Huisarts en PVDA-raadslid Dirk Van Duppen op een actie van Ringland. (Foto Solidair, Karina Brys)

Ringland: ommekeer op vlak van mobiliteit, leefbaarheid en democratie

Ringland presenteerde vrijdag 24 april op een persconferentie in de Singel de resultaten van de studies die het dankzij crowdfunding – steun van het publiek – heeft laten uitvoeren op zijn concept. Solidair sprak hierover met Dirk Van Duppen, huisarts en PVDA-gemeenteraadslid, die heel de problematiek van het fijn stof mee op de politieke agenda heeft gezet. Dirk Van Duppen was vanaf de eerste uren betrokken bij de Antwerpse actiegroepen.

Gazet Van Antwerpen (GVA) titelde uw uitspraak in de gemeenteraad “Studies Ringland zijn een kantelmoment”. Waarom bent u zo onder de indruk van de resultaten?

Dirk Van Duppen. Het meest verrassende in deze studies, zijn de resultaten over de mobiliteit. Aan de hand van nieuwe inzichten toonde het studiebureau Vectris aan dat tot nog toe de verkeersstromen in en uit de stad foutief zijn ingeschat. Op de Antwerpse Ring rijdt naast doorgaand vrachtverkeer opvallend veel personenverkeer. Verkeer vanuit de stadsregio, vanuit de districten, vanuit de omliggende gemeenten of vanuit het verdere achterland. 160.000 personenwagens verweven zich dagelijks kriskras met de 82.000 vrachtwagens die over de ring denderen. Dat is de hoofdoorzaak van het fileprobleem op de Ring. Dat leidt tot vele weefbewegingen, harmonicafiles, terugslagfiles, talrijke ongevallen en calamiteiten.

Dat probleem los je niet op door de Ring te sluiten. De Oosterweelverbinding zal de files niet oplossen, Ringland wel.

Ringland vergroot de capaciteit van de Ring met 50% en op sommige plaatsen, zoals aan het Sportpaleis, met 100%

Ringland scheidt het doorgaande verkeer in buitenste tunnels van het stedelijke verkeer in de binnenste tunnels. Er zijn geen weefbewegingen meer bij op- en afritten. De snelheden in de tunnels zijn beperkt om een maximale doorstroming toe te laten en het vrachtverkeer is verboden in de binnentunnels. Dat vergroot de capaciteit van de Ring met 50% en op sommige plaatsen, zoals aan het Sportpaleis, met 100%.

Is er dan nog een derde Scheldekruising nodig?

Dirk Van Duppen. Zo’n peperdure derde Scheldekruising is dan inderdaad meer dan waarschijnlijk overbodig. Minister van Mobiliteit Weyts (N-VA, n.v.d.r.) zei in Villa Politica dat de berekeningen van Ringland zijn gebeurd vanuit de veronderstelling dat er een derde Scheldekruising komt, maar dat is onwaar. Ringland vraagt dat zulke berekeningen met en zonder de verschillende voorliggende Scheldekruisingen nog zouden gebeuren.

Het grootste deel van het vrachtverkeer kan afgeleid worden van de Ring via de aanleg van de A102 van Wijnegem naar Ekeren-knooppunt. Dat verkeer kan via de Liefkenshoektunnel naar de overkant van de Schelde. Dan is met de sterk verhoogde doorstromingscapaciteit van Ringland een bijkomende tunnel niet nodig. Ringland vraagt dus dringend de prioriteiten om te keren en te beginnen met de aanleg van Ringland. Alle bijkomende uitgaven voor de realisatie van het BAM-tracé zijn nu kosten op het sterfhuis.

Met Ringland krijgen we 400 ha groene ruimte bij en plaats voor 15.000 wooneenheden

Na deze studies hebben we een Ringland XL, zegt u. Wat bedoelt u daarmee?

Dirk Van Duppen. Ringland wilde in zijn oorspronkelijke ontwerp 12 kilometer Ring overkappen. Maar de studiebureaus, die aanvankelijk twijfelachtig stonden tegenover het project, hebben de ambities verruimd. Naargelang de concrete resultaten van hun onderzoek meer en meer bekend geraakten, groeide hun enthousiasme. Nu komen ze af met 15,6 kilometer overkapping. Ook het stuk aan de Kennedytunnel op Linkeroever ter hoogte van Zwijndrecht overkappen ze. Het verkeer komt van min één in de tunnel, laat het nog een kilometer doorrijden op min één. Ook het stuk van de E313 dat langs het Rivierenhof in Deurne scheert wordt overkapt en Hoge Landen in Ekeren, Merksem en Luchtbal krijgen ook een overkapping.

We krijgen daardoor 400 ha groene ruimte bij en plaats voor 15.000 wooneenheden. Rond de stations komt er plaats voor kantoorgebouwen, scholen, horeca, winkels en andere bedrijvigheid. De omwonenden kunnen eindelijk met het raam open slapen. De VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek, n.v.d.r.) heeft samen met deskundigen van de universiteiten van Leuven, Gent en Hasselt de verbetering van de luchtkwaliteit in kaart gebracht. Ze berekenden dat Ringland alleen al door verbetering van de luchtkwaliteit jaarlijks 22 mensenlevens redt. Aan de tunnelmonden zijn er nog concentraties van vervuiling. Daarop is men aan het zoeken om deze met slimme constructies en filtersystemen op te vangen.

Het valt me op dat de meerderheidspartijen zeer gematigd reageren

Wat waren de reacties in de gemeenteraad op uw interventie voor Ringland?

Dirk Van Duppen. Ik had kort de belangrijkste resultaten van de studies voorgesteld en gevraagd voor een themacommissie over Ringland op de raad. Ik vroeg ook wat de reactie is van de schepen voor Mobiliteit Koen Kenis (N-VA, n.v.d.r.) op deze resultaten. Het valt me op dat de meerderheidspartijen zeer gematigd reageren. De schepen ging de studies grondig bestuderen zei hij en ging akkoord met een raadscommissie.

Dat klinkt positief.

Dirk Van Duppen. Ja, maar dat stak schril af met zijn antwoord op de gemeenteraad van 20 oktober vorig jaar. Dat was toen mijn allereerste gemeenteraad en ik had als eerste interpellatie een vraag om vanuit de stad 10.000 euro steun te verlenen aan de studies die Ringland wilde opzetten. De reacties van N-VA-gemeenteraadslid Kevin Vereecken en van schepen Koen Kenis op mijn vraag waren toen echt hilarisch. Zeker als je ze bekijkt vanuit wat nu uit die studies allemaal is voortgekomen. Het zou mooi zijn om beide heren vandaag met die uitspraken te confronteren.

De studies die Ringland liet uitvoeren, kostten 100.000 euro, terwijl de Vlaamse regering sinds 1996 al 150 miljoen euro uitgaf aan studies

Wat zeiden ze dan?

Dirk Van Duppen. Vereecken zei bijvoorbeeld: “Voor de verkiezingen was Ringland voor u mijnheer Van Duppen het hemelse manna. En nu moet je het nog gaan bestuderen. Ik heb medelijden met die kiezers die u geloofden en nu komt ge nog geld vragen om uw kiezersbedrog te financieren. (…) Wat we absoluut niet mogen doen, is massa’s tijd en geld verliezen in studies, terwijl het verkeer vast loopt, om dan uit te komen dat we in een luchtkasteel hebben geïnvesteerd.”

En schepen Kenis deed niet onder. Hij zei: “Als we straks aan iedereen die een studie over iets wil doen geld gaan moeten geven, dan zeggen we nee, dat doen we niet mijnheer Van Duppen.” Dankzij de sociale media kun je mijn interventie van 20 oktober, maar ook die van Yasmine Kherbache van sp.a en van Wouter Van Besien van Groen, samen met de antwoorden van beide N-VA’ers herbekijken op YouTube. Echt de moeite om te doen, om de ogen en oren eens de kost te geven. (Bekijk hier de interventies)

Dan moet je ook weten dat Ringland deze studies die nu door iedereen, journalisten, deskundigen, opiniemakers en politici geprezen worden heeft laten uitvoeren voor 100.000 euro. CD&V-parlementslid Dirk De Kort zei in Gazet van Antwerpen: “Mooier studiemateriaal dan dit kun je nauwelijks krijgen” en Open Vld-minister en gemeenteraadslid Annemie Turtelboom zei: “Ik heb de indruk dat we echt vorderingen maken in het dossier.”

Daartegenover staat dat sinds toenmalig gouverneur Camille Paulus in 1996 zijn eerste studie bestelde om de ring te kunnen sluiten, hieraan al 150 miljoen euro aan bestelde onderzoeken werd uitgegeven. Politici zeggen dat de actiegroepen de zaak vertragen maar ze hebben wel zes jaar over hun eigen overkappingsonderzoek gedaan. Ringland klaarde die job op nog geen zes maanden. De resultaten van die studies kun je helder uiteengezet allemaal terugvinden op www.ringland.be.

Een democratie kan niet werken zonder goed geïnformeerde, mondige burgers. Daarin spelen progressieve deskundigen een vooraanstaande rol

Het is toch opvallend hoe actiegroepen met weinig middelen zo’n stempel weten te drukken op het beleid, hoe verklaart u dat?

Dirk Van Duppen. Dat is nu de kracht van een dynamische, participatieve democratie. StRaten-generaal, Ademloos en nu Ringland hebben met uiterst weinige middelen bergen verzet in dit dossier. Niet alleen uiteraard, maar door de hulp van duizenden vrijwilligers. Informeren, sensibiliseren, organiseren en mobiliseren luidt het devies.

Een democratie kan niet werken zonder goed geïnformeerde, mondige burgers. Daarin spelen progressieve deskundigen een vooraanstaande rol. Zo kon ik op 12 maart voor Ademloos een bomvolle Horta-zaal van meer dan 500 mensen toespreken over de Lage Emissie Zone en de nieuwste inzichten in de impact van verkeer op gezondheid. Ademloos zet het filmpje van de presentatie en de slides professioneel op zijn website. Dat wordt gretig gedeeld en de kennisverspreiding is niet meer tegen te houden.

Zo’n democratie kan ook niet zonder een goed ontwikkeld middenveld. Van actiegroepen tot vakbonden, buurt-  en natuurverenigingen: zij zijn een essentiële schakel in het democratisch proces. Denk maar aan het succes van een burgerbeweging als Hart boven Hard in het sociaal verzet. Ik heb het hier vanaf begin allemaal kunnen meemaken. Eind 2007 waren wij onder de indruk van het feit dat de meerderheid van onze patiëntjes moesten puffen tegen astma. Even later legden wij het verband met het verkeer op de autosnelwegen die Deurne doorkruisen. We hoorden van de Lange Wapperbrug die heel die toestand nog zou verergeren. Het contact met Ademloos was gelegd. We organiseerden met Geneeskunde voor het Volk en de PVDA tientallen volksvergaderingen waarop de mensen van stRaten-generaal en Ademloos, en later ook Ringland de buurtbewoners informeerden.

Maar zegt men nu niet dat de klassieke partijpolitiek achterhaald is?

Dirk Van Duppen. Het hangt er natuurlijk vanaf welke partijpolitieke visie op democratie je voor ogen hebt. Voor Bart De Wever en co is dat duidelijk. Zoals komiek Michael Van Peel op zijn eindejaarconference zei: “Als het verkiezingen zijn dan zijn we allemaal kiezers. Dan staat de kiezer boven alles. Maar eens dat de verkiezingen voorbij zijn dan zijn we burgers. En burgers moeten zwijgen, want de kiezer heeft gesproken.” Voor Bart De Wever en co betekent democratie eens om de vijf jaar een bolleke aanklikken, nadat een gigantische geldverslindende marketing en mediacampagne op wetenschappelijk uitgekiende wijze de kiezers aanzet op dit soort politici te stemmen. Naar aanleiding van de Ringlandstudies had Terzake maandag nog een interessant interview over dit fenomeen met socioloog Luc Huyse.

Als de bevoegde politici niet willen luisteren naar de studieresultaten van Ringland, dan is het misschien opnieuw tijd om een volksraadpleging te houden

Professor Huyse zei daarin: “Nu zegt men: het primaat van de politiek moet domineren. De kiezer heeft gesproken en nu moet hij zwijgen. Dat staat haaks op wat mensen willen. Dat lukt niet.”

Dit soort democratie staat inderdaad haaks op wat we met de PVDA willen in beweging krijgen. Neem nu de volksraadpleging tegen het BAM-tracé van 18 oktober 2009. De eerste volksraadpleging in Antwerpen ooit gehouden. Ik ben er nog altijd fier op dat we toen met onze partij het grootste aantal handtekeningen van de 66.000 die dienden om het referendum af te dwingen hadden opgehaald voor Ademloos.

60% van de deelnemende Antwerpenaren sprak zich toen uit tegen het BAM-tracé. De Lange Wapperbrug werd wel begraven, maar het BAM-tracé bleef overeind. Een referendum zou bindend moeten zijn. Zoals in Zwitserland. Daar kunnen burgers zelf de politieke agenda bepalen als ze 100.000 handtekeningen ophalen. Zo schoten ze in Zwitserland in 2014 de geplande aankoop van peperdure straaljagers met een referendum af. Wel dat idee van een bindend referendum staat mooi uitgewerkt in het nieuwe boek van Peter Mertens en vijftien andere auteurs: ‘De miljonairstaks en zeven andere briljante ideeën om de samenleving te veranderen’. Zulke boeken zijn een positief wapen in de strijd voor een dynamische en participatieve democratie. En als nu de bevoegde politici niet willen luisteren naar de studieresultaten van Ringland, dan is het misschien opnieuw tijd om een volksraadpleging te houden. Dan komt in ieder geval Ringland als een #Helfie vlak in het gezicht van Bart De Wever terecht.