Foto Solidair, Vinciane Convens

PVDA vraagt bevriezing justitiehervorming die toegankelijke en democratische justitie in gevaar brengt

auteur: 

Webteam PVDA

In de Kamer probeert de regering momenteel fundamentele wijzigingen aan te brengen aan justitie. Op een drafje. De geplande hervormingen worden verpakt in vier grote potpourriwetten. Vrijdag 11 september wordt in de parlementscommissie gestemd over de eerste potpourriwet. “Het plan van Minister Geens houdt een groot gevaar in voor een toegankelijke en democratische justitie”, waarschuwt Ivo Flachet, justitiespecialist van de PVDA.

Ook de hoogste magistraten van ons land luiden de alarmbel over justitie. Zowel in de Franstalige  als de Nederlandstalige pers  klinkt het unisono: “wij zitten tot over ons tandvlees en kunnen niet verder besparen”. De regering bespaart 10% op justitie, terwijl er nu al overal mensen te weinig zijn. Wie in aanraking komt met justitie merkt dat aan de buitenkant: griffies die niet bereikbaar zijn in de namiddag, mensen die veel langer moeten wachten op een uitspraak,… Binnenin is de malaise nog veel groter. Dat kan ook moeilijk anders, nu ons land maar ongeveer 0,7 % van zijn overheidsuitgaven aan justitie besteedt en daarmee slechter doet dan 44 van de 46 landen aangesloten bij de Raad van Europa.

Dat magistraten op die manier naar buiten treden is nooit gezien. Hun kritieken zijn buitengewoon scherp. Zij wijzen erop dat justitie een luxeproduct is geworden, niet meer betaalbaar voor de gewone burger. Ze waarschuwen ervoor dat de uitvoerende macht (de regering) de rechterlijke macht dermate aan het inperken is dat ze niet meer zelfstandig kan functioneren. 

Justitie wordt nog ontoegankelijker

Deze kritieken werden al langer geformuleerd door een grote groep middenveldorganisaties, onder andere verenigd in het Platform “Justitie voor Iedereen”. Met de BTW op advocatenkosten is de kost voor de gewone burger met 21% toegenomen.

Er is de kwestie van de kost, maar ook van de toegankelijkheid. Alle maatregelen die Minister Geens in petto heeft in Potpourri I, hebben tot doel om het aantal procedures te verminderen en de rechten van de verdediging te beperken. Zijn plan maakt het voor een gewone burger nog moeilijker om zonder een advocaat naar de rechter te stappen. De mogelijkheid om  in beroep te gaan wordt zwaar afgeremd, men kan gemakkelijker veroordeeld worden als men niet aanwezig is op de zitting, vredegerechten worden gesloten, deurwaarders krijgen meer mogelijkheden om facturen te innen en ga zo maar door. Allemaal maatregelen tegen “jan met de pet”. 

Een neoliberaal en repressief plan

Geens heeft een plan voor justitie. Maar wie door de newspeak heen kijkt, ziet dat dat plan een neoliberaal en repressief plan is.

“Justitie moet functioneren als elke andere onderneming”, zegt Geens. Het klinkt aanlokkelijk maar de gevolgen voor de gewone burger zijn desastreus. Met deze logica werden bepaalde kosten van justitie (de rolrechten) eind 2014 al verdubbeld. Zo kost een verzoekschrift geen 50 euro maar ineens 100 euro. 

De regering wilt de toegang tot justitie afremmen. Maar ook de  kwaliteit van de rechtspraak zal er niet op verbeteren. Men schaft kamers met 3 rechters af en beperkt de motiveringsverplichting voor vonnissen. Het is een recept dat in andere landen al mislukt is: “De managementaanpak werd al toegepast in Nederland, wat leidde tot een merkbare uitholling van de kwaliteit van de uitspraken. Het valt te vrezen dat evaluatie van de rechtspraak meer zal gebeuren op basis van het aantal vonnissen en de snelheid van handelen, dan van de democratische kwaliteit ervan”, vertelt Flachet.

Het gerechtelijk apparaat zal zich daarenboven alleen nog bezighouden met wat het establishment nodig heeft. Voor Geens moet justitie er vooral zijn om te straffen en efficiënt te werken voor wie geld heeft. Alle andere taken worden afgestoten. Zo perkt Potpourri I de rol van de arbeidsauditeurs in daar waar ze mensen helpen die een betwisting hebben over sociale zekerheid en dat ondanks het verzet van de Nationale Arbeidsraad. 

Verder wil de regering elke controle van de rechterlijke macht op de regering, politie- en inlichtingendiensten verbieden. Vandaar dat één van de belangrijkste voorstellen de inperking van de macht van de onderzoeksrechter is, één van de weinige rechters die grote fiscale fraude kan ontdekken of de politie kan terugfluiten als ze haar boekje te buiten gaat. Als dit wordt overgelaten aan het openbaar ministerie (procureurs) die onder de uitvoerende macht vallen, mogen we er zeker van zijn dat alle potjes gedekt blijven. 

De PVDA wijst de plannen van de regering af en roept het parlement op ze niet goed te keuren. De besparingen moeten teruggedraaid worden. Ivo Flachet : “De situatie is uitzonderlijk. De PVDA verwerpt de logica waarbij justitie als een marktproduct wordt benaderd en wordt afgemeten op rendement, net zoals een privébedrijf. Dat justitie efficiënter en moderner kan en moet, is niet te betwisten. Maar de vraag is voor wie en om wat te doen. Justitie moet een openbare dienst zijn, betaalbaar en toegankelijk voor de gewone mens.  En democratisch, door permanente controle uit te oefenen op de uitvoerende macht en door het behoud van de onderzoeksrechter.” 

Zelfs de magistraten stellen dat het geen zin heeft om over de potpourriwetten te discussiëren zolang de besparingen niet worden teruggedraaid en er werkelijk wordt geïnvesteerd in justitie.

Deze alarmkreet van de hoogste magistraten kan niet worden genegeerd. Het is duidelijk dat de uitvoerende macht de rol van de rechterlijke macht uitholt. De wetgevende macht moet een duidelijk signaal geven dat ze dit niet pikt.

Flachet besluit : “Concreet vraagt de PVDA een bevriezing van de potpourriwetten. De klachten van de magistraten en middenveldorganisaties moeten ernstig worden genomen. De kop verder in het zand steken is een rechtsstaat onwaardig. We hebben nu meer dan ooit nood aan een openbaar debat over justitie met alle actoren. We staan op een kruispunt: ofwel wordt justitie alleen nog toegankelijk voor de rijken, ofwel kiezen we voor een justitie onder democratische controle waar ook gewone mensen nog terecht kunnen. We kunnen de crisis in de Belgische justitie alleen oplossen door maatregelen te nemen voor een democratisch, participatief en efficiënt rechtssysteem. Justitie mag geen verlengstuk zijn van de uitvoerende macht enkel in dienst van het establishment en de meest gegoeden”.

 

Commentaar toevoegen