Weerbare vrouwen op ManiFiesta in Bredene. (Foto Karina Brys)

“Vrouwen moeten in alle veiligheid hun kost kunnen verdienen”

Nieuwe #metoo-getuigenissen schudden de kunstwereld door elkaar. Verschillende (ex-)medewerkers van het gezelschap Troubleyn vzw hekelen de cultuur van machtsmisbruik, seksuele intimidatie en psychologische terreur.

De ex-medewerkers doorbreken met hun open brief een jarenlange zwijgcultuur, die trouwens niet alleen in de cultuursector heerst. Ze is alomtegenwoordig en bleef te lang taboe. De (ex-)werknemers van Troubleyn vzw creëren een opening naar een breed maatschappelijk debat. Dat is een goede zaak en daarbij kunnen ze rekenen op onze steun.

Publieke vernedering, het maken en kraken van mensen, bodyshaming, seks in ruil voor een solodans, compromitterende fotoshoots. Je lees het allemaal in de open brief die (ex-)werknemers van Troubleyn vzw lieten publiceren op de website van het cultuurblad Rekto/verso. Jan Fabre, artistiek leider van Troubleyn vzw, maakt zich schuldig aan ernstig machtsmisbruik en seksueel grensoverschrijdend gedrag. In juni zei hij in een tv-interview dat het er in zijn gezelschap op dat vlak allemaal correct aan toegaat. Ook nu reageert hij, bij monde van zijn gezelschap, alsof er van de getuigenissen niets aan is. In het interview in juni merkte hij op dat de werknemers de laatste tijd “gevoeliger” zijn geworden. Maar #metoo is geen modetrend en al helemaal geen massahysterie. Dat bewijzen deze getuigenissen. Sommige dateren van twintig jaar geleden. Van plotse overgevoeligheid is geen sprake. Wel van een mentaliteitsverandering waarin vrouwen niet langer een speelbal willen zijn. Toen vorig jaar #metoo losbrak, kregen heel veel vrouwen een stem en deelden ze hun ervaring. Deze dansers bewijzen nu eenzelfde dienst. Door samen de stilte te doorbreken, roepen ze de machocultuur een halt toe, openen ze voor vele vrouwen de mogelijkheid om erover te praten en roepen ze de samenleving op om dit machtsmisbruik niet langer te aanvaarden.

Een derde poetsvrouwen ooit slachtoffer seksueel geweld

De cultuursector is erg gevoelig voor machtsmisbruik, bodyshaming en grensoverschrijdend gedrag. De cijfers liegen er niet om. Een op de vier vrouwen in de cultuursector werd het afgelopen jaar slachtoffer van ongewenst fysiek gedrag, dat blijkt uit een studie van de Ugent. Drie procent van de respondenten werd gechanteerd of gedwongen tot seks. Maar het is lang niet de enige sector met dit probleem. Geweld op vrouwen op de werkvloer blijkt een wijdverspreid fenomeen. ACV Voeding en Diensten bracht dit jaar nog de resultaten uit van een bevraging onder poetshulpen. Ook dat leverde onthutsende cijfers en getuigenissen. Een derde van de poetshulpen was ooit slachtoffer van seksueel geweld. Zonder deze bevraging zouden we gewoon geen weet hebben van dit probleem. Die stilte wijst op een maatschappelijke aanvaarding. Alsof het normaal is, alsof het erbij hoort. Maar vrouwen zijn geen lustobjecten, punt. Vrouwen hebben het recht om in alle veiligheid hun kost te verdienen.

Diepgaande mentaliteitsverandering nodig

Een eerste stap is gezet door de stilte te doorbreken. Hopelijk volgen nog veel meer vrouwen dit moedige voorbeeld.  De openheid van de (ex-)werknemers maakt ook een volgende stap mogelijk, namelijk het maatschappelijk debat over dit probleem en hoe we dit kunnen aanpakken. We moeten streven naar een diepgaande mentaliteitsverandering. De samenleving heeft er alle belang bij om collectief en resoluut ‘nee’ te zeggen tegen deze vorm van machtsmisbruik en machocultuur. De Spaanse vrouwen geven het goede voorbeeld door zich bij elke gewelddaad tegen vrouwen collectief te verzetten. Verder lijkt het me belangrijk om van jongs af aan te investeren in een gezonde relationele opvoeding. En om dat idee ook mee te nemen naar de werkvloer.

Vakbonden voor MeToo-cao

Werkgevers zijn verantwoordelijk voor de veiligheid van hun werknemers ook op seksueel, lichamelijk en psychologisch vlak. Hier is een structurele aanpak nodig. In een open brief in De Standaard roepen de drie grote vakbonden op voor een collectieve aanpak, een MeToo-cao. Dat is een uitstekend voorstel. Onder een structurele aanpak valt ook de herwaardering van de jobs. Heel veel vrouwen zitten vast in precaire jobs, tijdelijke jobs, jobs waar ze alleen tegenover een werkgever staan. Dat maakt hen kwetsbaar voor machtsmisbruik. De regering moet stoppen met het voortdurend afbreken van de arbeidsmarkt. Ze moet investeren in kwaliteitsvolle en stabiele jobs. We weten ook dat er wat schort aan de mogelijkheid om ongewenst gedrag te melden en aan de gerechtelijke opvolging ervan. Veel vrouwen gaan niet over tot het melden van feiten, omdat ze bang zijn niet serieus genomen te worden. Van de gemelde feiten leiden er weinig tot echte vervolging. Er is een totaalpakket nodig van mentaliteitsverandering, preventie, opvang van slachtoffers en bestraffing van daders zodat vrouwen op een veilige manier hun kost kunnen verdienen.

Maartje De Vries is voorzitster van Marianne, de vrouwenbeweging van de PVDA