Foto Solidair, Salim Hellalet

Plan V van N-VA knipt tot 550 euro per maand in opgebouwde pensioenrechten van Vlamingen

auteur: 

Kim De Witte

Kim De Witte is wetenschapper en pensioenspecialist. Hij trekt de Limburgse Kamerlijst van PVDA+

Bart De Wever beweert dat zijn partij, de N-VA, géén sociaal bloedbad wil aanrichten. Volgens Kim De Witte moet hij dan toch zijn eigen pensioensvoorstellen nog eens heel goed bekijken. In een opiniestuk analyseert Kim De Witte het pensioenbeleid van de N-VA. Hij stelt vast dat de N-VA hard wil besparen op de kap van de hardwerkende Vlaming.

"Een van de hardnekkigste en tegelijk foutste beweringen luidt dat de N-VA een sociaal bloedbad zou aanrichten. Het tegendeel is waar. De N-VA zet voluit in op de zwaksten in de samenleving. Zo voorzien we tot en met 2019 een verhoging van de pensioenuitgaven met 6,9 miljard euro. Voor de laagste pensioenen komt er onmiddellijk een verhoging met 2 procent bovenop de index." Zo weerlegt De Wever de kritiek op de pensioenvoorstellen in het Plan V.

De Wever kent zijn eigen pensioenvoorstellen blijkbaar niet goed. Het Plan V stelt dat bij ongewijzigd beleid de extra kost voor de pensioenen tegen 2019 oploopt met 7,9 miljard euro. Maar de N-VA wil slechts 6,9 miljard euro uitgeven. Dat is een besparing van 1 miljard euro. Het is deze besparing die in de verdere uitwerking van het Plan V telkens terug komt.

Deze besparing gebeurt vooral op kap van de hardwerkende Vlaming. Het Plan V voert een pensioenmalus in die voor vele Vlamingen neerkomt op een onteigening van een kwart van de opgebouwde pensioenrechten. Dat moet 2,5 miljard euro opbrengen. Om de zwarte armoede onder onze gepensioneerden te beperken, wil de N-VA 1,5 miljard euro herinvesteren in het verhogen van de laagste pensioenen.

De PVDA+ toonde aan dat de pensioenplannen van de N-VA diep snijden in de pensioenrechten van de hardwerkende Vlaming (zie hier). De N-VA dient de PVDA+ nu van antwoord. “Bij nadere inspectie blijkt die analyse verre van correct”, aldus de N-VA. De N-VA geeft twee inhoudelijke antwoorden: 1° het Plan V zou voorzien in een pensioenbonus voor wie langer werkt en 2° het Plan V voorziet in een verhoging van de laagste pensioenen tot de Europese armoedegrens (zie hier).

Pensioenbonus voor wie langer werkt?

“De PVDA+ houdt ook enkel rekening met een mogelijke pensioenmalus. Geen woord over de pensioenbonus die daartegenover staat: langer werken zorgt steeds voor een beter pensioen”, zo antwoordt de N-VA.

Het Plan V voorziet nergens in een pensioenbonus voor wie langer werkt. Een pensioenbonus werd ingevoerd in 2005, tijdens het Generatiepact. De regering wilde daarmee de bittere pil van de afschaffing van het brugpensioen verzachten. Elke werknemer en zelfstandige die actief blijft tot de leeftijd van 65 jaar kreeg 179,40 euro bruto per maand extra pensioen. De huidige regering schafte deze bonus gedeeltelijk af. Elke werknemer of zelfstandige die actief blijft tot de leeftijd van 65 jaar krijgt nu nog 83,20 euro bruto per maand extra pensioen of bijna 100 EUR minder (zie hier de onthullingen van de PVDA+).

De N-VA voert in plaats van een pensioenbonus, een pensioenmalus in. Deze pensioenmalus onteigent een deel van de opgebouwde pensioenrechten van iedereen die vóór de leeftijd van 65 jaar met pensioen vertrekt. Wie werkt tot 60 jaar verliest 25% van de opgebouwde pensioenrechten. Wie werkt tot 61 jaar verliest 20% van de opgebouwde pensioenrechten. Wie werkt tot 62 jaar verliest 15% van de opgebouwde pensioenrechten. Wie werkt tot 63 jaar verliest 10% van de opgebouwde pensioenrechten en wie werkt tot 64 jaar verliest 5% van de opgebouwde pensioenrechten.

Deze pensioenmalus moet volgens het Plan V maar liefst 2,5 miljard euro aan niet-uitbetaalde pensioenrechten opleveren. De groep van hardwerkende Vlamingen die door deze pensioenmalus wordt getroffen is dan ook zeer groot. De gemiddelde pensioenleeftijd ligt nog steeds onder de 60 jaar. In de eerste plaats omdat er te weinig jobs zijn: 302.601 werklozen in Vlaanderen volgens de RVA (zie hier). In de tweede plaats omdat het zeer moeilijk is voor oudere werknemers die hun werk verliezen om nog een baan te vinden. In de derde plaats omdat het niet altijd evident is voor oudere werknemers om het hoge werkritme vol te houden (zie de recente studie van de HR-dienstverlener Securex daarover).

 De N-VA beweert dat “langer werken steeds zorgt voor een beter pensioen”. Zij bedoelt dat werken tot de leeftijd van bijvoorbeeld 64 jaar ‘slechts’ leidt tot een onteigening van opgebouwde pensioenrechten met 5%, daar waar werken tot de leeftijd van 62 jaar leidt tot een onteigening van opgebouwde pensioenrechten met 15% en werken tot de leeftijd van 60 jaar leidt tot een onteigening van opgebouwde pensioenrechten met 25%. Deze pensioenmalus verkopen als een “pensioenbonus” is mensen beliegen en bedriegen (zie verder).

Naast de pensioenmalus wil het Plan V “grondig wieden in de wildgroei van gelijkgestelde periodes, zoals de gelijkstelling voor zeer langdurig werklozen (langer dan twee jaar)” (zie hier, p. 17). Ook die maatregel snijdt diep in de pensioenrechten van de hardwerkende Vlaming. Voor een werknemer met een brutoloon van 37.500 euro per jaar, die zijn werk verliest op de leeftijd van 58 jaar en die nadien geen werk meer vindt, betekent dit een verlaging van het wettelijk pensioen met 208,35 euro bruto per maand. Voor een werknemer in dezelfde situatie, maar met een brutoloon van 50.000 euro per jaar, betekent dit een verlaging van het wettelijk pensioen met 277,77 euro bruto per maand.

In haar antwoord aan de PVDA+ stelt de N-VA nu dat wie op oudere leeftijd werkloos wordt, toch nog verder pensioenrechten zal opbouwen. Maar dat staat wel anders in het Plan V.

Verhoging van de laagste pensioenen tot de Europese armoedegrens

Volgens de N-VA slaat het verwijt van de PVDA+ dat haar pensioenplan een verarming van de Vlaming is nergens op, omdat de N-VA de laagste pensioenen wil optrekken tot aan de Europese armoedegrens.

Maar de laagste pensioenen optrekken tot aan de armoedegrens doet niets af aan de onteigening van pensioenrechten van hardwerkende Vlamingen die een pensioen hebben opgebouwd boven de armoedegrens. Drie concrete voorbeelden.

Voor André, de postbode die een wettelijk pensioen heeft opgebouwd van 1.200 euro per maand en die niet meer actief is na de leeftijd van 60 jaar, komt de pensioenmalus van de N-VA neer op een onteigening van de opgebouwde pensioenrechten met 300 euro per maand. Zijn pensioen komt dan te liggen op 900 euro per maand. Dat wil de N-VA optrekken tot aan de Europese armoedegrens, die rond de 1.000 tot 1.100 euro per maand zal komen te liggen. Het verlies aan opgebouwde pensioenrechten zou dan minstens 100 euro per maand of 1.200 euro per jaar bedragen.

Voor Anne, de bankbediende die een wettelijk pensioen heeft opgebouwd van 1.600 euro per maand en die niet meer actief is na de leeftijd van 60 jaar, komt de pensioenmalus neer op een onteigening van de opgebouwde pensioenrechten met 400 euro per maand of 4.800 euro per jaar! Dat wil de N-VA werkelijk invoeren, zo blijkt uit haar antwoord.

Voor Michel, de consultant die een wettelijk pensioen heeft opgebouwd van 2.200 euro per maand en die niet meer actief is na de leeftijd van 60 jaar, komt de pensioenmalus neer op een onteigening van de opgebouwde pensioenrechten met 550 euro per maand of 6.600 euro per jaar. Ook dat wil de N-VA dus werkelijk invoeren.

Naar een écht sociaal pensioenbeleid

“Met de sociale correcties bevestigt de N-VA haar profiel van een sociaal geëngageerde volkspartij”, zo verdedigt De Wever het Plan V. Maar wat is er sociaal aan mensen, die 7,5 jaar minder lang leven en 25 jaar minder lang in goede gezondheid verkeren (laag geschoolde arbeiders), te verplichten om te werken totdat ze erbij neervallen? Wat is er sociaal aan pensioenopbouw schrappen voor mensen die geen job vinden, omdat er gewoon te weinig jobs zijn in dit land? Wat is er sociaal aan een kwart van de opgebouwde pensioenrechten onteigenen voor wie niet meer actief is na de leeftijd van 60 jaar (de meerderheid van de Vlamingen momenteel) en dus één tiende minder lang werkt (5 jaar op 45 loopbaanjaren)?

De N-VA herleidt de sociale zekerheid tot een minimale bescherming tegen armoede. Maar een sociale zekerheid die focust op armoede verliest de steun van de middenklasse en wordt een arme sociale zekerheid. Ook de bescherming tegen armoede komt dan vroeg of laat onder druk te staan. Dat bewijzen talrijke voorbeelden uit het verleden en het heden.

De PVDA+ pleit voor een ander pensioenbeleid. De PVDA+ verdedigt het grondrecht op rust na een leven van intense arbeid. Ook voor zij die 7,5 jaar minder lang leven en 25 jaar minder lang in goede gezondheid verkeren (zie hier het recente onderzoek daarover). Het grondrecht op rust met een degelijk pensioen is wel betaalbaar. Het proces van de vergrijzing spreidt zich uit over twintig tot vijftig jaar. Het is geen tsunami. Volgens de Studiecommissie voor de Vergrijzing lopen de kosten voor onze wettelijke pensioenen tegen 2050 op tot 14,9% van ons BBP. Dat is wat landen als Oostenrijk en Frankrijk momenteel al voor hun pensioenen betalen. Vanaf 2050 dalen de kosten voor onze wettelijke pensioenen terug. De babyboomgeneratie verdwijnt dan uit onze bevolkingspiramide.
 
De wettelijke pensioenen zijn betaalbaar wanneer we de rijkdom correct verdelen. De taart is blijven groeien, maar het stuk dat naar de werknemers gaat wordt jaar op jaar kleiner. Een betere verdeling heeft verschillende hoekstenen. De belangrijkste is de sokkel van de sociale zekerheid verbreden met meer stabiele, duurzame en goed betaalde banen. In de zorg, het onderwijs, de woningbouw,....

Die banen kunnen we maken wanneer iedereen, ook multinationals en speculanten, hun belastingen correct betalen. De afschaffing van de notionele intrestaftrek zou ons 3 miljard euro opleveren. De afschaffing van de vrijstelling op meerwaarde van aandelen zou ons 2 miljard EUR opleveren. Een beperkte correctie op de groeiende ongelijkheid van de afgelopen decennia zou ons 8 miljard euro opleveren (bescheiden bijdrage van 1% op de grootste vermogens boven de 1 miljoen euro, gezinswoning niet inbegrepen). Dat laatste kan perfect gebeuren op Europees niveau, samen met een efficiëntere aanpak van de fiscale fraude, via de opheffing van het bankgeheim, de openbaarheid van financiële transacties en een zerotolerantie tegen grote fraudeurs. Dat is verandering voor vooruitgang én verrijking van de hardwerkende Vlaming!

Kim De Witte is wetenschapper en pensioenspecialist. Hij trekt de Limburgse Kamerlijst van PVDA+