Foto Flickr, Paco Rubio Ordás.

Spanje: uitslag verkiezingen basis voor verzet tegen nieuwe besparingen

auteur: 

Marc Botenga

De rechts-conservatieve Partido Popular (PP) heeft op 26 juni de Spaanse parlementsverkiezingen gewonnen. De PP van uittredend premier Mariano Rajoy haalde een derde van de stemmen. De progressieve alliantie “Unidos Podemos” haalde 21% van de stemmen. Dat was veel minder dan de peilingen voorspelden. Dat één op vijf kiezers voor een alternatief voor het besparingsbeleid kozen is desalniettemin hoopgevend. Zeker op een moment dat Rajoy en de Europese Unie een nieuw besparingsplan willen opleggen aan een land waar één kind op drie armoede riskeert.

Een progressieve eenheidslijst

Wat bij de vorige verkiezingen, nauwelijks zes maanden geleden, niet lukte, lukte nu wel. In antwoord op de onvoorwaardelijke trouw van de Spaanse regering aan het beleid van de Europese Unie beslisten de linkse krachten Podemos en Izquierda Unida deze keer om samen op te komen met de eenheidslijst Unidos Podemos (Samen kunnen we het). Er waren nogal wat verschillen tussen beide groepen, maar ze raakten het eens over een gezamenlijk programma van vijftig punten. De bedoeling? Meeregeren om het land van koers te doen veranderen.

De linkse alliantie trok naar de kiezer met de belofte het minimumloon op te trekken en de hervormingen van de arbeidswet terug te draaien. Ze verdedigde een progressieve belastinghervorming, een indexering van de pensioenen en een snelle overgang naar duurzame energie. Ook tegenover de Europese Unie wil de linkse alliantie een andere koers varen. Unidos Podemos hoopt op een grondige hervorming van het Stabiliteits- en Groeipact en van de fiscale regelgeving in de eurozone. Daarbij wil ze vooral komaf maken met de doelstelling van een structureel begrotingsevenwicht en een adequaat niveau van overheidsinvesteringen invoeren. Andere programmapunten zijn: democratisering van de Europese instellingen en de eurozone, en een hervorming van de Europese Centrale Bank. Unidos Podemos wil ook een Europese conferentie over de schulden, met een herstructurering van die schulden op Europees vlak.

Niet het beoogde resultaat

De verantwoordelijke Europese commissaris Moscovici gaf toe dat hij de verkiezingen wilde beïnvloeden.

De Europese Unie zag het programma van Unidos Podemos niet zitten, en gaf de conservatieven een duwtje in de rug. Volgens haar eigen regels, zou de Unie Spanje moeten straffen en beboeten. Het land heeft nog steeds een te groot begrotingstekort. Het Europese apparaat eiste zo snel mogelijk meer besparingen, maar stelde elke sanctie uit tot na de verkiezingen. De verantwoordelijke Europese commissaris Moscovici gaf toe dat hij de verkiezingen wilde beïnvloeden. Moscovici verklaarde dat het noch “op economisch noch op politiek vlak het gepaste moment was om die stap [de sancties] te zetten”. De kranten El Mundo en The Wall Street Journal gaven meer uitleg over de achterliggende reden van die beslissing: het ‘anti-Rajoypopulisme’ niet aanwakkeren. Met andere woorden, doordat de Europese Commissie de sancties uitstelde, kon Rajoy tijdens de verkiezingscampagne beweren dat hij geholpen heeft “het land weer op de rails te krijgen”.

Ondanks de Europese inmenging, kon de linkse eenheidslijst Unidos Podemos volgens bepaalde peilingen de op een na grootste van het land worden. Ze had dus het potentieel om de sociaal-democratische PSOE voorbij te steken. Dat gebeurde uiteindelijk niet. Reden voor teleurstelling dus in het kamp van Unidos Podemos. Het zegt wat over de betrouwbaarheid van peilingen, maar de progressieve alliantie zal ook op zoek gaan naar waarom het objectief niet gehaald werd. Vergeleken met de vorige verkiezingen in december, verliest ze immers een miljoen stemmen. Dat lijkt veel te maken te hebben met een mindere opkomst, vooral van jongeren. In de media worden verschillende verklaringen gesuggereerd. Was het de scherpe anti-campagne van rechts die mensen afschrikte? Of de Brexit? Bleven kiezers thuis uit verkiezingsmoeheid? Verloor Podemos een beetje zijn radicaal imago door al te resoluut voor regeringsdeelname te gaan?

Alberto Garzón, een kopstuk van de lijst en lid van de Communistische Partij van Spanje, reageert strijdbaar op de uitslag: “Het is niet het resultaat waar we op hoopten, noch voor ons, noch voor het land, maar we laten het er nu niet bij zitten: eenheid, mobiliseren en verder strijden. De 71 parlementsleden van Unidos Podemos zullen werken om het leven van de mensen te verbeteren en voorwaarden te creëren om later te winnen.”

De Europese aasgier wacht

Zelfs het EU-agentschap Eurofound erkent dat de resultaten van het jarenlange besparingsbeleid maar matig zijn.

Die strijdbaarheid zal nodig zijn, want de Europese Unie wacht met ongeduld op een nieuwe rechtse regering, mogelijk met steun van de PSOE, om nog meer besparingen te kunnen opleggen. Spanje wordt onder druk van Europa al jaren onderworpen aan een hard besparingsbeleid en structurele hervormingen. De resultaten zijn echter niet rooskleurig. De twee hervormingen van de arbeidsmarkt vergden heel wat offers van de werkende bevolking en beloofden een economische heropleving. Maar zelfs het EU-agentschap Eurofound erkent dat de resultaten maar matig zijn.

De Spaanse vakbonden stellen vast dat de versoepeling van de ontslagmaatregelen niet voor nieuwe banen heeft gezorgd. Het afzwakken van de rol van de vakbonden heeft de lonen doen dalen, maar die loonmatiging heeft het concurrentievermogen niet verbeterd. Een kwart van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Tot de helft van de jongeren is werkloos en elke week worden honderden mensen uit hun huis gezet.

Verzet zal dus nodig zijn. De positieve aspecten van de verkiezingscampagne kunnen een zeer positieve impact hebben op de Spaanse sociale beweging. In een interview met de Britse zakenkrant The Financial Times merkte Alberto Garzón reeds op: “Als iemand als ik – een republikeinse communist – de meest gewaardeerde politicus wordt in de peilingen, dan is er iets aan het gebeuren in dit land.” Die druk van onderuit zal essentieel zijn om krachtsverhoudingen te veranderen en de bladzijde van het bezuinigingsbeleid en de Europese structurele hervormingen definitief te kunnen omslaan.

Labels

Commentaar toevoegen