Foto Solidair, Dieter Boone

Studie: Tewerkstelling jongeren op laagste peil sinds 15 jaar ...

We horen het de laatste tijd wel vaker: een vertegenwoordiger van de regering verheugt zich over de graad van werkloosheid die gezakt is. De studiedienst van de PVDA toont in deze studie dat de realiteit helemaal anders is: de tewerkstellingsgraad is al 15 jaar niet meer verhoogd en voor jongeren is hij zelfs gezakt. Waarover maken zij zich dan vrolijk?

Samenvatting

De laatste weken lazen we in de pers geregeld jubelberichten over de werkloosheidscijfers in ons land. De werkloosheid zou historisch laag zijn. Al snel klonken uit verschillende hoeken stemmen dat deze cijfers met een flinke korrel zout moeten worden genomen. De daling van de werkloosheid is immers voor een groot deel te verklaren door het grote aantal uitsluitingen als gevolg van maatregelen van de regering-Di Rupo. Het ABVV toonde onlangs zelfs aan dat de werkloosheid feitelijk gestegen is.

Om de analyse grondig te maken, bestudeerden we de evolutie van de tewerkstellingsgraad1 gedurende de voorbije vijftien jaar. De resultaten bevestigen de kritieken op de zogenaamde daling van de werkloosheid.

Onze analyse, samengevat in twee punten:

1. De tewerkstellingsgraad is de voorbije vijftien jaar onveranderd gebleven. Ze schommelt rond de 60 à 62%. Geen enkele regering is erin geslaagd de tewerkstellingsgraad wezenlijk op te trekken.

2. De tewerkstelling van jongeren was nog nooit zo laag als we de cijfers van de voorbije vijftien jaar bekijken. De tewerkstellingsgraad bij jongeren heeft bijzonder zwaar geleden onder het regeringsbeleid om de loopbanen te verlengen. Vooral voor Wallonië zijn de cijfers erg slecht. Daar is de tewerkstellingsgraad van jongeren de voorbije vijf jaar met meer dan 30% gedaald.

Woord vooraf over de gebruikte methode

Er wordt vaak gezwaaid met statistieken over de werkloosheid. Niet zelden horen we bijvoorbeeld vergelijkingen tussen de werkloosheidscijfers in de VS en in België. De VS komen daar dan meestal zeer gunstig uit.

Heel wat economen – vooral binnen de OESO – betwisten een dergelijke benadering. Zij menen dat de tewerkstellingsgraad veel betekenisvoller is als statistiek dan de werkloosheidsgraad. Die laatste kan namelijk gemakkelijk gemanipuleerd worden. Werklozen die uitgesloten zijn van een uitkering worden uit de statistieken geschrapt, sommige werklozen worden ten onrechte beschouwd invaliden, werklozen die niet langer recht hebben op een uitkering, worden aangespoord zich niet langer in te schrijven als werkzoekende …

Zo zien we bijvoorbeeld dat de tewerkstellingsgraad bij mensen tussen 25 en 54 jaar bij ons een stuk hoger ligt dan in de VS, waar de werkloosheid nochtans bijzonder laag is.

Evolutie van de tewerkstelling tussen 2000 en 2015

We analyseerden de tewerkstellingsgraad voor het derde trimester van elk jaar van 2000 tot 2015. We kozen voor het derde trimester, omdat de laatste beschikbare statistieken van het derde trimester zijn.2 Eenmaal een trimester is gekozen, moeten jaar na jaar de cijfers voor datzelfde trimester vergeleken worden, om te vermijden dat de analyse beïnvloed wordt door, bijvoorbeeld seizoenschommelingen.

Sinds 2000 bleef de tewerkstellingsgraad van mensen tussen 15 en 64 jaar zowat onveranderd. Die bedroeg 61,1% in 2000 en 62,1% in 2015. Het laagste percentage bedroeg 59,7% (in 2003) en het hoogste 62,6% (in 2008).

Ondanks mooie woorden van alle voorbije regeringen over jobcreatie kunnen we niet anders dan vaststellen dat er op dit vlak niets is veranderd.

Evolutie van de tewerkstelling van jongeren

De evolutie van de tewerkstellingsgraad bij jongeren is bijzonder verontrustend. De tewerkstelling van jongeren lag de voorbije vijftien jaar nooit zo laag als vandaag. 23,8% in 2015 tegen 33,2% in 2000, bijvoorbeeld. Verhoudingsgewijs waren er nog nooit zo weinig jongeren aan het werk.

Ook voor de 25- tot 54-jarigen zien we een lichte daling. De enige leeftijdsgroep voor wie het vooruitgaat, zijn de 55- tot 64-jarigen. De maatregelen op het vlak van loopbaanverlenging en activering van ouderen zijn zichtbaar in het nadeel van lagere leeftijdscategorieën. Deze cijfers maken de vraag die zoveel werknemers zich stellen, wel heel terecht: waarom verplichten ze ons langer te werken terwijl jongeren geen werk vinden?

Sommigen werpen op dat die lagere tewerkstellingsgraad te maken heeft met het feit dat jongeren langer studeren, maar dat klopt niet. Het scholingsniveau steeg wel sinds de jaren 90, toen het hoger onderwijs toegankelijker werd, maar ook dit stagneert sinds begin 2000.

Evolutie in de tewerkstelling van jongeren per gewest

We zien in de drie gewesten van ons land een dalende tendens in de tewerkstelling van jongeren. Maar deze tendens neemt verontrustende vormen aan in Wallonië. Terwijl de tewerkstellingsgraad er nog 25,2% bedroeg in 2010, gaat dit in 2015 steil naar beneden tot 17,5%. Een daling met 30% op nauwelijks vijf jaar tijd.

Besluiten

De evolutie van de tewerkstellingsgraad in ons land is zeer zorgwekkend. In vijftien jaar ging de tewerkstellingsgraad niet vooruit. Erger, de vooruitgang in de categorie van de ouderen gebeurde ten koste van de tewerkstelling van andere leeftijdsgroepen, vooral van de jongeren. Die staat op het laagste peil sinds vijftien jaar. In Wallonië daalde de tewerkstelling van jongeren zelfs met 30% op vijf jaar tijd!

Deze cijfers zouden de politieke wereld wel wat toontjes lager moeten doen zingen. De opeenvolgende regeringen hebben de tewerkstelling dan misschien niet doen dalen, maar ze hebben die ook niet doen stijgen. Bovendien belanden hele generaties jongeren door hun beleid in de armoede, terwijl tienduizenden oudere werknemers ernaar snakken om te stoppen en met (vervroegd) pensioen te gaan.

Het werkgelegenheidsbeleid van de huidige regering mikt op langer werken en meer overuren maken. Niet meteen zaken die passen in een beleid dat jobs zou moeten creëren.

Na vijftien jaar mislukking en stilstand tonen de ervaringen in het buitenland en de geschiedenis van de Belgische arbeidsmarkt dat het beleid over een andere boeg moet worden gegooid als we werkelijk iedereen aan de slag willen krijgen. Daarom moet er gekeken worden naar een collectieve arbeidsduurvermindering en met name de 30-urenweek. Die moet, tegen het huidige beleid in, op de politieke agenda komen.

 

1. De tewerkstellingsgraad geeft aan hoeveel personen een job hebben (aantal mensen aan het werk), uitgedrukt in een percentage van een bepaalde bevolking. Bijvoorbeeld, de tewerkstellingsgraad tussen 15 en 64 jaar.

2. http://statbel.fgov.be/nl/modules/publications/statistiques/arbeidsmarkt_levensomstandigheden/Arbeidsmarktindicatoren.jsp