PVDA-verkiezingsenquête toont prioriteiten onderstroom :: Armoede, werk en een toekomst voor de jeugd

“Democratie is een voortdurend proces van vraag en antwoord”, zei Peter Mertens toen hij de resultaten van de PVDA-verkiezingsenquête voorstelde. Dat was ook de bedoeling van deze enquête, waarin 41.420 mensen hun prioriteiten konden aangeven en konden reageren op de voorstellen van de PVDA. We vatten de resultaten voor u samen.(Foto Solidair, Vinciane Convens)

Tussen september en december 2013 bevroegen leden van de PVDA een serieus staal van de Belgische bevolking. “De enquête invullen doe je op twintig à dertig minuten,” legt Peter Mertens uit. “40.000 keer een half uur, dat is 20.000 uren werk. En dat werk is niet gebeurd door een commercieel bedrijf, maar door de leden van de PVDA.” Een huzarenstuk dus, dat toont dat de PVDA in dialoog wil gaan met de mensen.

Opvallende prioriteiten

De PVDA liet de bevraagden uit 24 thema’s kiezen welke volgens hen eerst moesten worden aangepakt. Armoedebestrijding (27 %), werk (9 %), en belastingen (7 %) komen bij een grote groep mensen op de eerste plaats. En als we het lijstje maken van de thema’s die het vaakst in de top 3 van de deelnemers voorkomen, dan staan armoedebestrijding, werk en een toekomst voor jongeren (zie grafiek) bovenaan.

Armoedebestrijding krijgt een opvallend prominente plaats, zowel bij actieven als bij niet-actieven, zowel in Vlaanderen als in Wallonië en Brussel. Peter Mertens vindt dat een belangrijk signaal: “Dit staat haaks op wat je dagelijks in de media hoort, dat mensen niet meer bekommerd zouden zijn om elkaar, dat solidariteit een loos begrip is geworden. Wij eisen dan ook resoluut dat alle uitkeringen en inkomens die onder de armoedegrens liggen, boven de grens van menswaardigheid worden getrokken.” Want armoede is niet alleen een probleem bij de meest kwetsbaren in de samenleving. De armoedegrens in België bedraagt 1.000 euro per maand voor een alleenstaande en 2.101 euro voor een gezin met twee kinderen. Ook mensen die voor het minimumloon werken, of alleen maar interimjobs hebben, en vele gepensioneerden, werklozen… krijgen met armoede te maken.

Alle uitkeringen boven de armoedegrens tillen kost 1,5 miljard euro. Veel geld, maar een peulschil in vergelijking met de 6,2 miljard euro die de notionele-interestaftrek ieder jaar kost. “Het gaat om politieke keuzes”, zegt Peter Mertens. En de PVDA heeft haar keuze gemaakt, voegt hij daaraan toe: “Wij kiezen kant in deze samenleving. Niet de kant van overgesubsidieerde multinationals, niet de kant van Voka, niet de ons-kent-ons-kant van de financiële wereld. Neen, wij kiezen kant voor de werkende mensen, voor de jongeren, en voor al wie het moeilijk heeft in de samenleving”, besluit hij.

Het is dus geen toeval dat de PVDA kiest voor Frédéric Gillot en Gaby Colebunders als lijsttrekkers voor de gewestelijke verkiezingen in Luik en Limburg: twee arbeiders, allebei actief in de vakbond. Maar ook jonge lijsttrekkers zoals Jos D’Haese, Michaël Verbauwhede en Aurélie Decoene, respectievelijk 21, 28 en 30 jaar.

Een andere samenleving is mogelijk

Voor 9 van de 24 thema’s konden de respondenten vervolgens uit drie opties één aanstippen dat zij als de beste beschouwen. En ze konden een eigen voorstel doen. Bij de vier hoofdthema’s komt “werk” als belangrijkste oplossing naar boven. 

Werk is nodig om te zorgen voor toekomstkansen voor jongeren (zie grafiek). 43 % van de respondenten kiest als beste oplossing tegen de werkloosheid ook voor fakkeljobs, waarbij oudere werknemers hun ervaring kunnen doorgeven aan jongeren. En in het kader van de armoedebestrijding vindt 42 % dat de regering het probleem van de werkloosheid moet aanpakken in plaats van de werklozen.

46 % van de respondenten vindt dat de fiscale achterpoortjes voor multinationals afgeschaft moeten worden en dat die het wettelijke tarief van de vennootschapsbelasting moeten betalen. De notionele-interestaftrek en de kosten ervan voor de samenleving zetten bijna bij iedereen kwaad bloed.

Ook de al te vaak ongelijke justitie en het milieu (een van de belangrijkste uitdagingen van onze tijd) zullen een prominente plaats krijgen in het programma van de PVDA.

Tijd voor een maatschappijdebat

De thema’s die in het eerste deel van de enquête als de grote prioriteiten naar voren komen, vind je ook heel sterk terug in het derde deel, waar werd gepeild in welke mate de bevraagden akkoord gaan met bepaalde politieke stellingen. 

89 % van de respondenten was het eens met de stelling: “Om de crisis te bestrijden moet de overheid ingrijpen in de economie. Ze moet vertrekken van de behoeften van de mensen, niet van de winst.” 60 % ging “helemaal akkoord” en 29 % gewoon “akkoord”. Met andere woorden, dat is de weg waarlangs de strijd tegen armoede, voor werk, voor een toekomst voor de jongeren en voor een rechtvaardige fiscaliteit moet gevoerd worden. Die opvatting gaat regelrecht in tegen de manier waarop postbodes, treinbegeleiders, leerkrachten… bejegend worden.

In de context van de crisis, waarin ideeën en organisaties die verdeeldheid zaaien, in sommige landen opgang maken, spreekt 85 % van de bevraagden akkoord” met de stelling: “Racisme zaait verdeeldheid onder mensen. Wij willen juist profiteren van de rijkdom van diversiteit in een samenleving die solidariteit verdedigt en waarin er plaats is voor iedereen en iedereen dezelfde rechten heeft”, en 28 % gaat gewoon “akkoord”.

De taalgrens, ook een ideologische grens?

De PVDA ging ook de communautaire kwestie niet uit de weg. Ook al hebben de media en nogal wat politici het daar voortdurend over, toch spreekt 81 % van de respondenten zich uit voor de eenheid van het land. 61 % gaat “helemaal akkoord” met de stelling: “België moet één blijven. Splitsen is niet in het voordeel van de bevolking en zal veel geld kosten”, en 20 % gaat gewoon “akkoord”. 

Als je dat resultaat vergelijkt met de plaats in het publieke debat voor een splitsingslogica, dan kun je daar veel vragen bij stellen. Peter Mertens: “De prioriteiten zijn in het hele land hetzelfde. De werkende mensen, de jongeren, de mensen die het moeilijk hebben, zijn bezorgd over dezelfde thema’s. En daarbij maakt het geen verschil welke taal ze spreken.”

De basis van een verkiezingsprogramma

Voor de PVDA is de grootschalige enquête meteen de start van haar verkiezingscampagne. “Er zit een ongelooflijke rijkdom in de resultaten van de enquêtes. We zullen er alle mogelijke lessen uit trekken voor het opstellen van ons verkiezingsprogramma,” benadrukt de PVDA-voorzitter.

De verschillende lokale afdelingen van de PVDA zullen nu met de resultaten terug naar de mensen gaan om de resultaten voor te stellen en de laatste hand te leggen aan de eisen en de prioriteiten die de partij de komende maanden naar voren zal schuiven. Dat worden ook de prioriteiten voor de verkozenen die de PVDA nu voor het eerst hoopt in het parlement te krijgen.

Democratie in actie!

“Democratie betekent voor ons niet een bolletje kleuren op 25 mei en dan vijf jaar zwijgen. Nee, democratie is een werkwoord”, zegt Peter Mertens. “Democratie is een voortdurend proces van vraag en antwoord, waarmee wij starten bij het begin van de kiescampagne, maar dat stopt daarna niet.”

“De enquête is meer dan de resultaten en de sociologische gegevens die we eruit halen”, legt PVDA-woordvoerder Raoul Hedebouw uit. “De enquête is ook: duizenden politieke discussies op straat, met kennissen… Ik denk dat de rol van een politieke partij in België moet zijn de mensen weer dichter bij de politiek te brengen. De mensen keren zich af van de politiek omdat er zoveel eensgezindheid is onder de politici. Wij ondervinden hoe blij de mensen zijn dat hun mening wordt gevraagd.”

Jongeren, werk en de planeet

Ook Comac, de jongerenbeweging van de PVDA, haalde mee enquêtes op. Aurélie Decoene, voorzitster van Comac, stelt enkele kleine verschillen vast tussen de antwoorden van de jongeren en die van de ouderen. “Vooreerst ook hier: armoede steekt er bovenuit, zij het iets minder dan bij de anderen. Maar het meest frappante is het belang dat jongeren hechten aan werk. Jongeren hebben meer dan andere groepen gekozen voor werk als prioriteit nummer 1.”

Ook zaken als democratie en klimaat krijgen van de jongeren een iets hogere prioriteit. Die resultaten weerleggen het fabeltje dat de jeugd niet geëngageerd is en weinig bezig is met haar toekomst en de wereld rond hen. Het tegendeel blijkt uit de enquête: jongeren willen een leefbare toekomst en ze zijn zich bewust van de uitdagingen voor het klimaat. Ze zijn ook bereid die problemen aan te pakken.

Het commentaar van professor Jan Blommaert 

Jan Blommaert, professor sociolinguïstiek aan de universiteiten van Tilburg en Gent, nam de resultaten van de enquête door. Zijn algemene conclusie: het dominante discours is in tegenspraak met wat veel mensen denken. “Intussen zeggen de woordvoerders van rechts in zowat elk gesprek dat ‘iedereen het erover eens is dat de loonkost omlaag moet’, ‘dat iedereen wel beseft dat we zullen moeten inleveren’, dat een aanval op de belastingparadijzen ‘populistisch’ is, dat fraudebestrijding een ‘heksenjacht’ is ‘op de hardwerkende, sparende en ondernemende’ mens, dat we ‘moeten durven noodzakelijke hervormingen door te voeren’ in het pensioenstelsel en dat we de kleine sociale fraude keihard moeten aanpakken ‘omdat er anders geen draagvlak is voor solidariteit’.

Wel, deze grootschalige enquête legt de kwestie over het ‘draagvlak’ plots in alle helderheid op tafel. Want niet iedereen is van oordeel dat we minder moeten verdienen, de arbeidsregulering en sociale zekerheid moeten afbouwen, de kapitalen ongemoeid moeten laten en middelen uit de samenleving moeten weghalen om ze als fiscale geschenken aan bedrijven door te geven. In werkelijkheid is hier eigenlijk heel weinig volk mee akkoord. De massa - het democratische draagvlak, zeg maar - trekt in een geheel andere richting. Het is een grote verdienste van deze bevraging om dit zo duidelijk te stellen.”

 

Commentaar toevoegen