(Foto Solidair, Vinciane Convens)

Taxshift: fiscale rechtvaardigheid of een cadeau voor de 1%?

“Belastingparadijzen creëren een sociale hel”, stond te lezen op een bord tijdens de vakbondsconcentratie van 25 september 2014 op het Brusselse Muntplein. De manifestatie was het startschot van een van de grootste sociale bewegingen van de laatste jaren en een van de eisen was precies een belasting op de grote vermogens. Vandaag tracht de regering de discussie een andere richting uit te sturen, met de bedoeling de 1% verder in de watten te leggen. Een nieuwe studie van de PVDA-studiedienst hekelt de onrechtvaardige maatregelen die de regering met haar “taxshift” op het oog heeft.

Lees hier de volledige studie, of download ze hier in pdf-formaat.

De vermogensbelasting – in België onbestaand – was een van de centrale eisen van de sociale beweging. En terecht. Nu de regering de ene na de andere besparing doorvoert, schaart een overweldigende meerderheid van de bevolking – 85% volgens een peiling van december 2014 – zich achter de eis voor een miljonairstaks.

Sommige leden van de regering voelden de druk vanuit de sociale bewegingen en de publieke opinie, en wekten een tijdlang de indruk dat ook zij bekommerd waren om fiscale rechtvaardigheid. Maar ze schoven het idee steeds verder voor zich uit en vandaag wordt er haast niet meer over gerept.

De regering wil het debat over de miljonairstaks in feite het liefst helemaal afvoeren. Ze wil de hele discussie een andere richting uit sturen door de “taxshift” die de sociale beweging vraagt, volledig van inhoud te veranderen, met als resultaat: opnieuw cadeaus voor de werkgevers. De regering vindt alweer nieuwe manieren om de lonen te verlagen, door een verlaging van de patronale sociale bijdragen, die dan zouden worden gecompenseerd door een verhoging van bepaalde taksen.

Taksen op wat? En op wie?

De eerste piste waar de regering gebruik van wil maken om haar taxshift uit te voeren, is de btw-verhoging. Het zou gaan ofwel om het verhogen van het basistarief van 21 naar 22% ofwel om het optrekken van het verlaagde btw-tarief.

Nu, de btw is voor iedereen hetzelfde, rijk of minder rijk. Zo’n belasting is dan ook een veel grotere hap uit het budget van een gezin met een laag inkomen dan uit dat van een rijke mens. Een btw-verhoging zou in werkelijkheid niet alleen tot een vermindering van het gezinsinkomen leiden – door het optrekken van de verlaagde tarieven tot het niveau van het basistarief zou een gemiddeld gezin op jaarbasis meer dan 800 euro verliezen –, maar bovendien zou dit ook nog gebeuren op een manier die de ongelijkheid verscherpt.

De tweede piste waar de regering naar lonkt, zijn de zogenaamde “ecotaksen”. Een mooie naam waar ook in dit geval onrechtvaardige maatregelen achter schuilen. De taksen in kwestie hebben betrekking op zaken waarbij de mensen niet zo gemakkelijk hun gedrag kunnen veranderen, zelfs als de prijs verhoogt. De mensen zouden dus niet alleen meer moeten betalen, maar bovendien zou het geen enkel positief effect hebben voor het milieu.

Het derde luik van de “taxshift” zou betrekking hebben op het belasten van kapitaal. Maar de meeste regeringspartijen zijn het eens om te stellen dat het hier gaat om “de laatste prioriteit”. De maatregelen die hier gesuggereerd worden, zouden trouwens eerder kleine vermogens treffen dan het vermogen van de grote multimiljonairs.

Positieve effecten op het loon of op de werkgelegenheid?

Om die maatregelen te doen slikken, wordt beweerd dat ze zullen leiden tot een nettoloonsverhoging of tot nieuwe jobs. Maar tegenover die netto loonsverhogingen waar ze het over hebben, staat een verlies van brutoloon, wat dus neerkomt op met de ene hand geven om het met de andere hand weer af te pakken. Niet bepaald iets om blij mee te zijn dus.

En terwijl de negatieve effecten van de btw-verhogingen op het loon vast staan, zijn de positieve effecten voor de werkgelegenheid heel wat minder zeker, om niet te zeggen zeer twijfelachtig.

Goed voor de aandeelhouders, slecht voor de economie

De achterliggend centrale gedachte van de taxshift van de regering is dat werknemers te veel kosten, waardoor ze de concurrentiekracht van België onderuit halen. Vandaar het idee om het loon te verminderen door de sociale bijdragen te verlagen.

De redenering van de regering kan nochtans niet op tegen de feiten. Een recente studie van Henrik Jacobsen Kleven, professor economie aan de London School of Economics, toont aan dat de landen met de hoogste niveaus van belasting op arbeid ook de hoogste graad van werkgelegenheid hebben. De studie gaat zelfs nog een stapje verder, want ze zet uiteen dat dit hoge belastingtarief juist aanleiding geeft tot een toename van de werkgelegenheidsgraad, dankzij de openbare diensten die met die belastingen gefinancierd kunnen worden.

Kortom, onze regering kan nog iets opsteken van die studie, want wat zij doet, is net het omgekeerde: de lonen wil verlagen, de belastingen verminderen (door ze nog onrechtvaardiger te maken) en snoeien in de openbare diensten, en dat alles onder het mom van jobcreatie.

Het is trouwens algemeen zo dat de daling van de koopkracht en van de overheidsuitgaven een vertraging van de economie veroorzaken. Er is niemand meer die investeert of consumeert en in plaats van ons uit de crisis te halen, duwt deze politiek er ons alleen nog dieper in.

Taxshift of wealthshift?

De taxshift van de regering surft op het algemene ongenoegen over de lage belastingen die de grote fortuinen moeten betalen, maar de regering maskeert er haar fundamentele politieke doelstellingen mee: de transfers van arbeid naar kapitaal aanwakkeren.

Dat lijken de bevolking en de sociale organisaties goed door te hebben. De eis waarrond de afgelopen maanden tienduizenden mensen op straat kwamen, is wel degelijk de miljonairstaks, waarvan de opbrengst moet dienen om een massa schrijnende sociale misstanden recht te zetten. Een verschuiving van rijkdom – of een “wealthshift”– van de 1% naar de werkende mensen, en niet omgekeerd.