klopt. Wij gebruiken twee maal zo veel antibiotica als onze noorderburen. Nochtans is het daar heel wat goedkoper dan in België en wordt het volledig terugbetaald. De prijs en het gebruik hebben dus niets met elkaar te maken. Het is de arts die beslist of en welke antibiotica nodig is. Het enige gevolg dat het duurder maken van de pillen zal hebben, is dat kwetsbare patiënten hun noodzakelijke behandeling zullen uitstellen. Een bronchitis wordt dan een longontsteking en dan moet je naar het ziekenhuis. Dat is natuurlijk helemaal geen besparing, om over het leed van die mensen nog maar te zwijgen.  

Bij maagzuurremmers geldt hetzelfde. Maggie De Block zegt in Humo dat mensen dat slikken alsof het snoepjes zijn, maar wanneer je ernstige reflux bijvoorbeeld niet behandeld, kan dat leiden tot zweren in de slokdarm of pre-kankerletsels. Een onbehandelde maagzweer kan op haar beurt leden tot bloeding of perforatie. Daarnaast moet je maagzuurremmers ook chronisch toedienen bij patiënten die ontstekingsremmers of cortisonen moeten gebruiken. Dat gaat over heel wat mensen: rheumapatiënten, patiënten met systeemziekten, longaandoeningen of kanker. Die worden door de minister van Volksgezondheid wel in de steek gelaten.

Dus die medicijnen zomaar van terugbetalingscategorie verhuizen is medisch onverantwoord en maakt noodzakelijke geneesmiddelen onbetaalbaar voor vele patiënten.

Het gaat verder dan antibiotica, he? Ook neussprays moeten er blijkbaar aan geloven!

Dirk Van Duppen. Ja. Gewone ontzwellende neussprays zijn zonder voorschrift bij de apotheker te krijgen. Bij een verkoudheid geef dat op korte termijn comfort. Langdurig gebruik is echter niet goed. Stel dat je een allergie hebt, of een chronische sinusitis, dan zullen bij het stopzetten van de spray de slijmvliezen nog meer gaan opzwellen. Dan gaan patiënten opnieuw naar de neusspray grijpen en loert verslaving om de hoek. Zulke patiënten moeten voor langdurig gebruik een cortisone neusspray gebruiken. Minister De Block wil dat ook cortisone neusspray zonder voorschrift kan gehaald worden bij de apotheker.

Ze verzwijgt echter de ware reden van deze maatregel. Er moet bespaard worden. En als cortisone neusspray ook voorschriftvrij is, zullen mensen sneller naar die neusspray grijpen, dan naar een ontzwellende. Worden geneesmiddelen echter voorschriftvrij, dan moet de patiënt de volle pot betalen. Heel veel patiënten moeten die neusspray maanden- of zelfs jarenlang gebruiken. Nu kost Flixonase, de meest gebruikte cortisonespray 3,71 euro. Bij volle pot wordt dat meteen 15,81 euro. Kijken we opnieuw naar Nederland, zien we dat hij daar slechts een vierde van de Belgische prijs kost. De minister laat dus ook hier kansen liggen, want mocht ze het kiwimodel toepassen op de neusspray, kan ze 15 miljoen besparen en zet ze geen patiënten in de kou.