Staatssecretaris Francken veroordeeld tot betaling van een dwangsom. Hoe is het zo ver kunnen komen?

Op 9 december werd bekend dat de Belgische Staat veroordeeld werd tot het zorgen voor opvang voor een 17-jarige jongen die door de administratie van staatssecretaris Francken verplicht werd om meer dan twee weken op straat te slapen. De PVDA meent dat er dringend nood is aan een globaal plan voor opvang, zeker nu de winter er aan komt. 

Hoe is het zo ver kunnen komen dat de overheid dient veroordeeld te worden tot opvang en zelfs tot het betalen van een dwangsom als zij niet aan haar wettelijke verplichtingen voldoet? Toen de Afghaanse minderjarige jongen - in wiens voordeel de rechter nu tussenkwam - zich aanbood bij de Dienst Vreemdelingenzaken om zijn asielaanvraag in te dienen, werd hem gezegd dat hij na 17 dagen moest terugkomen. Hij kreeg geen enkel document en er werd hem ook geen plaats in de pré-opvang toegekend. Hij werd dus verplicht in het aangrenzende park te overnachten.

Het is niet normaal dat mensen, of het nu over vluchtelingen gaat of niet, verplicht worden om op straat te slapen. En het is niet normaal dat een rechter zo ver moet gaan om daarvoor een dwangsom op te leggen. Dat is een veroordeling tot de betaling van een geldsom voor het geval dat aan de hoofdveroordeling niet wordt voldaan. Die hoofdveroordeling in de zaak van de Afghaanse jongen is dat de rechter de overheid verplicht materiële opvang voor hem te organiseren, zoals dat in de wet voorzien is.

De veroordeling was voorzien en lijkt wel uitgelokt

Doordat de overheid in gebreke blijft om die opvang te organiseren, loopt zij nu het risico een dwangsom van 125 euro per dag te moeten betalen. Van zodra zij de opvang organiseert, is dat bedrag niet meer verschuldigd. Het is belangrijk dat duidelijk te stellen. Het is dus niet zo dat elke vluchteling die in Brussel toekomt nu recht zou hebben op 125 euro per dag. Elke kandidaat vluchteling die zijn aanvraag heeft ingediend bij de overheid in België heeft recht op materiële opvang. Men mag toch wel verwachten van de Belgische overheden dat ze aan hun wettelijke verplichtingen voldoen? Dat er nu mogelijks dwangsommen zullen moeten betaald worden is het gevolg van de weinig kordate aanpak van de opvang. Deze rechterlijke veroordeling van de Belgische Staat was te voorzien en lijkt als het ware uitgelokt. De dwangsom die met de veroordeling gepaard gaat, is het gevolg van een gebrek aan doortastendheid van de overheid. Om te begrijpen wat er gebeurt, is het belangrijk om even in de huid van een vluchteling te kruipen aan wie op het moment van zijn asielaanvraag gezegd wordt dat hij nog 17 dagen op straat zal moeten slapen. Dat er nu een dwangsom wordt opgelegd is niet de schuld van de vluchteling. Het is te wijten aan het falen van de Dienst Vreemdelingenzaken. Zij moeten er voor zorgen dat er niemand meer op straat in de kou moet overnachten. Dat is geen onmogelijke opdracht en het gebrek aan plaats is geen fataliteit. 

In juni van dit jaar werden er nog opvangcentra gesloten. De onthaalcapaciteit werd onder leiding van staatssecretaris Theo Francken systematisch afgebouwd. De recente organisatie van de pré-opvang in Brussel kwam er dankzij de druk van honderden geëngageerde burgers en organisaties en is een belangrijke vooruitgang. Maar staatssecretaris Francken blijft in gebreke en neemt geen structurele maatregelen voor een volwaardig plan om te vermijden dat nog iemand op straat moet slapen. Al maanden legt hij te lage quota op voor de registratie van vluchtelingen bij de Dienst Vreemdelingenzaken in Brussel. En zo steekt hij zijn hoofd in het zand voor de problemen die zich stellen.

De PVDA vraagt dat er snel werk wordt gemaakt van een globaal plan dat er voor zorgt dat niemand nog op straat de nacht moet doorbrengen en dat het mogelijk maakt dat alle mensen waardig worden opgevangen zodat er geen dwangsommen meer moeten opgelegd worden.