Spanje: politieke crisis leidt tot links project

auteur: 

Marc Botenga

Heeft Spanje straks opnieuw een rechtse regering? Dat is de vraag die op ieders lippen brandt. Het antwoord ligt wellicht in de schoot van de PSOE. Na het ontslag van partijleider Pedro Sanchez, lijken de Spaanse socialisten op koers te liggen om een conservatieve regering in het zadel te helpen. Een regering die Alberto Garzon, de populaire linkse politicus van Izquierda Unida, zal bestrijden, op straat en in het parlement.

Een socialistische partij in crisis

Het lukt de Spaanse partijen maar niet een regering te vormen. De verkiezingen van december 2015 maakten een einde aan het traditionele tweepartijensysteem van PP (de conservatieve volkspartij) en PSOE (de sociaaldemocraten). Een aantal nieuwe partijen kwamen op en de twee traditionele partijen moesten zwaar inleveren. Hoewel de PP van Rajoy nog steeds de grootste partij is, heeft ze geen meerderheid. In juni werden er opnieuw verkiezingen gehouden, maar die wijzigden de verhoudingen nauwelijks. De Spaanse kiezer was en is het besparingsbeleid en de eindeloze corruptie beu.

Alberto Garzon is de leider van Izquierda Unida, de radicaal linkse coalitie die samen met Podemos een consequent links verhaal brengt. Dat verhaal overtuigt meer dan 1 Spanjaard op 5 en Unidos Podemos werd dan ook in één klap bijna net zo groot als de PSOE. De nederlaag van die laatsten schrijft Garzon toe aan hun beleid: “De sociaaldemocratie heeft duidelijk geen geloofwaardig en rechtlijnig antwoord kunnen bieden op het neoliberale beleid, integendeel, in de praktijk gedroegen hun regeringen zich op dezelfde wijze als conservatieve regeringen.”

Liever een rechtse regering dan nieuwe verkiezingen?

We  zijn tien maanden na de verkiezingen van december 2015 en er is nog steeds geen nieuwe regering … Nieuwe verkiezingen komen dus steeds dichterbij en de kleurloze sociaaldemocraten zinken, volgens de peilingen, steeds verder weg. Geen wonder dus dat voormalig partijleider, Pedro Sanchez, toch voorzichtig begon te denken aan een linkse coalitie met Unidos Podemos en een aantal links-regionalistische partijen. Mocht dat lukken, dan zouden nieuwe verkiezingen immers vermeden kunnen worden.

Maar het idee van Pedro Sanchez viel in slechte aarde. Een meerderheid van het partijbestuur was er niet over te spreken en Sanchez moest ontslag nemen. De PSOE overweegt nu zelfs om een minderheidsregering van de conservatieve PP te steunen. Wanneer de conservatieve uittredende premier Rajoy straks een vertrouwensstemming organiseert in het Spaanse parlement en de PSOE-parlementsleden niet tegen stemmen, komt de conservatieve minderheidsregering er.

Richting een echt links project op straat en in het parlement

Miljoenen kiezers hoopten dat de PSOE voor een alternatief beleid zou zorgen, maar met het ontslag van Sanchez tonen de sociaaldemocraten vooral hoezeer ze het oude politieke systeem willen redden.

Jonge, nieuwe en progressieve politici als Pablo Iglesias (Podemos) en Alberto Garzon (IU) zijn dan ook niet te spreken over deze evolutie. Zij willen liever aan een links alternatief bouwen, ook samen met de teleurgestelde PSOE-kiezer: “Unidos Podemos moet zich met hart en ziel inzetten om de werkende mensen samen te brengen in een politiek project van links, wat hun politieke loyauteit of voorbije electorale keuzes ook zijn geweest.”

Garzon vindt dat authentiek links een grote verantwoordelijkheid heeft in het verzet tegen de rechtse regering die er misschien komt. "Wij geven ons niet over, niet in het parlement en niet op straat. En dit is nog maar het begin. Ons project moet doen dromen. Om de nieuwe samenleving die we in hart dragen op te bouwen zullen we vooral de straat moeten op gaan, naar de realiteit van onze wijken en steden.”