Op één dag tijd brachten strijdvaardige studenten 1.000 solidaire Gentse inwoners bijeen, tegen racisme en haat, tegen fascisme en extreemrechts, tegen Schild & Vrienden. (Foto Solidair, Geertje Franssen)

Schild & Vrienden: N-VA wist van niets? Feiten tonen iets anders

Meer dan 20 actieve leden van Schild & Vrienden hebben bestuursfuncties binnen N-VA of zijn kandidaat voor de N-VA bij de komende verkiezingen. “We wisten van niks”, reageren Bart De Wever en Jong N-VA voorzitter Tomas Roggeman na de Pano-reportage. Nochtans was het probleem van radicalisering binnen Jong N-VA al langer bekend. Flauwe komedie dus.

De Pano-reportage van woensdagavond over de rechts-extremistische aard van de organisatie Schild & Vrienden heeft Vlaanderen wakker geschud. Wie dacht dat openlijk fascistisch gedachtegoed, inclusief verheerlijking van Adolf Hitler, rassenideologie en antisemitisme nooit meer kan terugkomen, heeft een belangrijke les geleerd: we moeten als samenleving waakzaam blijven en elk opduiken van reactionair gedachtegoed bestrijden. De leden van Schild & Vrienden poseren met verboden wapens en deden samen schietoefeningen in het buitenland. Dries Van Langenhove, oprichter van de beweging, waarschuwt dat de “dag van het geweld” eraan komt.

Theo Francken na een diner met onder andere Dries Van Langenhove en Michiel Vantongerloo, oprichters van Schild & Vrienden, en Bo De Geydt, oprichter van Génération Identitaire Vlaanderen, in juni 2013

Voor de N-VA komen de onthullingen zeer ongelegen, een maand voor de gemeenteraadsverkiezingen. Tientallen leden van Schild & Vrienden zijn actief in de N-VA, waarvan minstens twee dozijn een bestuursfunctie hebben of op de kieslijsten van N-VA staan. En er zijn nog meer banden tussen de fascistische studentenvereniging en de N-VA. Naar eigen zeggen werd Schild & Vrienden opgericht om de lezingen van Staatssecretaris Theo Francken (N-VA) te “beschermen”. De oprichters kennen Francken ook persoonlijk. De officiële communicatie van N-VA? Doen alsof hun neus bloed. Enkele S&V’ers op N-VA kieslijsten die te veel belangstelling kregen in de media werden gevraagd om geen kandidaat meer te zijn1, maar het grootste deel blijft buiten schot hoewel hun namen en daden bekend zijn. De belofte van Bart De Wever om “dergelijke ranzigheden op te kuisen”2 blijft dus vooralsnog loze woorden.

Radicalisering in Jong N-VA

Leden van N-VA en Jong N-VA waren vanaf het begin betrokken bij de oprichting van Schild & Vrienden. Jan Vanhove bijvoorbeeld, een oude schoolgenoot van Dries Van Langenhove uit Dendermonde en kandidaat in die gemeente voor N-VA. Toen linkse studenten in 2017 een mars voor mensenrechten en solidariteit organiseerden naar aanleiding van een lezing van Theo Francken aan de UGent, kroop Vanhove in zijn pen om leden van Comac te beschuldigen van polarisering. Op de mars zelf dook hij samen met Van Langenhove en enkele lieden van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) en de Nationalistische Studentenverenging (NSV) op om de actie te verstoren. Niet veel later organiseerden Jan Vanhove en Dries Van Langenhove vanuit een obscure Facebookgroep “Schild & Vrienden” een online intimidatiecampagne tegen leden en pagina’s van Comac. Vanhove deed sindsdien mee aan alle belangrijke acties van Schild & Vrienden, op een onderbreking, na de zelfdoding van Dylan Vandersnickt, na. Jan Vanhove heeft in de media toegegeven dat hij dicht bij Van Langenhove staat3, maar hij moet niet opstappen bij Jong N-VA en mag zelfs kandidaat blijven voor de N-VA in Dendermonde.4

Naar aanleiding van de eerste online raids, stelde Comac al een dossier op waarin de namen van een twintigtal leden van N-VA en Jong N-VA vermeld staan, met foto’s van intimiderende commentaren tegen leden van Comac, vaak met openlijk fascistische referenties zoals naar de vervolgingen van linkse activisten en syndicalisten onder dictator Pinochet in Chili of citaten van de Italiaanse fascistische dictator Mussolini. Het zijn dezelfde namen die nu in opspraak komen. Bij Jong N-VA had men toen al maatregelen kunnen nemen. Niet veel later ging de nationale ondervoorzitter van Jong N-VA Dylan Vandersnickt een brug verder door een gepersonaliseerde cartoon te maken waarop twee linkse activisten verkracht en vermoord worden. Het duurde bijna twee volle dagen vooraleer Vandersnickt onder luid protest moest opstappen. Hij verklaarde achteraf dat voorzitter Tomas Roggeman hem zolang had beschermd5. Roggeman en Vandersnickt behoorden tot dezelfde vriendengroep in het college van Dendermonde als Dries Van Langenhove en Jan Vanhove.

Jan Vanhove, jeugdvriend van Dries Van Langenhove, Dylan Vandersnickt en Tomas Roggeman, is vanaf het begin één van de actiefste leden van Schild & Vrienden. Hij beweert dat Francken op de hoogte was van hun activiteiten en ze goedkeurde. Vanhove mag lid blijven van Jong N-VA en blijft op de N-VA kieslijst staan in Dendermonde.

De affaire Vandersnickt maakte duidelijk hoe diep het probleem van rechtse radicalisering binnen Jong N-VA zat. Niet alleen omdat het de nationale ondervoorzitter betrof en hem aanvankelijk de hand boven het hoofd werd gehouden, ook omdat verschillende leden van Jong N-VA zich op sociale media kenbaar maakten als leden van Schild & Vrienden en de cartoon en uitspraken van Vandersnickt bleven verdedigen. Een enkeling stapte op uit protest voor de uiteindelijke uitwijzing uit Jong N-VA, maar de overgrote meerderheid bleef  gewoon lid, zonder ingrijpen van het bestuur. Een jaar later zou voorzitter Tomas Roggeman kritiek op de aanwezigheid van Jong N-VA’ers op een actie van het extreemrechtse NSV nog als volgt verdedigen: “Wat de leden doen of laten buiten de vereniging, is mijn zaak niet”6. In plaats van op te treden, gaf de leiding van Jong N-VA dus impliciet goedkeuring aan de activiteiten van de S&V’ers in de organisatie. Roggeman zelf kwam in juni in opspraak voor het delen van een racistische meme over bootvluchtelingen7.

De Vlaamse alt-right

: De cartoon waarmee nationaal Jong N-VA ondervoorzitter Dylan Vandersnickt politieke tegenstanders mee probeerde te intimideren. De video van slachtoffer Naomi Stocker die van zich afbijt werd 225.000 keer bekeken op Facebook. Toch duurde het dagenlang voordat de N-VA stappen ondernam. Zijn vriend Dries Van Langenhove lanceerde daarop een meme ‘je suis Dylan’.

De extremistische ideeën, organisatiestructuur en werkwijzen van Schild & Vrienden tonen veel gelijkenissen met de alt-right beweging in de Verenigde Staten. In zijn boek Nieuw Rechts legt wetenschapper Ico Maly uit hoe de internationale netwerken van radicaalrechtse jongeren met elkaar verbonden zijn. Dries Van Langenhove woonde bijvoorbeeld in de zomer van 2016 een internationale bijeenkomst van Génération Identitaire bij, zeg maar de Franstalige alt-right in Europa. Hier leerde hij de kneepjes van het vak. De ‘memes’ die Schild & Vrienden deelt, zijn vaak rechtstreeks overgenomen van de alt-right uit de VS. Ze zijn bedoeld om onder het voorwendsel van ‘humor’ racistische, vrouwonvriendelijke, homofobe, anti-syndicale en agressief anti-socialistische ideeën te verspreiden. “We willen de gedachten van de mensen veranderen” verklaarde Van Langenhove daarover in de Pano-reportage.

De term alt-right, wat staat voor ‘alternatief rechts’, werd bedacht door de Amerikaanse neonazi Richard Spencer. Spencer is een zogeheten ‘white supremacist’, iemand die propageert dat mensen met een blanke huidskleur superieur zijn en recht hebben op een eigen land, zonder andere huidskleuren en culturen. Via sociale media bracht de alt-right geïsoleerde rechts-radicale individuen bijeen, veelal geïnspireerd door de Amerikaanse extreemrechtse tradities als de Ku Klux Klan of zelfs fascisme en neonazisme, om samen online actie te voeren. Een bijzonder belangrijke rol daarin speelde de rechtse website Breitbart News onder leiding van Steve Bannon. In samenwerking met de rechtse miljardair Robert Spencer en zijn data-analysebedrijf Cambridge Analytica hielp Bannon om de alt-right in te schakelen als propagandamachine voor Donald Trump. Volgens Ico Maly speelde dit een grote rol in de uiteindelijke overwinning van Trump.

De situatie van de VS is niet dezelfde als deze in Europa. Toch proberen verschillende uiterst rechtse politici in Europa om de succesvolle formule van de alt-right te importeren. Zo vond in juni 2013 een diner plaats met Theo Francken, het praesidium van KVHV-Gent met onder andere Dries Van Langenhove en de oprichter van Génération Identitaire Vlaanderen Bo De Geyndt. Drie bestuursleden van KVHV-Gent waaronder Van Langenhove besloten nadien om met financiële hulp van het extreemrechtse weekblad ’t Pallieterke de rechtse nieuwssite Sceptr op te richten, onder leiding van ex-praeses Jonas Naeyaert. Sceptr zag het licht in december 2016 en zou naar eigen zeggen de “rechtse Breitbart” worden.8 Dries Van Langenhove werd redacteur voor het thema migratie en schreef het ene na het andere positieve artikel over Staatssecretaris Francken, die met de regelmaat van een klok deze artikels deelde op zijn eigen sociale media.

 Verdeel-en-heerspolitiek

Nick Peeters, samen met Theo Francken kandidaat op de N-VA lijst in Lubbeek waar Francken burgemeester is. Peeters, die ook voor Scepr schrijft, beweert in Het Nieuwsblad dat hij weinig banden heeft met Schild & Vrienden. Deze foto bewijst echter dat hij vorming gaf op de zomeruniversiteit voor de harde kern van Schild & Vrienden.

Meer nog dan één-tweetjes tussen Sceptr en Theo Francken op sociale media, kan de rol die politici als Francken en de N-VA in Vlaanderen of Trump in de VS hebben gespeeld, om de deur open te zetten voor extreemrechts gedachtegoed, niet worden geminimaliseerd. Wat buiten kijf staat, is dat de leden van Schild & Vrienden Theo Francken haast aanbidden, net zoals alt-right van Donald Trump een idool heeft gemaakt. Door af en toe racistische of vrouwonvriendelijke uitspraken te doen en daarna weer in te slikken, van “Grab ‘em by the pussy” tot “#opkuisen”, schuiven zij de grens van het politieke discours steeds meer op richting openlijk reactionair gedachtegoed. In een politiek klimaat waarin racisme relatief genoemd wordt, waarin een Staatssecretaris op sociale media de daders van racistisch geweld op Pukkelpop verdedigt of bepaalt wat ‘echte mannen’ moeten doen en waarin vakbondsbashing schering en inslag is, voelen extremistische groeperingen zich gesterkt om naar buiten te treden. De verdeel-en-heerspolitiek van N-VA kan niet losgezien worden van de opkomst van Schild & Vrienden.

De N-VA heeft dus wel wat uit te leggen. Ze wisten al langer van het probleem, maar hebben nooit ingegrepen omdat het hen electorale winst zou opleveren. Ze zetten de deur open voor racisme en hevig anti-syndicalisme. Stoere crisis-communicatie kan die feiten niet wegtoveren.

 

1. http://www.standaard.be/cnt/dmf20180906_03709946

2. https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20180906_03710060

3. http://www.standaard.be/cnt/dmf20180906_03709946

4. https://www.hln.be/regio/dendermonde/n-va-laat-verkiezingslijst-ongewijzigd~a3a2bd034/

5. https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/de-afspraak/2017/de-afspraak-d20170522/

6. https://twitter.com/TRoggeman/status/977147770548178944

7. https://www.hln.be/nieuws/binnenland/n-va-jongerenvoorzitter-maakt-zich-vrolijk-over-629-migranten-die-vastzitten-tussen-italie-en-malta-return-to-sender~a0aebc2e/

8. Woussen, Wouter, "Er is gewoon behoefte aan een rechtse nieuwssite". Mediahuis (30 november 2016). Geraadpleegd op 31 augustus 2018