Zuhal Demir. (Foto Belga)

Tien jaar antidiscriminatiewetten: Raoul Hedebouw (PVDA) wijst staatssecretaris Demir (N-VA) op haar verantwoordelijkheid

Er zijn in ons land goede wetten tegen discriminatie. Alleen worden ze niet goed toegepast. Dat is de conclusie die experts in de Kamercommissie naar voren brachten. “Zelfregulering tegen discriminatie werkt niet”, sprak PVDA-volksvertegenwoordiger Raoul Hedebouw in de commissie. “Alleen met praktijktests kunnen we bedrijven controleren en desnoods sanctioneren indien er sprake zou zijn van discriminatie.” 

Op 4 oktober had een bijzondere Kamercommissie plaats. Onderwerp was het rapport dat een groep experten had gemaakt over de resultaten van de drie antidiscriminatiewetten die in 2007 tot stand kwamen. Het gaat om de antiracismewet, de wet tegen de discriminaties en de genderwet. Experten en een aantal volksvertegenwoordigers kwamen tot een zelfde besluit: hoewel de wetten uitgaan van juiste principes en ideeën verandert er in de praktijk niets.

Dat dit een belangrijke discussie betreft, bewees de Vrije Tribune die Cavaria, de Vrouwenraad, het Minderhedenforum, GRIP (belangenbehartiger personen met een handicap), Netwerk tegen Armoede, en Praktijktesten Nu samen schreven. Deze organisaties vertegenwoordigen bijna alle personen die op een of ander manier gediscrimineerd kunnen worden. Zij stellen: “De antidiscriminatiewet bestaat tien jaar, maar dat is geen reden om te juichen. Vandaag ligt het evaluatieverslag eindelijk in het parlement. De evaluatie gebeurde door een commissie van experts en sociale partners. Maar zonder de belangenbehartigers van kansengroepen. Nochtans hangt het huidige non-discriminatiebeleid nog steeds volledig af van slachtoffers die de moed en energie vinden om een melding te doen. Vreemd genoeg kwam de ervaring van de slachtoffers van discriminatie in het evaluatieproces tot nu toe nooit aan bod.”

Afwezig

Dat (een deel van) de politiek deze discussie niet zo belangrijk vindt, bleek vooral uit het grote aantal parlementsleden dat schitterde door afwezigheid. Het betrof een gezamenlijke zitting van twee commissies en slechts een van de bevoegde ministers/staatssecretarissen was aanwezig. Zuhal Demir was er, Koen Geens stuurde zijn kat. Ook afwezig waren de fracties van CD&V, sp.a en Open Vld. Daarmee waren slechts twee van de vier regeringspartijen afwezig!

Tien jaar geleden werden deze drie wetten goedgekeurd of geüpdatet. De bedoeling was om in 2012, na vijf jaar, een expertencommissie samen te stellen. Die moest dan nog eens vijf jaar later, nu dus, met een verslag komen. De commissie geraakte uiteindelijk pas samengesteld in 2016 en komt nu met een eerste voorlopig verslag.

De commissie stelt vast dat tien jaar antidiscriminatiewetten niets hebben veranderd aan de bestaande discriminaties. De Koninklijke Besluiten die de uitvoering van deze wetten in de praktijk moesten realiseren, kwamen er niet. De bewijslast van de discriminaties werd steeds bij de slachtoffers gelegd en ondertussen werden de gerechtskosten duurder, wat voor de meestal financieel zwakkere gediscrimineerde de kans op gerechtigheid nog verkleinde. 0p tien jaar tijd bereikten slechts 197 dossiers de rechtbank, minder dan 1% van de meldingen bij UNIA, de overheidsinstelling die moet waken over gelijke kansen en antidiscriminatie.

Zeer kritisch rapport

De commissie pleit dan ook voor proactieve praktijktesten. Dit betekent dat de overheid, bijvoorbeeld, de sociale inspectie, bij vacatures de werkgever contacteert als belgobelg en als persoon met een migratieachtergrond. Zo kan objectief vastgesteld worden of er gediscrimineerd wordt. Het valt dan ook niet de te verbazen dat de vertegenwoordigers van de patroons de adviezen van de experten niet onderschrijven en dat de N-VA’er Matthias Storme hen daarin volgt.

PVDA-volksvertegenwoordiger Raoul Hedebouw was in de Commissie. Hij stelde: “Dus de werklozen gaat u controleren en sanctioneren maar u wil niks doen tegen werkgevers die discrimineren? Dit zeer lijvige en technische rapport is zeer kritisch ten aanzien van het gevoerde beleid van de afgelopen tien jaar. Het stelt vast dat de Belgische wetgeving zeer geschikt is om de strijd aan te gaan tegen discriminatie, maar ook dat ze in de realiteit helemaal niet is toegepast. Er zijn mensen die benadeeld worden omdat ze bijvoorbeeld te oud zijn, van buitenlandse afkomst zijn, een handicap hebben of op basis van geslacht, religie of seksuele geaardheid elke dag worden gediscrimineerd in onze samenleving. De aanbevelingen van de commissie zijn zeer duidelijk. Meer proactieve maatregelen nemen om discriminatie te bestrijden en werkgevers die zich bezondigen aan discriminatie veel harder straffen.”

Praktijktesten

“Sinds de economische crisis van 2008 wordt discriminatie als een instrument wordt gebruikt om de mensen op de arbeidsmarkt tegenover elkaar uit te spelen en om uiteindelijk de lonen en arbeidsvoorwaarden mee te sleuren in een ‘race naar de bodem’”, ging Hedebouw verder. “Men moet zich dus niet verbazen over het feit dat enkel de twee vertegenwoordigers van de werkgevers in de commissie zich niet akkoord verklaren met de aanbevelingen. Met de rechtse partijen, de N-VA op kop, weigeren ze doortastende maatregelen te nemen. Wij leven in een klassendemocratie. Het patronaat is een minderheid, maar ze hebben belangrijke hefbomen in handen, en dat is wat moet veranderen. De zelfregulering tegen discriminatie werkt niet, gezien veel werkgevers zich verzetten tegen antidiscriminatiemaatregelen. Daarom verdedigt de PVDA anonieme praktijktesten om bedrijven te controleren en desnoods te sanctioneren indien er sprake zou zijn van discriminatie.”

Na de vaststelling dat er een tweede zitting ging komen, wist staatssecretaris Demir enkel te melden dat Koen Geens, minister van Justitie volgende keer wel ging komen. Sleuteldiscussie volgende zitting zal gaan over de rol van mevrouw Demir. Zal zij haar functie gebruiken om effectief het falen van de antidiscriminatiewetten op te lossen of zit ze daar om het haatdiscours van haar collega-gezagsdragers van de N-VA uit de wind te zetten?