Foto Solidair, Karina Brys

Stakingsrecht onder druk: “Als wij we werkende mensen niet meer kunnen verdedigen, dan is de democratie kapot”

Op vrijdag 29 juni veroordeelde een Antwerpse rechtbank Bruno Verlaeckt, voorzitter van ABVV-Antwerpen, voor “kwaadwillige belemmering van het verkeer”, terwijl hij alleen deelnam aan een stakingspiket bij een nationale staking in 2016. Na de zitting namen advocaat Jos Vander Velpen en Bruno Verlaeckt zelf het word voor de massa mensen die de twee vakbondsmensen waren komen steunen. Hieronder enkele uittreksels uit hun toespraken.

Meester Vander Velpen: "We vechten voor het stakingsrecht, we gaan in beroep!"

Meester Jos Vander Velpen. “Wij gaan wat toelichting geven bij de uitspraak van de rechtbank. Het is vandaag de laatste schooldag. Het is in principe ook de laatste officiële werkdag voor de rechtbank. We hadden gehoopt dat we vandaag een bos bloemen konden geven aan de schooljuf en ook aan de rechtbank, maar dat zit er na deze uitspraak natuurlijk niet in. Bij dit soort principiële zaken, is het erop of eronder. Je wint of je verliest. En je wint samen en je verliest samen. Het feit dat jullie hier zo talrijk aanwezig zijn, betekent dat jullie heel goed realiseren dat het hier niet alleen ging over de zaak van Bruno en zijn collega, maar over de zaak van jullie allemaal. Dat jullie allemaal vroeg of laat bij een veroordeling riskeerden zelf ook op het beklaagdenbankje te zitten. Het beklaagdenbankje waar Bruno en co. zaten als ordinaire criminelen. Het is het beklaagdenbankje, waar wij normaal alleen drugshandelaren, dieven, grote fraudeurs zien.

"Het Antwerps Schoon Verdiep wilde een voorbeeld stellen"

Wij hebben dus verloren. Dit is een ernstige zaak want wij wisten van meet af aan dat dit een principiële kwestie was. We wisten van meet af aan dat het Openbaar Ministerie, dat ons al die jaren niet heeft vervolgd voor identieke acties, van staking en blokkade, er nu met het gestrekte been in zou gaan. Dat het Openbaar Ministerie een principiële veroordeling wenste. Dat het het Openbaar Ministerie er niet om te doen was om de straf van Bruno en co.. Want Bruno is veroordeeld voor het kwaadwillig belemmeren van het verkeer. De verkeerssituatie zou gevaarlijk zijn geweest volgens de rechter. Bruno is eenvoudig schuldig verklaard. Niet meer dan dat. En zijn collega is vrijgesproken.

"Vrijheid van staken is niet alleen het werk neerleggen, de vrijheid van staken is de vrijheid van collectieve actie"

Zoiets komen we niet elke dag tegen. Dit kun je ook geen Salomonsoordeel noemen. Dit is eigenlijk een een principiële veroordeling. Niet alleen van Bruno maar van iedereen die barricades opwerpt, die de vrijheid van staken uitoefent. En de vrijheid van staken is niet alleen het werk neerleggen, de vrijheid van staken is de vrijheid van collectieve actie met inbegrip van stakingsposten en ook van vreedzame manifestaties en van vreedzame blokkades. Deze blokkades waren vreedzaam, beste mensen, incidentloos. Daar is alleen een beetje verkeer gehinderd. En dat is bij elke demonstratie zo. Maar die stakingsactie was vreedzaam, men heeft de wapenstok niet eenmaal moeten gebruiken. De politie heeft meteen het groot geweld ingezet, ja! Ze heeft meteen de sproeiwagen gehanteerd om de boel op te kuisen. Maar dus deze actie was vreedzaam. De veiligheid van iedereen was gewaarborgd. En toch wordt deze vreedzame actie nu gecriminaliseerd. Gelijkgesteld met het kwaadwillig belemmeren van het verkeer op basis van een wet, na de staking van ‘60-’61 aangenomen. Waarbij men toen al plechtig heeft bevestigd: “Wij gaan deze wet nooit inzetten tegen vreedzame stakers en stakersposten.” En anno 2018 in Antwerpen doet men het toch. Dat is natuurlijk ernstig. Dat is een principiële veroordeling. En ik moet jullie eerlijk zeggen dat ik onder de indruk was toen jullie rechtstonden toen de rechtbank binnenkwam. Dat getuigt van groot respect voor het gerecht. Maar ik moet helaas zeggen dat de rechtbank vandaag minder eerbied heeft opgebracht voor de duur bevochte stakingsvrijheid. De stakingsvrijheid beste mensen, is een van de grootste verworvenheden van de 20ste eeuw. Dankzij deze stakingsvrijheid waarvoor men een eeuw heeft moeten knokken is België een plek waar het sociaal en democratisch gesproken goed is om te leven. En men sakkert van alle kanten op het stakingsrecht en de stakingsvrijheid. Maar dat wordt voor het gemak dan even vergeten, ook door de rechtbank. We hebben in alle geuren en kleuren, met alle noten van de piano uitgelegd dat we niet meer leven in de tijd van Napoleon. Maar dat we leven in de 21ste eeuw, de eeuw van de mensenrechten.

Meester Jos Vander Velpen, advocaat van de twee vakbondsmensen. (Foto Solidair, Karina Brys)

Dat de stakingsvrijheid niet alleen een vrijheid is maar een recht is. Een recht dat verankerd is in het Europees Sociaal Handvest. Het is een recht, een recht voor iedereen. Het kan toch niet dat Antwerpen de stad is waar op het punt van stakingsacties met twee maten en twee gewichten wordt gewerkt. Tijdens die staking van twee jaar geleden is op geen enkele plek in Vlaanderen opgetreden. Alleen in Antwerpen. Omdat het Schoon Verdiep een voorbeeld wilde stellen. Het Openbaar Ministerie wilde een afschrikwekkend voorbeeld stellen en de burgemeester had ons de dag tevoren al veroordeeld, want hij heeft gezegd: “Ik duld hier geen blokkades die de haven verlammen.” Dat is zijn uitspraak. En de burgemeester zal nu misschien jubelen, maar hij moet nu maar, net als wij, net als de rechtbank, net als iedereen weten dat wij leven in de 21ste eeuw. Wij hebben stakingsvrijheid, vrijheid van actie in verschillende vormen zolang dat die vreedzaam verloopt. En dus moet die vrijheid beschermd worden door het gerecht, door het Openbaar Ministerie en door de bestuurlijke overheid. We leven hier niet in de tijd van Napoleon, wij leven niet meer in 60-61 toen er nog geen groot gat was in de ozonlaag en toen overspel nog strafbaar was. Wij leven in de 21ste eeuw en de overheden en ook het gerecht moeten rekening houden met fundamentele rechten. En rechten in dit geval beteken dat zij zich moeten inspannen, zich maximaal moeten inspannen om een vreedzaam publiek debat, zelfs vreedzame publiek actie mogelijk te maken, zelfs aan te moedigen. Dat is essentieel in een democratische samenleving.

"Je krijgt ook een erosie van onze grondrechten en het stakingsrecht"

En dus is vandaag, helaas, een trieste dag te weten dat de stakingsrecht onder druk staat. Wij leven, vooral in Antwerpen, in een klimaat waarin men vijandig staat ten aanzien van vakbondsvrijheid en vakbondsacties. Want de rechter verwijt mijnheer Verlaect nu dat hij geen aanvraag gedaan heeft voor deze actie. Dat hij dat niet officieel is gaan aanvragen bij de burgemeester. Dit is een onterecht verwijt. Ook niet aangevraagde acties genieten de bescherming van de artikelen 10 en 11 van het Europees Verdrag. Bovendien moet ik erop wijzen dat in dit geval er wel een aanvraag om te betogen was ingediend en dat de burgemeester en het Schoon Verdiep dat alleen maar toestemming wilde geven op voorwaarde dat men zwart op wit tekende dat men voor 10 betogers 1 steward zou inzetten; dat men de leuzen die men zou gebruiken, tevoren zou voorleggen alsof dat de inquisitie opnieuw moet ingevoerd was; en dat als er iets mis ging, de vakbond zou opdraaien voor de kosten. Dat is wat ik noem de 19de of de 20ste eeuw. Dat is niet de 21ste eeuw. En dus is deze uitspraak een kleine schakel in een keten. En er is dus niet alleen een klimaatverandering waardoor de aarde opwarmt, waardoor de bodem erodeert. Je krijgt ook een erosie van onze grondrechten en het stakingsrecht. Een langzame uitholling, stap voor stap. En dus, wij zijn veroordeeld principieel, maar wij zullen principieel in beroep gaan.

In dit soort principiële zaken –dat hebben we ook tegen de rechters gezegd - is het laatste woord niet aan de rechters, voor wie ik respect heb, maar ze hebben een magistrale vergissing begaan. Het laatste woord zal ook misschien niet aan het hof van beroep toekomen. Het laatste woord zal misschien ooit toekomen aan het Europees Hof. En dat zal misschien iedereen, zowel het Openbaar Ministerie als het Schoon verdiep, tot het inzicht brengen dat de tijd van Napoleon voorbij is. Daarom zullen wij principieel in beroep gaan. Ik moet dat niet eens vragen, dat is zo. Wij hebben dat gezegd. Wij vechten voor het stakingsrecht. Wij gaan dit niet voor een bord linzensoep weggegeven. En dus, afspraak zou ik zeggen, op het hof van beroep.

Bruno Verlaeckt, voorzitter van ABVV-Antwerpen: "Deze uitspraak kadert in de politieke zelfbediening van een apparaat dat alleen maar gericht is op bezuinigingen, besparingen, loonmatiging ... om degenen te treffen die verdedigd worden door de vakbond"

"De politiek wil vakbonden die aan het handje lopen van de rechtse politici, vakbonden die niet in de weg staan. En dat is het ABVV niet, en dat zal het ABVV nooit zijn!"

Kameraden, ik wil jullie in de eerste plaats allemaal bedanken voor de ongelooflijke steun die jullie mij en Tom tijdens het proces hebben geboden. De veelvuldige aanwezigheid van militanten van alle sectoren, van alle beroepscentrales, van alle vakbonden ook. De collega’s van ACV, van ACLVB, zowel van noord als van zuid, Walen, Brusselaars, Vlamingen, solidair in dit belangrijke proces. We kunnen dat inderdaad niet genoeg benadrukken dat dit een heel belangrijk proces is geweest. En een heel belangrijke uitspraak. Het is een uitspraak die kadert in de politieke zelfbediening van een apparaat dat alleen maar gericht is op bezuinigingen, op besparingen, op loonmatiging om degenen te treffen die verdedigd worden door de vakbond. Dat wij niet meer in de weg staan, dat is wat deze politiek eigenlijk wil. Neen, deze politiek wil de vakbonden niet afschaffen, ze wil tamme vakbonden, vakbonden die aan het handje lopen van de rechtse politici, vakbonden die niet in de weg staan, vakbonden die meedenken en die meewerken aan dit bezuinigingsbeleid. En dat is het ABVV niet, en dat zal het ABVV nooit zijn!

Kameraden, ik moet niet zeggen dat ik een beetje onder de indruk ben, niet alleen van jullie aanwezigheid, maar toch van dit onverwachte vonnis. Ik denk dat alle pleidooien van onze advocaten in het lang en in het breed hebben bewezen dat kwaadwillige belemmering van het verkeer altijd ondergeschikt moet zijn aan het fundamenteel recht op actie voeren, aan het fundamenteel recht op staken, aan het fundamenteel recht op vrije meningsuiting. De rechtbank heeft dit vandaag niet gevolgd. Ze heeft in een vonnis van ongeveer twee of drie minuten al die argumenten die eigenlijk gebeiteld zijn in Europese en internationale verdragen, gewoon botweg van tafel geveegd. Kameraden, als wij niet meer opkomen voor de mensen die moeten werken voor een minimumloon, als wij niet meer opkomen voor de mensen met een handicap, voor de zieken die gesanctioneerd worden, als wij niet meer opkomen voor de werklozen, als wij niet meer opkomen voor de werkende klasse, dan is de democratie kapot. Leve het ABVV, leve de vakbond!