(Foto Solidair, Karina Brys)

PVDA vraagt “algemeen stemrecht” in de KMO's

auteur: 

Koen Hostyn

In de Kamercommissie Sociale Zaken riep PVDA-volksvertegenwoordiger Raoul Hedebouw minister van Werk Kris Peeters op de drempel voor sociale verkiezingen voor de ondernemingsraad te verlagen. Want ondanks de wet van 1948, een Europese Richtlijn uit 2002 én een arrest van de Raad van State, die allemaal klaar en duidelijk zijn over een drempel van 50 werknemers, kiest de regering nog steeds voor een drempel van 100 werknemers. “Door te wachten op een akkoord met de werkgevers, mist deze regering een historische kans”, reageerde Raoul Hedebouw.

Woensdagnamiddag 6 mei diende Raoul Hedebouw een amendement in bij het “wetsontwerp betreffende de sociale verkiezingen”, om de drempel voor sociale verkiezingen in de ondernemingsraad te verlagen van 100 naar 50 werknemers. Die wet regelt de voorwaarden waaronder er in 2016 opnieuw verkiezingen zullen plaatsvinden voor een ondernemingsraad in meer dan 3.800 grote bedrijven, en voor een comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW) in meer dan 6.800 middelgrote bedrijven.

Vlak na de Tweede Wereldoorlog werd – in de wet van 1948 tot oprichting van een ondernemingsraad – de drempel voor het oprichten van een ondernemingsraad in bedrijven vastgelegd op 50 werknemers. Maar onder druk van de werkgeversorganisaties, worden de ondernemingsraden sindsdien steeds slechts verkozen vanaf 100 werknemers. De eigen wetten worden in ons land dus niet gerespecteerd, en dit al 67 jaar lang. Onlangs heeft de Raad van State dit ook bevestigd. 

Hedebouw haalde in de Commissie Sociale Zaken een Europese richtlijn boven, die dateert van 2002. Die richtlijn geeft ons land tot 2005 de tijd om deze drempel te verlagen naar 50 werknemers. Maar tot vandaag is dit nog steeds niet het geval. Raoul Hedebouw: “Het is raar. Als het gaat om liberaliseringen en privatiseringen, zijn de meerderheidspartijen er als de kippen bij om Europese richtlijnen om te zetten. Maar wanneer het gaat om sociale verkiezingen, is het plots stil…”

“Algemeen stemrecht” in de KMO's

In bedrijven met minstens 50 werknemers zijn er verkozenen in het comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW). Maar in de KMO's met minder dan 50 werknemers zijn er helemaal géén sociale verkiezingen. De werknemers van de ondernemingen uit de privésector met minder dan 50 personeelsleden vertegenwoordigen nochtans bijna de helft van de totale tewerkstelling in de privésector. Bij sociale verkiezingen zijn niet alle werknemers gelijk. In tegenstelling tot wat men soms denkt, is er in ons land dus nog altijd geen "algemeen stemrecht"

In die KMO's verdienen werknemers gemiddeld minder dan in de grotere ondernemingen. De aanwezigheid van de vakbond is cruciaal voor de werknemers om hun rechtmatig deel van de gecreëerde rijkdom te krijgen. En ook de arbeidsomstandigheden zijn in de KMO's zijn doorgaans minder goed dan in andere ondernemingen.

Werknemers in KMO's lopen twee keer meer risico op arbeidsongevallen, onder andere omdat er geen overlegorgaan bestaat waar afgevaardigden van het personeel de veiligheidsnormen kunnen verdedigen. Conflicten worden er meestal niet in der minne geregeld; integendeel. Meer dan 2/3 van de procedures voor de arbeidsrechtbanken tussen werkgevers en werknemers hebben betrekking op KMO's.

“Nauw aan het hart”

Traditioneel is de campagne voor de sociale verkiezingen goed voor een opstoot van vakbondbashen door het patronaat en zijn waterdragers. Zuhal Demir (N-VA) begon al in Kamercommissie. Zij maakte van het debat in de commissie Sociale Zaken gebruik om opnieuw een aanval te lanceren op de bescherming van de vakbondsafgevaardigden. Deze zogenaamde “superbescherming” moet volgens haar verdwijnen.

Raoul Hedebouw repliceerde dat deze discussie hem nauw aan het hart ligt. “Want mij moeder werd als delegee onterecht ontslagen.” Hij stelt dan ook voor om de bescherming van afgevaardigden meer sluitend te maken. En de rechtbank de mogelijkheid te geven om onterecht ontslagen werknemers hun job terug te geven, zoals nu ook in Frankrijk al het geval is.

Historische kans

Op de commissie Sociale Zaken zei minister Kris Peeters dat hij “zich altijd aangesproken voelt wanneer ik mogelijks iets historisch zou kunnen doen, maar gezien de gevoeligheden en de adviezen van de Nationale Arbeidsraad, zal ik mij wat moeten inhouden en mogelijks op andere vlakken historische daden stellen, die mij door u worden aangereikt”.

Hedebouw repliceerde dat, als we moeten wachten op de werkgevers, de drempel voor sociale verkiezingen voor ondernemingsraden nooit verlaagd zal worden. Hij diende dan ook een amendement in om de drempel voor de ondernemingsraad eindelijk te verlagen tot 50.

De sociale verkiezingen in cijfers (2012)

Om de vier jaar vinden sociale verkiezingen plaats. De volgende zijn in mei 2016. De kandidaten voor deze verkiezingen stellen zich voor op lijsten die ingediend zijn door de organisaties die de werknemers vertegenwoordigen (ABVV, ACLVB en ACV).

In 2012 vonden verkiezingen voor de ondernemingsraden plaats in 3.600 ondernemingen waar 1.462.400 mensen werkten. Verkiezingen voor de comités voor preventie en bescherming op het werk vonden plaats in 6.800 ondernemingen met in totaal 1.679.400 werknemers. 799.705 kiezers namen deel aan de verkiezingen voor de ondernemingsraden en 883.976 aan de verkiezingen voor de comités voor preventie en bescherming op het werk. De opkomst bedroeg respectievelijk 70,2% en 71,9%.

Voor de ondernemingsraden stelden 55.831 mensen zich kandidaat en werden er 19.023 verkozen. Voor de comités stelden 69.285 mensen zich kandidaat, van wie er 25.585 verkozen werden. In totaal waren er 125.116 kandidaten en werden 44.608 mensen verkozen.