(Foto Solidair, Salim Hellalet)

Vakbonden laten zich niet vangen door Kris Peeters

Minister van Werk Kris Peeters wil de strijd tegen zijn ‘hervorming van de arbeidsmarkt’ ondermijnen. “Het is toch niet zo erg” en “er kan nog over alles onderhandeld worden”, verklaart hij. Ook eind 2014, begin 2015 ging hij zo te werk. Maar vele syndicalisten hebben hun lessen getrokken.

Op 9 april pakte Kris Peeters uit met zijn hervorming van de arbeidsmarkt. Hij oogstte op drie weken tijd bakken kritiek. Vrouwenorganisaties, armoedeverenigingen, mensenrechtenorganisaties en vakbonden startten onmiddellijk de petitie “Wet Peeters: nee bedankt !” Meer dan 12.000 mensen tekenden de petitie al. Ook in het parlement lagen de hervormingen onder vuur.

Uiteindelijk reageerden de vakbonden met een actieplan: een betoging op 24 mei, een 24-uren staking op 24 juni. Na de vakantie gaat het syndicaal verzet verder met een nieuwe nationale betoging op 29 september en een nationale 24-urenstaking op 7 oktober. Kris Peeters wil het verzet tegen zijn plannen ondermijnen.

Kris Peeters: “Het is allemaal zo erg niet”

Kris Peeters probeert zijn hervormingen te minimaliseren: “De 38-urenweek blijft bestaan, maar nu wordt ze niet langer berekend over een trimester, maar over een jaar. Ik wil eraan herinneren dat vandaag in ons land al meer dan een miljoen werknemers werken in een systeem van 38 uur berekend op jaarbasis.”[1]

Het klopt dat in het verleden akkoorden afgesloten werden in sectoren die een annualisering (berekening van de arbdisduur op jaarbasis) toelaten. In die sectoren werken inderdaad 1,1 miljoen mensen. Maar wat Peeters vergeet, is dat niet ieder bedrijf uit die sectoren de annualisering effectief toepast. Verder werken twee op de drie werknemers in sectoren waar geen akkoorden over annualisering bestaan.

In tegenstelling met wat Kris Peeters ons wil doen geloven, werkt dus slechts een relatief kleine minderheid vandaag met een geannualiseerde arbeidsduur. Bovendien werd die annualisatie in die bedrijven onderhandeld door de vakbonden en gereglementeerd in een cao. Met de nodige restricties, bescherming van de werknemers én met de nodige compensaties. Dit maakte de annualisering nog enigszins doenbaar. Kris Peeters maakt, met zijn voorstellen, de annualisering tot norm voor iedereen. Een annualisering die niet meer onderhandeld moet worden. Wat zal neerkomen op het wegvallen van iedere reglementering, iedere restrictie of compensatie. Dat is een hemelsbreed verschil.

Bovendien beperkt de hervorming van Peeters zich niet tot de veralgemening van de annualisering. Peeters wil een nieuw systeem van overuren invoeren. Elke werknemer krijgt in de toekomst “een krediet van 100 overuren”. Peeters zegt hierover: “Die uren kunnen cash betaald worden en de werknemer moet akkoord gaan. Het systeem van overuren verandert dus niet.”[2] Dat is natuurlijk onzin. De werkgever mag honderd overuren per jaar cash uitbetalen aan elke werknemer die daarmee akkoord gaat. Deze maatregel creëert wel degelijk een nieuw systeem van overuren. Naast het bestaande overurensysteem, dat gebaseerd is op een motivatie, een collectieve controle van die motivatie door de vakbonden en waar ieder overuur gerecupereerd wordt. In het nieuwe systeem is er geen motivatie, geen syndicale controle en geen recuperatie nodig. Binnen de kortste keren wordt die ‘mogelijkheid’ de ‘regel’. Juridisch heb je dan nog wel een 38-urenweek. Maar in de praktijk werk je in een 40-urenweek.

Neen, Kris Peeters, uw hervorming is zeer ingrijpend. Ze bedreigt de gezondheid, het gezinsleven van de werkende mensen. Ze zal ‘werken’ voor velen tot een hel maken en de werkgelegenheid schaden. Dit is flexibiliteit op maat van de werkgevers. Iets wat ons eigenlijk niet verwondert van een ex-voorzitter van Unizo.

Kris Peeters: “Er is nog veel plaats voor onderhandelingen”

Elke keer de vakbonden naar de actie grijpen, danst Peeters zijn verleidingsdans van het sociaal overleg. Zolang er geen acties zijn, is het sociaal overleg van generlei waarde en wordt het overleg constant getorpedeerd door Kris Peeters en zijn coalitiepartners N-VA, MR en Open Vld. Maar zodra er vakbondsacties zijn, kan er ineens over alles gepraat worden. Althans dat is wat Peeters de vakbonden voor houdt. Maar elke aandachtig waarnemer laat zich hierdoor niet meer om de tuin leiden. Kris Peeters zegt het zelf: “Over de 38 uren liggen de discussies vast, maar de sociale partners kunnen op andere domeinen voorstellen doen.” Vrij vertaald: “Over de essentie van de voorstellen valt niet meer te praten. Dat voeren we gewoon door. Maar de vakbonden krijgen de kans op ander gebieden naar voren te schuiven wat ze willen.”

Trek de lessen uit het voorjaar van 2015!

Eind 2014 voerden de vakbonden actie tegen het regeringsbeleid. Betoging, provinciale stakingsdagen en een nationale stakingsdag op 15 december 2014. De regering stond met de rug tegen de muur. Ook toen verleidde Peeters de vakbonden met het sociaal overleg. Ook toen kon er zogezegd over alles gepraat worden. De vakbonden schortten de acties op en gingen aan tafel zitten. Achteraf bleek snel dat er inderdaad over alles gepraat kon worden – behalve over de indexsprong en de verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar.

Vele syndicalisten hebben daaruit de nodige lessen getrokken. Op 27 april 2016 liet de vakbondstop dan ook aan de regering weten geen zin te hebben in een “schijnoverleg waarbij niets meer kan worden bijgestuurd”[3].

De truc van te beslissen als iedereen op vakantie is

Deze regering wil in juli, terwijl iedereen op vakantie is, de voorstellen van Kris Peeters in wetten gieten. Ook wil ze op dat moment de begrotingsdiscussies voeren en opnieuw meer dan 3,5 miljard besparen. Ook in het voorjaar van 2015 beloofde Peeters ons een taxshift van arbeid naar vermogen. Maar in juli 2015, zodra de druk van de straat wegviel, besliste de regering een taxmisser. 5 miljard lastenverlaging voor de bedrijven, betaald en opgehoest door de kleine man. Gelukkig voorziet het huidige actieplan van de vakbonden een betoging en nieuwe stakingen na de vakantie. 

Naar een staking tot de finish?

De staking van de cipiers toont aan dat de regering moet wijken voor standvastig verzet. Het ontslag van de ministers Galant en Turtelboom bewezen dat deze rechtse regeringen niet zo solide zijn als ze zich voordoen. Met het aangekondigde actieplan van de vakbonden, met betogingen en stakingen vóór én na de vakantie, zitten we op de goede weg. Kris Peeters en de regering vrezen dat dit actieplan uitloopt in een staking tot de finish. Tot deze regering de ‘wet-Peeters’ intrekt.

[1] Le Soir, 3 mei 2016
[2] Le Soir, 3 mei 2016
[3] http://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20160426_02260336