15 december 2014, Antwerpen. (Foto Solidair, Karina Brys)

Regering vreest nieuw actieplan vakbonden

Op 15 januari ontmoeten regering, werkgevers en vakbonden elkaar in het kader van een discussie over de besteding van de welvaartsenveloppe, de eindeloopbaanproblematiek en de creatie van jobs. Boven de hoofden zweeft het spook van verdere vakbondsacties.

Vanwaar die plotse vergaderijver van regering en werkgevers? De vorige maanden werden hoorden we uit die hoek bijna alleen forse uitspraken: alle voorstellen voor overleg of van alternatieven werden van tafel geveegd met altijd dezelfe one-liner: ‘staat niet in het regeerakkoord’. Na één grote betoging, drie provinciale stakingsdagen en één nationale stakingsdag is de toon van de regering en de werkgevers helemaal veranderd.

Regering in nauwe schoentjes

Op een vraag van een journalist naar zijn vooruitzichten antwoordde Bart De Wever tijdens de kerstvakantie: “Dat de toestand wat kalmeert. Dat we wat draagvlak creëren. Dat het beleid wat op de rails komt. Dat we door de tunnel kunnen fietsen. Dat het perspectief terugkomt. Mensen kunnen veel hebben zolang ze maar overtuigd zijn dat er een regenboog is aan het einde van de rit.”[1]

Bart De Wever en de regering zijn geschrokken van de omvang en de heftigheid van de stakingen en het sociale verzet. Ze zijn bang dat de stakingen hervatten. Want dan zou de regering haar beleid grondig moeten bijsturen of ermee kappen.  De regering beseft ook dat de stakingen een steeds groter draagvlak krijgen bij de publieke opinie. In Brussel, in Wallonië én in Vlaanderen. Dat had schaduwpremier Bart De Wever nooit voor mogelijk gehouden. En er is meer: de burgerbeweging Hart boven Hard, die was ontstaan als reactie tegen de besparingen van de Vlaamse regering, nam vanaf september het voortouw om een draagvlak voor het sociaal verzet te creëren. Ondertussen heeft Hart boven Hard navolging gekregen in het Franstalige deel van ons land met de Franstalige burgerbeweging, Toute Autre Chose. Allemaal zaken die het draagvlak van het protest versterken en die het draagvlak voor het regeringsbeleid nog verder ondergaven.

“Dat het perspectief terugkomt”: Bart De Wever is "vooral geschrokken van de tgv aan desinformatie” [2]. Met andere woorden, het is het sociaal verzet dat in de publieke opinie heeft kunnen scoren met hun kritieken op de maatregelen van de regering. “Het grote probleem is dat de regering bijzonder slecht gecommuniceerd heeft”,[3] zegt ook CD&V’er Eric Van Rompuy.

Ook N-VA in het nauw

Bart De Wever constateert ook dat het sociaal verzet de onrechtvaardigheid van de fiscaliteit op de agenda heeft weten te zetten: “De geest is uit de fles en die krijg je er niet meer in. Alles (Marc Coucke verkocht zijn bedrijf met grote winst, LuxLeaks) wordt allemaal op één hoop gegooid: dé rijken. 'De rijken betalen niet.'” [4]

Bart De Wever ziet ook met lede ogen hoe zijn partij (N-VA) daardoor bij de publieke opinie pluimen verliest: “Maar het is er goed ingehamerd: dat verhaal van de superrijken die aan alles ontsnappen en vooral dat deze coalitie dat ook wil. En zeker de N-VA. Omdat het een partij zou zijn die 30 percent haalt, maar enkel voor één percent opkomt”[5]. Daarom lanceert Bart De Wever een mediaoffensief op verschillende fronten met de bedoeling het verloren terrein terug te winnen.

Verdeeldheid bij regering en werkgevers

Het sociaal verzet heeft de tegenstellingen in de regering tussen N-VA en Open Vld enerzijds en CD&V en MR anderzijds doen toenemen. N-VA en Open Vld wilden eerst niet weten van het mini-akkoord[6], met een prijskaartje van meer dan 100 miljoen, maar de regering keurde dat toch goed uit schrik dat CD&V anders misschien de regering zou hebben laten vallen. Vicepremier Jan Jambon (N-VA) gaf toe dat zijn partij een bocht had gemaakt: “We nemen nu een bochtje om uiteindelijk het doel te bereiken dat in het regeerakkoord vooropgesteld wordt”[7]. Al die zaken tonen dat de tegenstellingen binnen de regering scherper worden.

En ook bij de werkgevers zijn de tegenstellingen gegroeid. Er gaat geen dag voorbij of een of andere werkgever zet zich in een krant af tegen de indexsprong, omdat “die de vakbonden woest maakt”. De Tijd schrijft: “Het gemor uit de bedrijfswereld is een extra domper voor de regering. Die kreunt al maanden onder het gebeuk van de bonden en de oppositie dat ze de middenklasse laat bloeden om cadeuas uit te delen aan de rijken en de bedrijven. Nu ook de bedrijven aan de klaagmuur staan, lijkt de regering voor niemand nog goed te kunnen doen.”[8]

Vijf sterke troeven en één supertroef

De sociale strijd beschikte de voorbije maanden over zes sterke troeven. De interprofessionele solidariteit, de eenheid rond centrale verzuchtingen, de nationale eenheid tussen Vlamingen Walen en Brusselaars, het gemeenschappelijk vakbondsfront en een groot draagvlak bij de bevolking. Die troeven kwamen samen in een zesde supertroef: een enthousiasmerend actieplan. Het actieplan organiseerde de interprofessionele, nationale, syndicale en publieke solidariteit in een strijd voor de centrale verzuchtingen: intrekking van de indexsprong, geen verhoging van de pensioenleeftijd, stop de afbouw van de openbare diensten en invoering van een vermogenswinstbelasting.

Met deze sterke troeven heeft het sociaal verzet de regering een paar maanden na haar aantreden al in problemen gebracht. Daarom zet de regering alles op alles om nieuwe stakingen te vermijden. Met overleg, met een betere communicatie, met powerplay dat ‘stakingen toch niets uithalen’… Het moet allemaal dienen om een nieuw actieplan, gelijkaardig met het vorige, te voorkomen. Want de regering beseft dat zulk een nieuw actieplan de regering tot serieuze toegevingen zal dwingen.

[1] http://m.newsmonkey.be/article/27421

[2] http://m.newsmonkey.be/article/27421

[3] De Tijd 30 december 2014

[4] http://m.newsmonkey.be/article/27421

[5] http://m.newsmonkey.be/article/27421

[6] Voor meer info over dat mini-akkoord zie http://pvda.be/artikels/geen-enkele-belangrijke-toegeving-van-regering-onder-de-kerstboom

[7] De Standaard 24 december 2014

[8] De Tijd 30 december 2014