De crisis en de daaropvolgende besparingen hebben veel mensen pijn gedaan, maar tegelijkertijd ook die cultuur van solidariteit versterkt. (Foto GVHV)

“Solidariteit promoten, niet alleen in Griekenland, maar in heel Europa”

auteur: 

Freja Haak

auteur: 

Kim Verberck

“No to austerity”. Onder die noemer voert Geneeskunde voor het Volk een steuncampagne voor Griekenland. Begin september trokken vijf medewerkers van GVHV naar Athene om er een aantal gezondheidsprojecten te bezoeken. Hun getuigenis.

De medewerkers in de gezondheidscentra waren allemaal blij verrast over onze campagne. Ze vonden onze armbandjes en badges geweldig en ze waren erg gecharmeerd door onze interesse en engagement.

Donaties zijn heel belangrijk voor de gezondheidscentra. Zonder zouden ze niet kunnen overleven. Ze draaien puur op vrijwilligers en steunen volledig op giften. Het gezondheidscentrum van Helliniko aanvaardt echter geen steun in geld. Daarom zijn we samen met een van de vrijwilligers medicijnen, vaccinaties en babymelk gaan kopen, in de apotheek wat verderop.

De centra zijn natuurlijk erg blij met het geld dat we hen al konden schenken, maar nog belangrijker vinden ze het feit dat wij de mensen in België informeren over de situatie in Griekenland. Ze zijn tevreden dat wij de vooroordelen die vele mensen hebben over de Grieken, weerleggen en dat we weerwoord bieden tegen de eenzijdige berichten die we horen in de media of van politici. “Informatie, kennis en solidariteit is alles wat we nog hebben”, hoorden we van een vrijwilligster van Helliniko. “We moeten de solidariteit promoten, niet alleen in Griekenland maar in heel Europa.”

“We doen hier niet aan liefdadigheid”

Tijdens onze reis hoorden we vaak dat Grieken vrolijke mensen zijn, mensen die graag en veel buiten komen, die delen met elkaar en “samen zijn” belangrijk vinden. De crisis en de daaropvolgende besparingen hebben veel mensen pijn gedaan, maar tegelijkertijd ook die cultuur van solidariteit versterkt. “Als je je job verliest en van de ene dag op de andere zonder inkomen valt, loert de depressie om de hoek. Thuis blijven zitten is geen optie, de mensen moeten buiten komen, met elkaar praten en delen wat ze meemaken. Het samenhorigheidsgevoel dat ze hier ervaren, is belangrijk om niet dieper weg te zakken, maar net weer uit die moeilijke situatie omhoog te klimmen”, vertelde Kostas ons.

Kostas is coördinator van Solidarity Piraeus, een groep vrienden die besloten dat alleen thuis zitten geen optie is. Ze zamelen voedsel en kleding in voor wie het nodig heeft, organiseren kookmomenten voor daklozen uit de buurt en zetten filmvoorstellingen en concerten op touw. Er wordt niet zomaar eten of kledij uitgedeeld. “We doen hier niet aan liefdadigheid, maar vragen onze mensen om ook deel te nemen aan de acties die we organiseren”, aldus Kostas. Solidarity Piraeus is levensnoodzakelijk voor veel mensen. Niet alleen de voedselpakketten die ze krijgen maar ook het gevoel van samenhorigheid en het feit dat ze zich nuttig kunnen maken, houdt hen op de been. 

Vaso (42 jaar) moest haar handtassenwinkel sluiten door de crisis. “Als ik Solidarity Piraeus niet had, zou ik niet weten wat te doen.”

Eigenwaarde is cruciaal

Solidariteit was dé rode draad doorheen onze reis. Overal verenigen Grieken zich. Ze zetten samen projecten op en vinden elkaar in miserie maar ook in strijd. De gezondheidscentra die we bezochten, zijn hiervan een mooi voorbeeld. Ze voorzien hun patiënten niet zomaar van medische hulp en medicijnen, maar doen ook een beroep op hen. Wie thuis nog geneesmiddelen heeft liggen, en ze niet meer kan gebruiken, kan ze schenken aan de centra. Patiënten en sympathisanten nemen deel aan sociale activiteiten, zoals ruilmarkten of kookavonden. Velen onder hen worden zo gestimuleerd om vrijwilliger te worden in de centra. Het gevoel van eigenwaarde van de patiënten is cruciaal. 

Maritta is vrijwilligster in de apotheek van Helliniko. “De eerste keer zien we onze patiënten binnenkomen met hun ogen en hoofd naar de grond gericht van schaamte. Enkele bezoeken later voelen ze zich hier thuis en lopen ze met opgeheven hoofd binnen en buiten. Ze komen zelfs vragen om ons te helpen.”

Het “oxi” (neen) op het referendum begin juli was vooral een kreet van verzet. Een luid en duidelijk “wij zijn het beu”. De Grieken hebben er genoeg van om in het beste geval met een paar honderd euro per maand te moeten rondkomen.

Met een op de drie Grieken zonder ziekteverzekering en dus geen toegang tot de reguliere gezondheidszorg, is de nood aan initiatieven zoals de Solidarity-gezondheidscentra erg groot. Tatiana is coördinatrice van gezondheidsprojecten bij Solidarity4All (S4A), een organisatie die de verschillende solidariteitsinitiatieven in heel Griekenland overkoepelt en ondersteunt. “De centra zijn er vandaag omdat anders mensen zonder zorg vallen, maar eigenlijk is onze diepste wens dat iedereen kan verzorgd en geholpen worden in de publieke ziekenhuizen.” Daarom voeren de centra samen met S4A ook actie voor een toegankelijke zorg voor iedereen. Ze hebben geregeld gesprekken met de ministers en ze informeren en mobiliseren het Griekse volk om zo hun eisen naar voren te schuiven. Ze vertellen ons in elk gezondheidscentrum hetzelfde: het langetermijndoel van deze projecten is te kunnen ophouden te bestaan. “Alle centra kunnen sluiten is onze grootste wens”, besluit Tatiana.

Toekomst elders

“De Griekse gezondheidszorg stort volledig in elkaar.” Dat was de openingszin van Georgios, een jonge oncoloog die we spraken op de spoeddienst van het algemene ziekenhuis Alexandra. Hij draait shifts van dertien uur per dag en is uitgeput. “De spoeddiensten van de publieke ziekenhuizen worden overspoeld en wij kunnen dit door het personeelstekort niet opvangen. Door de besparingen worden artsen, verpleegkundigen en ondersteunend personeel afgedankt. Bovendien kunnen steeds meer mensen de privéziekenhuizen niet meer betalen en komen ook zij hulp zoeken bij ons.” Georgios heeft in Italië geneeskunde gestudeerd en werkt in Athene zijn laatste jaar af als assistent oncoloog. “Als ik afgestudeerd ben, ga ik een job zoeken in Noorwegen. Zoals velen van mijn collega’s, zal ik Griekenland verlaten op zoek naar een betere toekomst.”

Werk kwijt, huis kwijt

Twee jaar geleden verloor Labros (50 jaar) zijn werk. Een jaar later verloor hij zijn ziekteverzekering en daarna ook nog eens zijn woning. Sindsdien leeft Labros op straat en is hij afhankelijk van het gezondheidscentrum van Helliniko. Labros: “Wanneer hier in het centrum geen medicatie aanwezig is, moet ik wachten. Dat kan soms tien dagen duren. Door mijn ziekte voel ik me dan niet goed en het enige wat ik dan kan doen, is rusten op straat.” Meer en meer mensen komen op straat terecht omdat ze hun huur of hypotheek niet meer kunnen betalen. Een op de drie gezinnen leeft in angst om zijn huis te verliezen.

Labros: “Vroeger had ik een hoog loon en moest ik me geen zorgen maken. Ik heb een diploma economie en ik had dus nooit gedacht dat dit me kon overkomen.” Cijfers tonen aan dat er in opleiding weinig onderscheid is tussen mensen die dakloos zijn. Een op de vijf daklozen heeft een hogere opleiding gevolgd. 89,7% van de daklozen hadden voordien een gemiddeld of zelfs hoog inkomen. Ze hadden geen enkel vermoeden dat ze ooit op straat zouden belanden …

#NoToAusterity

Geneeskunde voor het Volk lanceert een grootschalige solidariteitscampagne voor het Griekse volk. Om geld in te zamelen voor Griekse gezondheidsprojecten verkoopt GVHV badges en armbandjes voor twee euro per stuk. Info.

Dit artikel komt uit het maandblad Solidair van oktober 2015. Abonnement.

Labels